Τα 25 πρόσωπα του 2025

Για τον προσωποκεντρικό απολογισμό του 2025 επιλέξαμε -με δυσκολία- ανάμεσα σε πολλές ακόμα ταλαντούχες και εξαιρετικές περιπτώσεις δημιουργών 25 καλλιτέχνες οι οποίοι συζητήθηκαν περισσότερο τους προηγούμενους μήνες ή διεκδίκησαν περισσότερο την προσοχή μας για κάποιον ιδιαίτερο λόγο, αφήνοντας ανεξίτηλα θετικό αποτύπωμα στη χρονιά που φεύγει.

Ανθεκτικές αξίες

ΓΙΑΝΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ

Με ουρές και sold out προβολές, με εντυπωσιακό εισπρακτικό άνοιγμα που έφτασε κοντά 77.000 εισιτήρια σε 11 ημέρες και εξαιρετικές κριτικές, η νέα ταινία του Γιάννη Οικονομίδη «Σπασμένη Φλέβα» προκάλεσε συζητήσεις και αναγνωρίστηκε ως μια από τις καλύτερες της εγχώριας κινηματογραφίας των τελευταίων δεκαετιών και για αρκετούς η καλύτερη του σκηνοθέτη. Μια αρχαία τραγωδία σε σύγχρονη εκδοχή. Το «οικονομιδικό σύμπαν» είναι μια πραγματικότητα, όχι ένα ακόμα κλισέ.

Ο Κύπριος σκηνοθέτης που ρίζωσε στην Ελλάδα και την τελευταία 20ετία μας έκανε να κοιτάξουμε κατάματα αντιήρωες, να αναρωτηθούμε πόσο τους μοιάζουμε, να αναγνωρίσουμε την ηθική κατρακύλα του νεοέλληνα σε μια χώρα σε ελεύθερη πτώση, με την έκτη ταινία του, επιστρέφει στον πυρήνα της οικογένειας. Ακτινογραφεί τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία, με την εφήμερη απόλαυση και το εύκολο χρήμα να αποτελούν το όνειρο μιας ορατής πλειοψηφίας. Με πολιτικοποιημένη ματιά και καθαρή κινηματογραφική γραφή που διαπνέεται από αρετές, ξεκινώντας από το σενάριο που συνυπογράφει με τον ηθοποιό, στενό συνεργάτη και φίλο του Βαγγέλη Μουρίκη, μέχρι τις απόλυτες ερμηνείες όλων των ηθοποιών του, επαγγελματιών και ερασιτεχνών – που καθηλώνουν εξ ίσου – η «Σπασμένη Φλέβα» μας έκοψε την ανάσα και την εντάξαμε στη δεκάδα των αγαπημένων ταινιών του σινεφίλ κοινού των τελευταίων χρόνων.

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΡΙΑΡΙΔΗΣ

Η φετινή θεατρική χρονιά θα μπορούσε να κλείσει με ένα όνομα: Θανάσης Τριαρίδης. Οχι μόνο γιατί ο συγγραφέας κυριάρχησε ποσοτικά στον χώρο του ελληνικού θεάτρου με το ανέβασμα οκτώ δικών του έργων, αλλά και γιατί τα έργα αυτά βρέθηκαν ταυτόχρονα σε διαφορετικές σκηνές, με διαφορετικές σκηνοθετικές γραφές, σαν να σχημάτιζαν ένα άτυπο, διάσπαρτο φεστιβάλ ενός και μόνο συγγραφικού κόσμου. Το φαινόμενο δεν είναι συνηθισμένο για το σύγχρονο ελληνικό θέατρο και αξίζει να ιδωθεί σαν κάτι διακριτό μέσα στη γενική οχλοβοή της χρονιάς.

Ο Τριαρίδης γράφει ένα θέατρο αμείλικτο. Ενα θέατρο που δεν καθησυχάζει, δεν συμφιλιώνει και σπανίως προσφέρει έξοδο διαφυγής. Η ιστορική ή καθημερινή βία που περιγράφει, η συνενοχή, η ευθύνη του κοινού βλέμματος, η αδυναμία μιας κατ’ επίφαση αθωότητας επανέρχονται επίμονα ως θεματικοί άξονες αλλά και ηθικά αδιέξοδα. Οι ήρωές του άλλωστε δεν αναπτύσσονται με τον τρόπο της συμβατικής θεατρικής γραφής· εκτίθενται ως όντα σύνθετα και μαζί με αυτούς εκτίθεται ο θεατής που τα βλέπει.

Ωστόσο το ενδιαφέρον της φετινής συγχρονίας δεν αφορούσε μόνο την ποσότητα των ανεβασμάτων του συγγραφέα, αλλά και την ένταξη των κειμένων του σε διαφορετικές σκηνικές αναγνώσεις. Αλλοτε λιτές, άλλοτε επιθετικές, άλλοτε σχεδόν τελετουργικές, οι παραστάσεις αυτές έδειξαν πως το θέατρο του Τριαρίδη δεν ζητά μια συγκεκριμένη σκηνική λύση, όσο κυρίως μια ηθική «στάση» απέναντι στο αόρατο, έναν τρόπο να σταθούμε απέναντι σε όσα δεν θέλουν (ή δεν θέλουμε) να δούμε.

Ισως τελικά αυτό να είναι το αποτύπωμα της χρονιάς, ένα θέατρο που δεν υπόσχεται λύτρωση και που ζητά από εμάς «να δούμε». Ο Τριαρίδης με τον επίμονο, ανήσυχο λόγο του βρέθηκε δικαίως ή αναπόφευκτα στο κέντρο της.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΕΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

Ταγμένος στο σινεμά εδώ και πέντε δεκαετίες ο Γιώργος Τσεμπερόπουλος είναι ο επίμονος σκηνοθέτης που αγαπάει τον άνθρωπο. Οι ανθρωποκεντρικές ταινίες του αφηγούνται ιστορίες για τον έρωτα, τις αγωνίες, τα αδιέξοδα, την ίδια τη ζωή όπως εξελίσσεται στις μεγαλουπόλεις της Ελλάδας.

Από τους σημαντικότερους Ελληνες σκηνοθέτες, είχε κυριολεκτικά την τιμητική του τη χρονιά που αποχαιρετούμε. Η τελευταία ταινία του «Υπάρχω», η οποία αφηγείται ένα μέρος από τη ζωή του απόλυτου ειδώλου Στέλιου Καζαντζίδη, έσκισε. Σημείωσε τη μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία των τελευταίων ετών στο ελληνικό box office με περισσότερα από 900.000 εισιτήρια. Αναβίωσε μοναδικά την εποχή δίνοντας σημασία στη λεπτομέρεια -όπως συνηθίζει πάντα-, ανακάλυψε το ταλέντο του Χρήστου Μάστορα στην υποκριτική, ανέδειξε νέα πρόσωπα όπως η Ασημένια Βουλιώτη στον ρόλο της Μαρινέλλας, μας χάρισε μια μοναδική Κλέλια Ρένεση ως Καίτη Γκρέυ. Ο Τσεμπερόπουλος όργωσε απ’ άκρο σ’ άκρο τη χώρα για τις προβολές τις ταινίας. Μίλησε με το κοινό, παραβρέθηκε σε πρεμιέρες σε ευρωπαϊκές χώρες και εισέπραξε τα διθυραμβικά σχόλια των θεατών.

Η χρονιά ολοκληρώθηκε για εκείνον με τον καλύτερο τρόπο. Με το χορταστικό αφιέρωμα που έγινε στο πλαίσιο του 66ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης όταν προβλήθηκαν όλες οι ταινίες του, του απονεμήθηκε ο Χρυσός Αλέξανδρος για το σύνολο της δουλειάς του και ο ίδιος έδωσε masterclass και συνομίλησε με το κοινό, επιβεβαιώνοντας για ακόμα μία φορά ότι εκτός από εκλεκτός σκηνοθέτης είναι και σπουδαίος ομιλητής.

Με δύναμη απ’ το… μέλλον

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΒΡΑΜΗΣ

Στα 27 του χρόνια, ο Κωνσταντίνος Αβράμης έχει ήδη κάνει αξιοσημείωτες σπουδές, ενώ ξεχώρισε ως σκηνοθέτης σε παραστάσεις που γράφει ο ίδιος (μόνος ή με τους συνεργάτες του) και αντιστέκεται στο mainstream ρεύμα, σταθερός και δίχως καμία ανάγκη αυτοπροβολής. Εχει τελειώσει Φιλοσοφία στο ΕΚΠΑ και συνέχισε στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα comparative dramaturgy and performance research σε Φρανκφούρτη και Ελσίνκι. Είναι συνιδρυτής της εταιρείας θεάτρου dispositif και μέσα στο 2025 τον γνωρίσαμε καλύτερα, καθώς ανέβασε τρία έργα: το «Τέλματα/Νεκροταφείο» του Αντρέ Ζιντ, σε μετάφραση Γιώργου Σεφέρη, το «tanikō» αντλώντας έμπνευση από έναν αρχαίο ιαπωνικό μύθο, και το «αγωνία ιερή | upward panic» για την Εύα Πάλμερ Σικελιανού. Από όλα αυτά καταλάβαμε πως ο Κων/νος Αβράμης ανήκει στους σκηνοθέτες που αντιμετωπίζουν το θέατρο ως πεδίο σύγκρουσης, όχι αισθητικής επίδειξης. Το έργο του κινείται σταθερά σε μια ζώνη κοινωνικής και υπαρξιακής έντασης, με σαφή αναφορά στη σύγχρονη βία, την εξουσία και την ψυχική φθορά του ατόμου μέσα σε συλλογικά συστήματα. Δεν τον ενδιαφέρει η «ωραία εικόνα», αλλά η ρωγμή.

Η σημασία της δουλειάς του σήμερα έγκειται στο ότι εκπροσωπεί ένα θέατρο που δεν φοβάται τη σύγκρουση με την εποχή του. Σε ένα πολιτιστικό περιβάλλον όπου συχνά προτιμάται η ουδετερότητα ή η ασφαλής θεματολογία, ο Αβράμης επιμένει να εκθέτει τις αντιφάσεις της κοινωνίας χωρίς φίλτρα. Αυτό τον καθιστά λιγότερο «εύπεπτο», αλλά περισσότερο αναγκαίο. Με δυο λόγια ξεχωρίσαμε τον Κωνσταντίνο Αβράμη όχι γιατί κυριαρχεί στον δημόσιο λόγο, αλλά γιατί αρνείται να τον απλοποιήσει. Και αυτή η επιμονή, σε μια περίοδο γενικευμένης κόπωσης και εξομάλυνσης, αποκτά ιδιαίτερη πολιτιστική σημασία.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΒΑΛΑΣΟΓΛΟΥ

Τον ξεχωρίσαμε το 2025 ως μία από τις πιο συνεπείς και ταυτόχρονα ανήσυχες παρουσίες του σύγχρονου ελληνικού θεάτρου. Ο Μιχάλης Βαλάσογλου πραγματικά ξεχώρισε τη χρονιά που πέρασε ως πρωταγωνιστής πλέον σημαντικών έργων (από τους σχεδόν σταθερούς συνεργάτες του σκηνοθέτη Αρη Μπινιάρη, γνωστού για τις ιδιαίτερες, πολιτικά και καλλιτεχνικά, θεατρικές του προσεγγίσεις) και σπουδαίος ερμηνευτής. Εκπροσωπεί μια γενιά δημιουργών που δεν ενδιαφέρεται απλώς να υπάρχει στον χώρο, αλλά να επαναπροσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο το θέατρο συνομιλεί με την κοινωνία. Εχει δείξει ιδιαίτερη προσήλωση στη σύγχρονη γραφή, στις πολιτικές αποχρώσεις της καθημερινότητας και στη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στο προσωπικό και το συλλογικό βίωμα.

Το 2025 τον βρίσκει σε φάση ωρίμανσης. Περισσότερο ακριβής δραματουργικά, βάζει τον πήχη πολύ ψηλά: από την «Ανοδο του Αρτούρο Ούι» και τον απίστευτο σύγχρονο «Προμηθέα» του, ξεχώρισε και ως «Φάουστ» στην ομώνυμη παράσταση. Οι ερμηνείες του δεν βασίζονται σε φορμαλιστικά τεχνάσματα, αλλά σε αυστηρή δουλειά. Αυτός ο «χαμηλόφωνος ριζοσπαστισμός» είναι ίσως και το βασικό του πλεονέκτημα. Η μορφή (σε όλα της τα επίπεδα) του Μιχάλη Βαλάσογλου μέσα στο τοπίο του 2025 ξεχωρίζει διότι λειτουργεί ως αντίβαρο σε ένα θέατρο που συχνά παγιδεύεται είτε στην αυτάρεσκη πρωτοπορία είτε στην ακίνδυνη αναπαραγωγή κλασικών τίτλων. Το έργο του δείχνει ότι υπάρχει χώρος για πολιτικό θέατρο χωρίς διδακτισμό και για καλλιτεχνικό ρίσκο χωρίς θόρυβο, ειδικά σε μια εποχή που το θέατρο αναζητά ξανά τη χρησιμότητά του.

ΝΕΡΙΤΑΝ ΖΙΝΤΖΙΡΙΑ

Ο Νεριτάν Ζιντζιρία, από τους πιο προικισμένους και ταλαντούχους σκηνοθέτες της νέας γενιάς, με δική του κινηματογραφική γλώσσα και μικρού μήκους ταινίες που λάμπουν σαν διαμάντια, η μία καλύτερη από την άλλη, ήταν ο μεγάλος νικητής του 48ου Φεστιβάλ Μικρού Μήκους Δράμας. Το ονειρικό «Noi» που εκτυλίσσεται σαν κινηματογραφικό ποίημα (έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα του στο Φεστιβάλ του Raindance, από τα σημαντικότερα ανεξάρτητα στον κόσμο) απέσπασε τον Χρυσό Διόνυσο, τον δεύτερο της καριέρας του Νεριτάν δεκατρία χρόνια μετά το masterpiece «Χαμομήλι». Το βραβείο τού εξασφαλίζει αυτόματα το πολυπόθητο «εισιτήριο» για τη συμμετοχή στη διαδικασία των Οσκαρ όπου τίποτα δεν αποκλείει τη βράβευσή του. Σε υποβλητική ατμόσφαιρα με πυκνό χιόνι και σιωπές, με τα χνότα να ζεσταίνουν την ατμόσφαιρα, η ταινία εκτυλίσσεται σε ένα βλαχοχώρι του Μετσόβου. Πρωταγωνιστές είναι ένα άλογο και ένα αγόρι και στο επίκεντρο βρίσκεται η εκδίκηση και η δύναμη της συγχώρεσης.

Ο Νεριτάν Ζιντζιρία, γεννημένος στα Τίρανα της Αλβανίας το 1989, ήρθε στην Ελλάδα όταν ήταν ενός έτους. Εκτός από ταλαντούχος σκηνοθέτης είναι ένα νηφάλιο πνεύμα όπως απέδειξε όταν ανέβηκε στη σκηνή του Φεστιβάλ Δράμας για να παραλάβει το βραβείο του. Ο ίδιος αναγκάστηκε να απαντήσει στον υφυπουργό Πολιτισμού, Ιάσονα Φωτήλα, όταν ο τελευταίος, απευθυνόμενος στην κινηματογραφική κοινότητα κατά την ομιλία του στην τελετή λήξης, της είχε ζητήσει να μην αναγάγει «το κλάμα σε τέχνη» προκαλώντας την αποδοκιμασία και το γιουχάισμα. «Είναι λίγο άχαρο, αλλά αυτό που έγινε μόλις πριν από μια βράβευση είναι, δυστυχώς, το χαρακτηριστικό της στρατηγικής σας: Δεν ακούτε», του είπε ο Ζιντζιρία κλείνοντας σε λίγες κοφτερές λέξεις μια πραγματικότητα.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΚΑΖΑΖΟΥ

Η Αλεξάνδρα Καζάζου ξεχώρισε το 2025 ως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες παρουσίες της νέας γενιάς ηθοποιών/σκηνοθετών/παραγωγών, επειδή συνδυάζει τεχνική ακρίβεια με έντονη σκηνική ευφυΐα. Δεν πρόκειται για ερμηνεύτρια που βασίζεται στο συναίσθημα ή στον αυθορμητισμό· αντίθετα, η δουλειά της δείχνει μεθοδικότητα, πειθαρχία και βαθιά κατανόηση της δραματουργίας. Γεννημένη στο Wroclaw της Πολωνίας, έχει κάνει σπουδές στο Τμήμα Θεάτρου του ΑΠΘ και έπειτα μεταπτυχιακές σπουδές πάνω στην υποκριτική MA in Acting υπό την αιγίδα του Manchester Metropolitan University. Από το 2010 έως το 2016 ήταν στενή συνεργάτρια με το Ινστιτούτο Γκροτόφσκι στην Πολωνία.

Οι ρόλοι της -τόσο στο θέατρο όσο και σε οπτικοακουστικά μέσα- χαρακτηρίζονται από καθαρότητα, εσωτερική ένταση και ειλικρίνεια. Η Καζάζου αποφεύγει τη μανιέρα και επιλέγει ρόλους που της επιτρέπουν να εξερευνήσει τη σιωπή, την αμφισημία και τις αντιφάσεις των χαρακτήρων. Το 2025 αυτή η επιλογή την καθιστά ιδιαίτερα επίκαιρη, σε μια περίοδο όπου οι γυναικείοι ρόλοι επαναδιαπραγματεύονται τη θέση τους πέρα από στερεότυπα. Η σημασία της δεν περιορίζεται στην υποκριτική της ικανότητα. Ανήκει σε μια γενιά καλλιτεχνών που αντιλαμβάνονται τη δουλειά τους πολιτικά, όχι με συνθήματα, αλλά με στάση. Οι επιλογές της δείχνουν συνείδηση του πού και γιατί εκτίθεται καλλιτεχνικά. Φέτος ανέλαβε την Πειραματική Σκηνή του Εθνικού, το «Σκίτσο 1 – Οδοιπορικό στη Σατίλα», ενώ είναι μέλος του Transatlantic Group, που ίδρυσε μαζί με τον Κάρολ Γιάρεκ στην Πολωνία το 2020.

ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΑΤΣΑΔΙΩΤΗΣ

Στις 10 Μαρτίου το πανελλήνιο γνώρισε τον 54χρονο βραβευμένο χαράκτη Χριστόφορο Κατσαδιώτη, ο οποίος ζει μεταξύ Παρισιού και Αθήνας, με τον βανδαλισμό των έργων του στην Εθνική Πινακοθήκη από τον Νίκο Παπαδόπουλο, τότε βουλευτή της Νίκης, ο οποίος εισέβαλε στην περιοδική έκθεση «Η σαγήνη του αλλόκοτου» και με μανία πέταξε στο πάτωμα τρία «Εικονίσματα» και τον «Αγιο Χριστόφορο» του καλλιτέχνη. Λόγω βουλευτικής ασυλίας δεν συνελήφθη, οπότε προέβη σε ακροδεξιό παραλήρημα μπροστά στις κάμερες φωνάζοντας για βέβηλα έργα και προσβολή των ιερών και των οσίων.

Εν ετει 2025 ο σκοταδισμός και η οπισθοδρόμηση εισέβαλαν στον πολιτισμό, με τον καλλιτέχνη να περιγράφει στην «Εφ.Συν.» ένα «έγκλημα προς τη δημοκρατία». Στη δίνη του κυκλώνα, από τη μια δεχόταν απειλές, βρισιές με ενορχηστρωμένες διαδηλώσεις μπροστά στην Εθνική Πινακοθήκη και από την άλλη εισέπραξε μεγάλη υποστήριξη από τους καλλιτέχνες της «Πρωτοβουλίας εναντίον της λογοκρισίας», οι οποίοι κατήγγειλαν την πολυήμερη απομάκρυνση των έργων του με «πρόσχημα τη συντήρησή» τους.

Τι ειρωνεία! Δεν έχουν θρησκευτικό υπόβαθρο τα βανδαλισμένα έργα του Κατσαδιώτη, αποτελούν ποιητική έκφραση του γκροτέσκου και επιλέχτηκαν για την έκθεση καθώς συνομιλούν με τα τέρατα στα χαρακτικά του Γκόγια «Los Caprichos», ο οποίος τον 19ο αιώνα καυτηρίαζε γκροτέσκα τον εκφυλισμό της κοινωνίας, της εξουσίας, της Εκκλησίας.

Η Εθνική Πινακοθήκη και ο καλλιτέχνης έχουν κινηθεί νομικά εναντίον του Νίκου Παπαδόπουλου. Τουλάχιστον το Μουσείο Μπενάκη όταν έπεσαν οι τόνοι, έδωσε την ευκαιρία στο ευρύ κοινό να μπει «Στο εργαστήριο του Χριστόφορου Κατσαδιώτη» με ένα καρουζέλ με αντιπροσωπευτικά χαρακτικά του με τολμηρά θέματα και animations. Αλλωστε ο ίδιος έχει βραβευτεί το 2017 στο 12ο Διεθνές Φεστιβάλ Animation.

ΓΕΩΡΓΙΑ ΛΑΛΕ

Δυναμική και ευαίσθητη η Γεωργία Λαλέ επιδίδεται σε καλλιτεχνικό ακτιβισμό, πιστεύοντας ότι η τέχνη μπορεί να αλλάξει τον κόσμο προς το καλύτερο. Η 36χρονη εικαστικός, που ζει στη Νέα Υόρκη και στην Αθήνα, εκφράζεται κυρίως με περφόρμανς θέλοντας να καταγγείλει, να προβληματίσει, να ευαισθητοποιήσει, ενώ με τη δράση της γίνεται κόκκινο πανί για τους ακροδεξιούς.

Για το προσφυγικό δράμα βγήκε στους δρόμους μεγάλων αμερικανικών και ευρωπαϊκών πόλεων φορώντας πορτοκαλί σωσίβια. Για την πανδημία του Covid και το σαθρό σύστημα υγείας φόρεσε ιατρικές μπλούζες και στάθηκε έξω από μεγάλα νοσοκομεία της Νέας Υόρκης. Για τις γυναικοκτονίες συγκέντρωσε σεντόνια που της πρόσφεραν οικογένειες θυμάτων και κακοποιημένες γυναίκες και έκανε έργα όπως η «Ροζ σημαία» και «Η ενοχή της γειτονιάς», που αποκαθήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης από το προξενείο μας στη Νέα Υόρκη.

Η νέα της σειρά έργων παρουσιάστηκε το φθινόπωρο στην a. antonopoulou.art, είχε τίτλο «Εν Τούτω Νίκα», αφετηρία το παλιό «Αλφαβητάριον» του 1955 της Α’ Δημοτικού και πρωταγωνίστρια τη μικρή Αννα με τις μακριές πλεξούδες σε μια εικαστική αφήγηση για την «ενδοοικογενειακή βία που πληγώνει όλη την οικογένεια», όπως μας είχε πει στην «Εφ.Συν.». «Και τις επόμενες γενιές. Υπάρχει ένας κύκλος κακοποίησης, μια αλυσίδα που σπάει μόνο όταν σπάει η σιωπή, η ενοχή».

ΕΥΑΡΕΣΤΟΣ ΠΙΜΠΛΗΣ

Στο παρά πέντε της χρονιάς που φεύγει ο 26χρονος Ευάρεστος Πιμπλής, μόνιμος κάτοικος Γαλλίας και εργαζόμενος εκεί στην Εθνική Βιβλιοθήκη, συστήθηκε ταυτόχρονα στο γαλλικό και στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό με τη νουβέλα «Πέρα από τη συναίνεση» (εκδόσεις Πόλις). Το ίδιο το θέμα της προϊδεάζει πάντως για έναν συγγραφέα γαλουχημένο σε μια χώρα όπου τα ζητήματα που προκύπτουν από τη μετα-metοο εποχή της woke κουλτούρας έχουν υπερβεί τα όρια της αυτονόητης συνθήκης και εξελιχθεί προς ένα φιλοσοφικότερο, βαθύτερο επίπεδο που φέρνει τους πάντες προ των ευθυνών αλλά και προ των αδιεξόδων τους. Εστω κι αν τοποθετεί τη δράση του δεκαπέντε χρόνια μετά το #metοο, ο Πιμπλής με αξιοσημείωτη λογοτεχνική και γλωσσική ωριμότητα, που καταλύει το στερεότυπο περί νεαρής ηλικίας πρωτοεμφανιζόμενου, περιγράφει πολυπρισματικά τα σύγχρονα αδιέξοδα μιας κοινωνίας στην οποία η συναίνεση είναι πλέον απαράβατος κανόνας, εκ των πραγμάτων όμως και τόσο ρευστός όσο είναι η έκφραση της σεξουαλικότητας. Εκεί έγκειται και το πρόβλημα που από διαφορετικές κατευθύνσεις εγκλωβίζει τους δύο ήρωες, τον macho Ενζό, γυμνασμένο και ευειδές «απολίθωμα» πολλών αιώνων πατριαρχίας και δύο γονιών εμβαπτισμένων σ’ αυτήν και τον gay και συνειδητοποιημένο Εμίλ που (νομίζει πως) απολαμβάνει συνειδητά τη βία στο σεξ. Οταν οι δρόμοι τους θα διασταυρωθούν, βίαιη θα είναι και η εξέλιξη που, βοηθούντων των socia media, θα γεννήσει ένα νέο κίνημα το οποίο θα πάρει τη μορφή χιονοστιβάδας αναγκάζοντας διανοητές, ψυχαναλυτές και κοινωνιολόγους να τοποθετηθούν πάνω στο θέμα των ορίων της συναίνεσης και της σεξουαλικότητας.

Το εξαιρετικά ενδιαφέρον και σύγχρονο θέμα του ο Πιμπλής το αναπτύσσει σε δύο κεφάλαια με τους μονολόγους των δύο ηρώων, παρεμβάλλοντας ενδιαμέσως τον υποτιθέμενο διάλογο που πυροδοτεί στον γαλλικό Τύπο το νέο κίνημα.

Εκτός από απόδειξη ενός νέου λογοτέχνη με ταλέντο η νουβέλα του Πιμπλή αφήνει ανοιχτό όχι μόνο το ζήτημα της «συναίνεσης» στο επίπεδο της μυχιότητας αλλά και του ίδιου του χαρακτήρα της (θα μπορούσε να διαβαστεί ίσως και ως μαύρη φιλοσοφική τραγικωμωδία). Επιπλέον είναι γραμμένη από έναν άνθρωπο που έχει βαθιά γνώση της γαλλικής λογοτεχνίας και των τάσεών της, αφού από μια άποψη το «Πέρα από τη συναίνεση» θα μπορούσε να διαβαστεί και ως διάλογος μεταξύ του Μισέλ Ουελμπέκ και του Εντουάρ Λουί. Εντυπωσιακή πρώτη σύσταση από έναν συγγραφέα, με τον οποίο όπως φαίνεται θ’ ασχοληθούμε πολύ και στο μέλλον.

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΣΕΡΦΑΣ

Ο Βαγγέλης Σέρφας γεννήθηκε το 1983 και μεγάλωσε στη Σαλαμίνα. Σπούδασε κινηματογράφο. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Η συλλογή διηγημάτων «Οχι, μην μπαίνετε στον κόπο» είναι το πρώτο του βιβλίο και αυτό για το οποίο τιμήθηκε πρόσφατα εξ ημισείας με τη Μιλένα Ζαφειροπούλου («Θυσανοσωρείτες και άλλα φυσικά φαινόμενα», εκδ. Ιωλκός) με το βραβείο «Μένη Κουμανταρέα» της Εταιρείας Συγγραφέων.

Αυτά λίγο πολύ διαβάζουμε και στη βάση δεδομένων του Πατάκη που εξέδωσε τον τόμο με τα 13 διηγήματα του Σέρφα. Του συγγραφέα που υπήρξε μαθητής του Χρήστου Οικονόμου σε ένα εργαστήριο δημιουργικής γραφής και αυτό, όπως έχει πει ο ίδιος, λειτούργησε καταλυτικά ώστε να στραφεί από το σενάριο, το οποίο τον είχε γοητεύσει περισσότερο μέχρι τότε, στην καθαρή λογοτεχνία. Κι όμως δεν εγκαταλείπει τις κινηματογραφικές αρετές. Ούτε και τον Οικονόμου άλλωστε. Με γλώσσα άμεση, σχεδόν στεγνή και λιτή, παρακολουθεί τους ήρωές του που όλοι, ιδιοσυστασιακοί ή περιθωριοποιημένοι, Ρομά συχνά, περιπλανώνται στις παρυφές της πόλης, στις υποβαθμισμένες γειτονιές της Ελευσίνας ή στο Μενίδι, τον Ασπρόπυργο και τη Σαλαμίνα, ζώντας «όνειρα μεθυσμένα, σχέδια ματαιωμένα, τηλέφωνα απεγνωσμένα» που έλεγαν και οι Κατσιμιχαίοι στις «Προσωπικές οπτασίες».

Το «ρεπεράζ» του Σέρφα είναι αυτό που συμβαδίζει με τη ζωή και τον ψυχισμό αυτών των ηρώων: ερημιά, παραίτηση, χέρσα τοπία και ιστορίες που κάπως διασταυρώνονται. Ο Βαγγέλης Σέρφας -όπως και ο Χρήστος Οικονόμου παλαιότερα- έφτασε για να μιλήσει για ένα σκληρό σύγχρονο τοπίο κι ανθρώπους που ενοχοποιούνται, που ενοχλούν και εξορίζονται από την κεντρική εικόνα όλο και συχνότερα, όλο και πιο απροσχημάτιστα. Το κάνει χωρίς συναισθηματικές εξάρσεις και λογοτεχνίζοντα σχήματα, με μια ουσιαστική κοινωνική και πολιτική συνειδητότητα. Χρειάζονται τέτοιες φωνές.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΟΥΜΑΡΑΚΗΣ

Ο Γιάννης Τσουμαράκης είναι από τις περιπτώσεις δημιουργών που το 2025 δεν θεωρούνται σημαντικοί λόγω θεσμικής θέσης ή δημοσιότητας, αλλά λόγω της σταθερής και ουσιαστικής παρουσίας τους στο πεδίο της σύγχρονης σκηνικής πράξης. Αποφοίτησε με άριστα από τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου μόλις το 2021 και φέτος τον Μάιο, στα 25 του χρόνια, κράτησε στα χέρια του τον σταυρό του Δημήτρη Χορν κερδίζοντας το ομώνυμο βραβείο.

Εχει συμμετάσχει στις παραστάσεις «Αντόνιο ή το μήνυμα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία της Ορχήστρας των Μικρών Πραγμάτων, «Στομάχι» της Σιμόνης Σουλ σε σκηνοθεσία Οδυσσέα Ζήκα, έγινε ευρύτερα γνωστός από την τηλεοπτική σειρά του ANT1 «Η Μάγισσα» στον ρόλο του μικρού γιου Πετρούνη Γερακάρη κι από τη σειρά του Mega «Εχω παιδιά» του Λάμπρου Φισφή, ενώ το περασμένο καλοκαίρι ήταν στον Χορό της «Αντιγόνης» του Ούλριχ Ράσε. Το βραβείο «Δ. Χορν» το έλαβε για την ερμηνεία του στο έργο «Κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη.

Η δουλειά του χαρακτηρίζεται από εσωτερικότητα και αυστηρότητα. Δεν επιδιώκει τον εντυπωσιασμό· αντίθετα, λειτουργεί μέσα από μικρές μετατοπίσεις, σιωπές και ελεγχόμενη ένταση. Το 2025 αυτή η στάση ξεχωρίζει, καθώς έρχεται σε αντίθεση με την υπερπαραγωγή και την ταχύτητα που κυριαρχούν σε μεγάλο μέρος της θεατρικής παραγωγής. Ο Τσουμαράκης ανήκει σε εκείνους τους καλλιτέχνες που αντιμετωπίζουν το θέατρο ως διαδικασία έρευνας. Οι συνεργασίες του, συχνά με δημιουργούς παρόμοιας φιλοσοφίας, δείχνουν προσήλωση στη συλλογική δουλειά και όχι στην ατομική προβολή. Αυτό τον καθιστά σημείο αναφοράς για τους ηθοποιούς της γενιάς του.

ΛΕΞ

Το 2025 ήταν από τις χρονιές που δίνει συναυλίες ο ΛΕΞ. Προσωπικές συναυλίες εννοώ, όχι συμμετοχές σε άλλων. Κάθε τρία χρόνια είναι το μοτίβο. Το 2019 εμφανίστηκε στο θέατρο Πέτρας στην Πετρούπολη μπροστά σε 10 χιλιάδες θεατές. Το 2022 έκανε το μεγάλο μπαμ για το ευρύ κοινό (όχι για τους μυημένους) συγκεντρώνοντας στη Νέα Σμύρνη 25 χιλιάδες.

Και το 2025 μεγάλωσε ακόμα περισσότερο: η μία συναυλία δεν του έφτανε, έβαλε δύο στον εξωτερικό χώρο του ΟΑΚΑ μαζεύοντας συνολικά 100 χιλιάδες κόσμο. Φαινόμενο, έτσι; Ο Νο 1 χιπ χοπ καλλιτέχνης στην Ελλάδα και ο Νο 1 γενικότερα, μόνο αυτός και η Αννα Βίσση φτάνουν σε τέτοια νούμερα.

Το ακόμα πιο ωραίο με τον ΛΕΞ είναι ότι δεν χρειάζεται κανένα promo για τις συναυλίες του. Ούτε αφίσες, ούτε διαφημίσεις, τίποτα. Απλώς μία φωτογραφία ανέβασε στο Instagram με την ημερομηνία που ξεκινούσε η προπώληση και αυτό ήταν, έπεσε το internet. Μπήκαμε όλοι σε μια ηλεκτρονική ουρά αγοράς εισιτηρίου και μπροστά μας είχαμε άλλους 50 χιλιάδες να περιμένουν. Κάποιοι έφτασαν μέχρι τα ξημερώματα ώστε να αποκτήσουν το μαγικό χαρτάκι.

Το 2026 θα είναι η χρονιά της κυκλοφορίας του νέου άλμπουμ του. Κάποια στιγμή, εντελώς ξαφνικά, θα ανεβεί στις πλατφόρμες και μέσα σε λίγες μέρες πολλοί, πάρα πολλοί, θα έχουν μάθει τους στίχους απέξω.

Οι «αδιαμεσολάβητοι» των νέων μέσων

ΕΥΘΥΜΗΣ ΚΑΛΦΑΣ, ΝΙΚΟΛΑΣ ΦΡΑΓΚΙΟΥΔΑΚΗΣ

Δεν είναι οι μόνοι βέβαια στη… συνομοταξία των κωμικών της stand up σχολής που τα βίντεό τους στα social media (καταρχάς στο TikTok και στο Instagram) γίνονται κάθε τόσο viral, αλλά είναι αυτοί που ακόμα κι εμείς, οι boomers του Facebook, πέφτουμε συχνότερα πάνω τους. Και μας φτιάχνουν τη διάθεση. Πιο κοινωνικοπολιτικός κι ετοιμοπόλεμος ώστε να σχολιάσει εύστοχα με έξυπνες ατάκες, υπόγεια δηλητηριώδη ειρωνεία και με το ύφος του κολλητού που πίνει μαζί σου καφέ και σου αραδιάζει τις «απλοϊκές» απορίες του για όσα συμβαίνουν (από τον ΟΠΕΚΕΠΕ μέχρι τις Κέτο δίαιτες) ο Κάλφας, πιο… υπερκινητικός και «σωματικός» ο Φραγκιουδάκης που λειτουργεί εντός συγκεκριμένης σύλληψης, αυτής της αστρολογίας και των ζωδίων μέσα από το πρίσμα των οποίων προσεγγίζει διάφορες καταστάσεις («πώς χωρίζουν τα ζώδια» π.χ. και ανάλογες εκδοχές σε δεκάδες άλλους αναλόγως ευρηματικούς θεματολογικούς άξονες).

Δημοσιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός και δημιουργός ψηφιακού περιεχομένου ο πρώτος, ηθοποιός, θεατρολόγος, σκηνοθέτης, δάσκαλος υποκριτικής -διατηρεί σχολή υποκριτικής στο Θέατρο 104-, ψηφιακός δημιουργός και stand up comedian ο δεύτερος. Και οι δύο σχετικά πιο πρόσφατες αφίξεις στη μεγάλη και καθόλου ομοιογενή σχολή της stand up comedy και κυρίως όσων δεκάδων και πολλών εξαιρετικά ταλαντούχων παιδιών ήρθαν από το πουθενά, έκαναν τα πάντα μόνοι τους αξιοποιώντας τα Νέα Μέσα, συστήθηκαν βίντεο βίντεο, απέκτησαν με ολιγόλεπτα κλιπ νέο κοινό που «σερφάριζε» αλλά δεν πήγαινε κατά κανόνα σε παραστάσεις, εκπαιδεύτηκαν στο crowd work, έγιναν viral και μετά γέμισαν και τις σκηνές όπου εμφανίζονται σ’ αυτή την ενδιαφέρουσα αντίστροφη πορεία που αφορά και δημιουργούς της μουσικής σκηνής: πρώτα το TikTok, το Instagram, το Youtube μετά τα live, σε μια αδιαμεσολάβητη πορεία.

Από τον Θανάση Σαμαρά, που έχει τρελή επιτυχία εδώ και μία 10ετία τουλάχιστον, μέχρι τον Μιχάλη Μαθιουδάκη, τον Βύρωνα Θεοδωρόπουλο, τον Αριστοτέλη Ρήγα κι από τη Χρύσα Κατσαρίνη και την Ηρα Κατσούδα μέχρι τη Δήμητρα Νικητέα, που ξεκίνησε στα 16 της, δεκάδες άλλοι νέοι άνθρωποι φτιάχνουν περσόνες και μια καινούργια «αναρχική» ιστορία στην κωμωδία, μας δείχνουν ότι η σύγχρονη τέχνη δεν χρειάζεται «γνωριμίες» και πως μπορείς να γίνεις απίστευτα δημοφιλής χωρίς καμία παρέμβαση. Η δημοφιλία βέβαια είναι καμιά φορά δίκοπο μαχαίρι, που φέτος… τραυμάτισε την ελεύθερη έκφραση του Πάρη Ρούπου και τον στοχοποίησε, αλλά αυτή είναι μια άλλη ιστορία.

ΕΛΕΝΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΔΗ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΣΟΥΒΕΛΑΣ

Και να πώς η εξέλιξη της «χειροποίητης» stand up comedy, η virality και το προσωπικό κοινό μπορούν να σε χρίσουν τελικά ακόμα και πρωταγωνιστή κωμικής σειράς σε μεγάλο τηλεοπτικό κανάλι. Αναφερόμαστε στην ηθοποιό και viral «μαμά» του YouTube και του TikTok στο περίφημο «5 Minute Mom» με 99,4 χιλιάδες followers και 1,7 εκατομμύρια likes στο TikTok κι εκείνον που ξεκίνησε ως φοιτητής, έγινε παραγωγός στα αθλητικά ραδιόφωνα, έσκισε στις μιμήσεις και κατέκτησε τα new media αποκτώντας εκατομμύρια views με τις διάσημες σήμερα περσόνες που εφηύρε όπως η αλβανικής καταγωγής drag «Ραμόνα» – παρεξηγημένη αδίκως ως σύλληψη ανθρώπου που φλερτάρει με τις φυλετικές διακρίσεις, ενώ ο Τσουβέλας μάλλον με το μόνο που φλερτάρει είναι μ’ ένα χιούμορ χωρίς σχεδόν καθόλου πολιτικούς υπαινιγμούς, αλλά ισότιμα παρατηρητικό κι αποδομητικό προς όλους.

Οπως και να ‘χει, φέτος οι δυο τους, ενισχυμένοι από την ευρηματική παρέα των σεναριογράφων Κατερίνας Νανοπούλου, Κώστα Μανιάτη, Λίζας Αποστολοπούλου, δοκιμασμένων και των τριών σ’ αυτό το σύγχρονο νεο-επιθεωρησιακό είδος που γεννήθηκε πρώτα στα social media, πρωταγωνιστούν στο «Τότε και Τώρα» του ΣΚΑΪ – απολαυστικοί μεν και στο «τότε» ως Τάκης και Σούλα και στο «τώρα» ως Βαλέρια και Σπύρος, αλλά και κάπως «δισδιάστατοι» αφού από αυτή την κωμωδία, που ξέρουν καλά και οι δύο, λείπει ένα βασικό συστατικό: η άμεση αλληλεπίδραση με το κοινό.

Οι θεσμικοί

ΑΡΓΥΡΩ ΧΙΩΤΗ

Της έλαχε (διόλου τυχαία) να είναι η πρώτη γυναίκα καλλιτεχνική διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου η οποία θα ολοκληρώσει τη θητεία της –αν εξαιρέσουμε την Ντόρα Τσάτσου, που έμεινε για ελάχιστους μήνες το 1992, και την Ερι Κύργια, που αναγκαστικά ανέλαβε ως μεταβατική διευθύντρια μετά τη σύλληψη Λιγνάδη. Προσώρας, τα δείγματα της δουλειάς της είναι ισχυρά και απολύτως διαφορετικά από των προκατόχων της: ένα Εθνικό ανοιχτό, πολύχρωμο, με ισχυρή και απολύτως πρωτοποριακή Πειραματική Σκηνή, δυνατό εφηβικό πρόγραμμα και όραμα. Εξάλλου, δεν έχει περάσει ούτε χρόνος από τη στιγμή που ανέλαβε (Μάρτιο 2025), μέσω ανοιχτής διαγωνιστικής διαδικασίας.

Καλλιτεχνικά έχει μία αναγνωρισμένη πορεία ως σκηνοθέτρια, ηθοποιός και δραματολόγος, με σημαντική παρουσία τόσο στην Ελλάδα όσο και στη Γαλλία. Συνίδρυσε, το 2006, τη θεατρική ομάδα VASISTAS, η οποία ξεχώρισε για τις καινοτόμες παραστάσεις της (συνδυάζοντας ποίηση, σωματικότητα και χορό), παρουσιάζοντας έργα σε φεστιβάλ και θεατρικές σκηνές υψηλού κύρους. Αν και δεν έχει μεγάλη εμπειρία από το ελεύθερο θέατρο, καθώς πάντα σχεδόν ήταν υπό τη σκέπη θεσμών (ιδιωτικών ή κρατικών), έχει καταθέσει σημαντικό έργο σε παραστάσεις όπως οι «Halepas» στη Στέγη Ωνάση και «Eau de Cologne» στο Εθνικό Θέατρο, ενώ διαθέτει την ικανότητα να γεφυρώνει το κλασικό με το σύγχρονο.

Η δημόσια εικόνα της –ήρεμη, αποφασιστική και χωρίς ανάγκη για προσωπική προβολή– ενισχύει την αντίληψη ότι η θητεία της στο Εθνικό πλέον μπορεί να σηματοδοτήσει μια νέα εποχή για τον θεσμό και να ανοίξει δρόμους εξωστρέφειας και νέων καλλιτεχνικών συνεργασιών σε έναν πολύπαθο οργανισμό, και από μία θέση που σίγουρα δεν είναι εύκολο να διαχειριστεί ο οποιοσδήποτε.

ΜΙΧΑΗΛ ΜΑΡΜΑΡΙΝΟΣ

Είναι από τα επιδραστικότερα και τα πιο καθοριστικά πρόσωπα του ελληνικού θεάτρου για το 2025, κυρίως λόγω της ανακήρυξής του ως νέου καλλιτεχνικού διευθυντή του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, του σημαντικότερου καλλιτεχνικού θεσμού της Ελλάδας, με τριετή θητεία που ξεκίνησε το 2025, πριν από λίγους μόλις μήνες. Τα πρώτα δείγματα του οράματός του τα βλέπουμε ήδη, με τις (για πρώτη φορά) χειμερινές δράσεις στην Πειραιώς 260, όπου ξεκίνησε να παίζεται το «Taverna Miresia» του Μάριο Μπανούσι.

Γεννημένος στην Αθήνα, με σπουδές στη βιολογία, στην υποκριτική και στη σκηνοθεσία, ίδρυσε το 1983-84 την εταιρεία «Διπλούς Ερως» (μετέπειτα Theseum Ensemble), η οποία έγινε γνωστή για τη θεατρική πρακτική που πρεσβεύει στο θέατρο ως δραματουργική διαδικασία και συλλογική δημιουργία, έχοντας ο ίδιος βραβευτεί για τις παραστάσεις του ήδη από το 1987. Το 2025, ο ίδιος παρουσίασε στο Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου την παράσταση «ζ, η, θ, ο Ξένος», μια προσέγγιση σε τρεις ραψωδίες της «Οδύσσειας», με σύγχρονη δραματουργική ματιά, ενισχύοντας την επανασύνδεση του αρχαίου ελληνικού υλικού με την τρέχουσα θεατρική δημιουργία.

Η σημασία της επιλογής του σε αυτή τη θέση είναι μεγάλη, καθώς ο Μ. Μαρμαρινός φέρνει περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες εμπειρίας στον χώρο, με διεθνώς αναγνωρισμένο έργο, έχοντας παρουσιάσει παραστάσεις στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική, ενώ έχει συνεργαστεί με σημαντικές σκηνές και καλλιτεχνικά σχήματα. Βέβαια, η πορεία αυτή δεν έρχεται δίχως βαρίδια (πολιτικά αλλά και καλλιτεχνικά), ωστόσο έχοντας διατελέσει ήδη καλλιτεχνικός διευθυντής του «Eleusis 2023 – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» και με διεθνείς διακρίσεις στο ενεργητικό του εκπροσωπεί μια βαθιά, στέρεη και πειθαρχημένη θεατρική προσέγγιση –χαρακτηριστικά απαραίτητα για το μέλλον του ελληνικού θεάτρου. Αναμένουμε να δούμε το όραμά του και για το Φεστιβάλ (αρχής γενομένης από το 2026, που τον πήχη των απαιτήσεων ανεβάζει η εξαίρεση του Ηρωδείου απ’ τους φεστιβαλικούς χώρους), σε μια εποχή που ο πολιτισμός μπορεί να κάνει τη διαφορά –αρκεί να τον αφήσουν…

ΜΙΚΕΛΑ ΧΑΡΤΟΥΛΑΡΗ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΣΤΕΡΙΟΥ, ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΛΟΣΠΥΡΟΣ

Ηταν επιθυμία, ανάγκη, αίτημα· τώρα γίνεται πραγματικότητα με πρωτοβουλία του Δήμου Αθηναίων, το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας που προσγειώνεται στην Τεχνόπολη (Athens International Literature Festival – AILF) από 27 έως 29 Μαρτίου 2026, φέρνοντας ηχηρά ονόματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, όπως οι Ντέιβιντ Σολόι, Πολ Λιντς και Νικόλ Κράους, καθώς και φρέσκες ιδέες, πρωτότυπα αφιερώματα, επίκαιρες συζητήσεις για ζητήματα όπως η έμφυλη βία, ο ρατσισμός, η άνοδος της ακροδεξιάς, το μεταναστευτικό κ.ά.

Το ΑILF έχει όλες τις προδιαγραφές, τις καλές προθέσεις και τις συντονισμένες προσπάθειες για να βάλει την πρωτεύουσα στον παγκόσμιο λογοτεχνικό χάρτη και να γίνει θεσμός. Εγγύηση αποτελεί η τριάδα που έχει την καλλιτεχνική επιμέλεια: οι συγγραφείς και μεταφραστές Χρήστος Αστερίου («Ισλα Μπόα», «Το ταξίδι του Ιάσονα Ρέμβη», «Το γυμνό της σώμα» κ.ά.) και Λευτέρης Καλοσπύρος (για το μυθιστόρημα «Η μοναδική οικογένεια» τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα και με το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Πεζογράφου του περιοδικού «Ο Αναγνώστης») και η δημοσιογράφος, κριτικός βιβλίου και συνεργάτιδα της «Εφ.Συν.» Μικέλα Χαρτουλάρη (που μόλις κυκλοφόρησε το βιβλίο «61 Πολαρόιντ για την ελληνική περιπέτεια», το οποίο περιέχει συζητήσεις με προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών).

Η γνώση του χώρου των εκδόσεων, η άοκνη επαφή τους με τη σύγχρονη λογοτεχνία, η συμμετοχή τους σε διεθνή φεστιβάλ και η εμπειρία από την οργάνωση ανάλογων εκδηλώσεων διασταυρώνονται και οδηγούν σε μια μοναδική γιορτή του βιβλίου, στην καρδιά της Αθήνας.

Οι «ανερχόμενοι» της κλασικής μουσικής

Στην Ελλάδα ξεχνάμε πολύ συχνά ότι η μουσική υπάρχει για να παίζεται ζωντανά. Χωρίς ζωντανή εκτέλεση, κανενός είδους μουσική δεν υπάρχει. Αυτό, όμως, δεν είναι εφικτό δίχως μουσικούς ερμηνευτές. Κι επειδή ο χρόνος ρέει, αλλάζοντας πράγματα, ανανεώνοντας προσλήψεις και αντιλήψεις, η έλευση νέων καλλιτεχνών στο ενεργό πεδίο της μουσικής ζωής είναι ανεκτίμητη. Ευτυχώς, όσο κι αν το πεδίο της κλασικής μουσικής (χώροι συναυλιών, ακροατήρια, δεκτικότητα, χρήμα) συρρικνώνεται ασφυκτικά στη χώρα μας, τον περασμένο καιρό τρεις νέοι Ελληνες μουσικοί καλλιτέχνες «έγραψαν» με βαρύνουσες παρουσίες στην αθηναϊκή ζωή. Πρόκειται για ακμαίους 30άρηδες ερμηνευτές που αναδύθηκαν βαθμιαία, κερδίζοντας αναγνώριση και καταξίωση με τις σφαιρικά ολοκληρωμένες επιδόσεις τους. Και οι τρεις διακρίθηκαν για τη δεδομένη τεχνική αρτιότητα των εκτελέσεων, την ποιότητα του ήχου, την ευαισθησία και την καλλιεργημένη απόδοση της δραματουργίας.

ΤΙΜΟΘΕΟΣ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ – ΠΕΤΡΙΝ

Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1994, ελληνορωσικής καταγωγής, ο σήμερα 31χρονος τσελίστας λογίζεται ως ένας από τους πραγματικά κορυφαίους στη χώρα μας. Με γερές σπουδές σε Ελλάδα και ΗΠΑ, στο περίφημο Ινστιτούτο Κέρτις της Φιλαδέλφειας, και υπότροφος του Ιδρύματος Ωνάση ο υπερδραστήριος, ευφυής, πραγματιστής Πέτριν έχει συμμετάσχει σε αναρίθμητες συναυλίες μουσικής δωματίου αλλά και σε κονσέρτα, συμπράττοντας με συμφωνικές ορχήστρες (Φινλανδία, ΗΠΑ, Ελλάδα κ.λπ.).

Την πενταετία που πέρασε, τον ακούσαμε ουκ ολίγες φορές σε μουσική δωματίου στις «Νύχτες κλασικής μουσικής στη Γεννάδειο» (2021) και με το Trio Zimbalist στον «Παρνασσό» (2023), καθώς επίσης σε κονσέρτα για τσέλο και σε έργα κονσερτάντε, τον «Δον Κιχώτη» του Ρίχαρντ Στράους με την ΚΟΑ. Υψηλής ποιότητας ήταν η σύμπραξή του με τον Λεωνίδα Καβάκο στα «Κουαρτέτα με πιάνο αρ.1 και αρ.3» του Μπραμς, στο Μέγαρο Μουσικής, το 2022.

Οι εμφανίσεις του ξαφνιάζουν με την ωριμότητα και την αισθητική πληρότητά τους: τον σπάνιο συνδυασμό βελούδινου ήχου, αψεγάδιαστα φινιρισμένης, αισθαντικά πλασμένης φραστικής και ευγενούς, ευαίσθητης, ωστόσο ισορροπημένης, ανταπόκρισης σε όλες τις όψεις της μουσικής δραματουργίας κάθε έργου. Από το 2024 ο Πέτριν συμπράττει με το σώμα των εγχόρδων της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών ως πρώτος κορυφαίος στα τσέλα.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΕΣΤΟΥΝΗΣ

Παρόμοιες ποιότητες διέπουν κατ’ αναλογία το παίξιμο του 34χρονου Αθηναίου πιανίστα, ενός από τους σπάνιους Ελληνες ερμηνευτές που αναμετρήθηκαν με αυτοπεποίθηση και απόλυτη επιτυχία με το σύνολο του πιανιστικού έργου του Γάλλου Μορίς Ραβέλ. Εξαιρετική ήταν από κάθε άποψη η βραδιά στην αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος» του Μεγάρου Μουσικής, όταν, στο πλαίσιο αφιερώματος στον Ραβέλ, ο Δεστούνης συνέπραξε στο «Τρίο για βιολί, τσέλο και πιάνο», και, ακολούθως, ερμήνευσε τον «Γκασπάρ της νύχτας». Επιπλέον, το ευρύ ρεπερτόριό του σε κονσέρτα εκτείνεται από τον Μότσαρτ μέχρι τον 21ο αιώνα, περιλαμβάνοντας μείζονα αριστουργήματα των κλασικών, των ρομαντικών αλλά και του μοντερνισμού.

Πολυβραβευμένος, με γερές σπουδές και πολλές διακρίσεις, ο δραστήριος Δεστούνης έχει εγκατασταθεί από τον Σεπτέμβριο του 2019 στην Αθήνα, όπου διδάσκει στο Ωδείο Αθηνών. Παράλληλα, παραδίδει σεμινάρια πιάνου στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ ακούραστος συνεχίζει τις πολυάριθμες σόλο εμφανίσεις.

ΝΕΦΕΛΗ ΚΩΤΣΕΛΗ

Αληθινή έκπληξη υπήρξε η πρώτη ζωντανή ακρόαση της 36χρονης Αθηναίας μεσοφώνου Νεφέλης Κωτσέλη στη «Μήδεια» του Κερουμπίνι (2023) και αργότερα στη βαγκνερική «Βαλκυρία» (2024), ενώ τον Ιανουάριο του 2025 την απολαύσαμε σε ένα πάρα πολύ καλό ρεσιτάλ με λίντερ στην αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος». Τόσο στο ρεπερτόριο της όπερας όσο και στο τελείως διαφορετικών απαιτήσεων ρεσιτάλ, θαυμάσαμε τις αβίαστες, καλαίσθητες, σωστά ισορροπημένες ερμηνείες της. Η Κωτσέλη διαθέτει μεστή, υγιή, πλούσια, στιβαρή, δίχως ασυνέχειες φωνή μεσοφώνου. Επιπλέον, κατέχει πολύ καλή τεχνική και είναι φορέας υψηλής μουσικής ευαισθησίας και καλλιέργειας. Ολα αυτά μαζι της επιτρέπουν να ερμηνεύει ωραία και πειστικά, με ακρίβεια και ευδιάκριτη στιλιστική διαφοροποίηση, ρόλους τόσο διαφορετικούς όσο η Νέρις στον Κερουμπίνι και η Βαλτράουτε στον Βάγκνερ.

Οσον αφορά τα λίντερ διαφόρων εποχών, η Κωτσέλη τα υπηρετεί με μια αψεγάδιαστα φινιρισμένη φραστική, με τραγούδι ασφαλές δίχως αποχρωματισμό της φωνής στην υψηλή περιοχή και με προσεγμένη άρθρωση της μουσικής και του λόγου (ελληνικά, ιταλικά, γερμανικά), σεμνή σκηνική παρουσία, και, το κυριότερο, δραματική έκφραση ταιριαστή στην «ιδιωτική» κλίμακα αυτής της μουσικής. Ταυτόχρονα ετοιμάζεται ακούραστα για εμφανίσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό σε μεγάλους ρόλους, ταιριαστούς στη φωνή της: Σαρλότ στον Βέρθερο, Κάρμεν κ.ο.κ.