Ελευθερία, πολυμορφία, συμπερίληψη, αποδοχή και απόλαυση – αυτές είναι οι βασικές αρχές του Φεστιβάλ Anima Syros, από τα μεγαλύτερα φεστιβάλ κινουμένων σχεδίων (animation) παγκοσμίως και το μεγαλύτερο στον χώρο της Μεσογείου. Δεκαέξι χρόνια συνεχόμενα το φεστιβάλ γίνεται στη Σύρο – πότε πέρασαν;
Κι όμως, από τότε, όταν ακόμη δεν ξέραμε καλά καλά στην Ελλάδα τι σημαίνει αυτή η λέξη, όταν «κινούμενα σχέδια» ήταν μόνο ο Σούπερ Γκούφι και η Κάντι Κάντι στο κεφάλι μας, ενώ ταυτόχρονα υπήρχαν καλλιτέχνες που ήδη πειραματίζονταν με εξαιρετικά ευφάνταστους τρόπους με το είδος… από τότε λοιπόν έως σήμερα, τόσο το ίδιο το φεστιβάλ όσο και ο συνδημιουργός και πρόεδρος του Anima Syros, Βασίλης Καραμητσάνης, όχι μόνο δικαιώθηκαν πλήρως, αλλά σύστησαν τόσο στην Ελλάδα όσο και στην παγκόσμια σκηνή τι πραγματικά σημαίνει «κινούμενη εικόνα», πόσες δυνατότητες σου δίνει, απέδειξαν πως είναι ένα γνήσιο κινηματογραφικό είδος, με πλοκή, σενάριο, σκηνοθεσία και μεγάλα περιθώρια ελευθερίας! Δεν είναι τυχαίο πως το φεστιβάλ ξεκίνησε, συνέχισε, μεγάλωσε και χρόνια αργότερα στα Οσκαρ μπήκε ειδική κατηγορία «animation».
Το Anima Syros φέρει και ακόμη μία ιδιαιτερότητα: το δεύτερο συνθετικό του, τη Σύρο. Το νησί έχει γίνει δομικό κομμάτι της ίδιας της δημιουργίας. Χώροι του νησιού, τοπόσημα αλλά και μέρη όπου δύσκολα θα μπορούσε κάποιος να φανταστεί πως μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως πολιτιστικές πηγές δράσης και παραγωγής της Τέχνης μεταστοιχειώνονται μέσα από τη ματιά των καλλιτεχνών και των διοργανωτών. Τόπος και σκοπός γίνονται ένα – και ναι, και αυτό το έχει πετύχει το Anima Syros, καθώς αποτελεί ένα δύσκολο στοίχημα για κάθε φεστιβάλ, όποιου είδους, οπουδήποτε στον κόσμο.
Η έναρξη θα γίνει με την πολυβραβευμένη ταινία «Nayola» του Χοσέ Μιγκέλ Ριμπέιρο (βραβευμένη σε μερικά από τα σημαντικότερα φεστιβάλ στον κόσμο) σε πανελλαδική πρεμιέρα. Πρόκειται για την ιστορία τριών γυναικών που μαστίζονται από τον 25ετή εμφύλιο πόλεμο της Ανγκόλα, ένα ζήτημα εξαιρετικά πολιτικό όσο και σύγχρονο. Επιπλέον θα υπάρχει αφιέρωμα στον κινηματογράφο της Ιβηρικής Χερσονήσου και της Λατινικής Αμερικής, ενώ η κύρια θεματική του φεστιβάλ θα είναι η Αρχαία Ελλάδα, καθώς με ειδικά διαμορφωμένο πρόγραμμα 20 ταινιών, θα απολαύσουμε αρχαίους μύθους και θα μάθουμε πώς ήταν πραγματικά τότε η ζωή. Δύο θρυλικοί σκηνοθέτες της Ντίσνεϊ θα είναι παρόντες. Τέλος, δεν θα μπορούσε να μην αναφερθεί η βραβευμένη μεγάλου μήκους «Titina» της Νορβηγίδας Kajsa Næss, που περιγράφει τις περιπέτειες του Ουμπέρτο Νόμπιλε και της σκυλίτσας του στην εξερεύνηση του Αρκτικού Κύκλου.
«To Anima Syros στη 16η έκδοσή του “ανοίγει πανιά” για ακόμη πιο μακρινές -και χρονικά και γεωγραφικά- περιοχές» μας λέει ο Β. Καραμητσάνης. «Κεντρικός θεματικός άξονας φέτος είναι το animation και η Αρχαία Ελλάδα, αντιμετωπίζοντας όμως την αρχαιότητα ως πολιτιστική αφορμή και διόλου “γραφικά” ή στερεοτυπικά. Αυτό που θέλουμε να δείξουμε είναι πώς ο πολιτισμός, που γεννήθηκε μια ορισμένη χρονική περίοδο σε ένα πολύ συγκεκριμένο γεωγραφικό μέρος της υφηλίου, επηρέασε, καθόρισε και διαμόρφωσε τις σύγχρονες κοινωνίες και κυρίως την κινηματογραφία animation σε όλα τα πλάτη και τα μήκη της Γης.
Από την Αρχαία Ελλάδα εμπνέονται και όλα τα εκπαιδευτικά εργαστήριά μας. Βεβαίως συνεχίζουμε με μεγάλη δυναμική και την επαγγελματική “αγορά”, όπου παραγωγοί και άνθρωποι του χώρου μπορούν να δουν όλες τις δουλειές των δημιουργών και να έρθουν σε επαφή μαζί τους. Μετά από 16 χρόνια έχουμε δει πολύ καθαρά τις προοπτικές της και τη σπουδαιότητα αυτής. Εξάλλου, το Anima Syros έχει αναχθεί στο σπουδαιότερο φεστιβάλ του είδους του στην περιοχή – κάτι που ούτε να έχουμε προβλέψει μπορούσαμε σαν ξεκινούσαμε δεκαπέντε χρόνια πριν…
Θα ήθελα να αναφέρω και τη σύμπραξη με τον ραδιοσταθμό Μελωδία για τα “90 δεύτερα για τον Μάνο Λοΐζο”, που θα γίνει από τους φοιτητές του Πανεπιστημίου Κύπρου στη Λεμεσό. Τα παιδιά δημιούργησαν ένα animation, πατώντας πάνω στην αφήγηση της Χαρούλας Αλεξίου, η οποία μας έκανε την τιμή να κάνει μια πρωτότυπη ηχογράφηση ακριβώς γι’ αυτό το θέμα. Θεωρώ πως αυτό θα είναι από τα πιο σημαντικά του φετινού φεστιβάλ, καθώς είναι μοναδικό και για έναν σπουδαίο και μοναδικό καλλιτέχνη. Προσωπικά αγαπώ πολύ αυτή τη μουσική, πολύ τη φωνή της Χαρούλας και βεβαίως τι να πει κανείς για τον Λοΐζο… Τέλος, αν μπορούσα να κλείσω με κάτι, αυτό θα ήταν πως το φεστιβάλ αγκαλιάζει και επεκτείνεται στην τοπική κοινωνία της Σύρου, επεκτείνοντας τις δράσεις του σε χώρους μη γραμμικούς και μη συστημένους ως “πολιτιστικούς χώρους”. Το να μπορεί η ίδια η καλλιτεχνική δημιουργία, μέσω ενός φεστιβάλ εν προκειμένω, να επανακαθορίσει τη χρήση και την ιδιαιτερότητα χώρων και τόπων που δεν είναι καταγεγραμμένοι στο κοινωνικό συνειδητό ως “χώροι πολιτισμού”, δίνοντάς τους νέα ταυτότητα, έστω και παροδική, αυτό για μας είναι πολύ σημαντικό, καθώς τα οφέλη είναι πολλαπλά και προς πολλές κατευθύνσεις. Εξάλλου, η επανανοηματοδότηση τόσο της ίδιας της Τέχνης όσο και του χώρου εξαιτίας τής μεταξύ τους επικοινωνίας είναι ζητούμενο: αν δεν γίνει με αυτόν τον τρόπο, αλλιώς πώς; Υπάρχει καλύτερος;
… Το φεστιβάλ μας θα γίνει για 16η φορά πλέον. Και όλοι μας ελπίζουμε μέσω αυτού να υποστηρίξουμε για ακόμη μια φορά τις βασικές αρχές και αξίες του φεστιβάλ, που είναι ελευθερία, πολυμορφία, συμπερίληψη, αποδοχή και απόλαυση».
—
16o Anima Syros Festival
26.9-1.10 στη Σύρο. Αναλυτικά το πρόγραμμα και οι δράσεις του φεστιβάλ στο: animasyros.gr
