«Το δάκρυ» στα Οθωμανικά Λουτρά στο Κάστρο της Χίου

Διάφανο και πολύτιμο «Το δάκρυ» του δέντρου που προσφέρει την απίθανη μαστίχα, έχει συνδεθεί με τη ζωή και την τύχη των κατοίκων της Χίου.

Ο μαστιχοφόρος σκίνος με τον ιδιόμορφο κορμό που διακλαδίζεται χαμηλά στο έδαφος ευδοκιμεί μόνο στα χωριά της νότιας Χίου, στα Μαστιχοχώρια, και αυτό κάνει ακόμα πιο εντυπωσιακό το φυσικό προϊόν που καλλιεργείται αιώνες στον ίδιο τόπο. Μάλιστα η τεχνογνωσία της μαστιχοκαλλιέργειας, των πρακτικών, των εργαλείων, των αντικειμένων αλλά και των χώρων που συνδέονται με αυτή έχουν εγγραφεί από το 2014 στον Κατάλογο Αϋλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO.

Η ομάδα σύγχρονου χορού «Στέρεο Νερό», που δημιουργήθηκε το 2015, εμπνέεται από το δέντρο, το άρωμα, τη μαστίχα. Κυρίως όμως από τη ζωή των κατοίκων στα Μαστιχοχώρια και τη σχέση τους με το φυτό και τις πολύτιμες στάλες θεραπευτικής, ευωδιαστής μαστίχας. Η παράσταση «Το δάκρυ» -νέα παραγωγή- ανεβαίνει σ’ έναν χώρο που ταιριάζει «γάντι». Στα Οθωμανικά Λουτρά στο Κάστρο της Χίου, τοπόσημο και σημείο αναφοράς σε μία από τις πιο πολυπολιτισμικές γειτονιές του νησιού. Η περφόρμανς παρουσιάζεται (Τετάρτη 30 και την Πέμπτη 31 Αυγούστου στις 21.00 με δωρεάν είσοδο και απαραίτητη κράτηση θέσεων) στο πλαίσιο του θεσμού «Ολη η Ελλάδα ένας πολιτισμός» του υπουργείου Πολιτισμού, που φέτος έχει θεματικό άξονα την τόσο μα τόσο επίκαιρη κλιματική αλλαγή.

«Η ιδέα και η σύλληψη είναι δική μου, του Κώστα Θεοδωράκη, κοινωνιολόγου με καταγωγή από τη Χίο ο οποίος μας βοήθησε πολύ στην έρευνα με τους ντόπιους καθώς γνωρίζουν καλά την καλλιέργεια αλλά και την κουλτούρα γύρω από τη μαστίχα, και της Μαριλένας Γεωργαντζή, εικαστικού και σκηνογράφου η οποία έχει δουλέψει όλο το εικαστικό κομμάτι της παράστασης» εξηγεί στις «Νησίδες» η Εύη Σούλη, η οποία υπογράφει τη χορογραφία και τη σκηνοθεσία όπως και σε όλες τις δουλειές της ομάδας. Επίσης ο ηθοποιός Μικές Γλύκας βοήθησε με τις γνώσεις και τα βιώματά του τους συντελεστές, καθώς «κατάγεται από τη Χίο, από μικρό παιδί ήταν μέσα στα μαστίχια, οι γονείς του ασχολούνται με τη μαστιχοκαλλιέργεια και ήταν πολύ βοηθητικός στις πρόβες» εξηγεί η κ. Σούλη. Μαζί του επί σκηνής οι Μαρία Βούρου, Ελσα Σίσκου και Θέμις Χατζής.

«Οι τρεις χορεύτριες κρατάνε όλο το κομμάτι του χορού και της κινησιολογίας της παράστασης. Για το συγκεκριμένο έργο πήραμε ως αφορμή το κομμάτι της καλλιέργειας της μαστίχας, αυτού του τόσο ειδικού και ξεχωριστού προϊόντος της φύσης που είναι εγγεγραμμένο στον Κατάλογο Αϋλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, για να δημιουργήσουμε την παράσταση. Η κοινότητα των μαστιχοχωρίων έχει στήσει όλη τη ζωή της πάνω στην καλλιέργεια και την παραγωγή του φυτού.

Ο κύκλος της καλλιέργειας και οι εργασίες διαρκούν όλο τον χρόνο. Οπότε όλη η ζωή των ανθρώπων στα χωριά της νοτίου Χίου ακολουθεί τον κύκλο της καλλιέργειας. Αυτό από μόνο του είναι πολύ ξεχωριστό. Ηταν για εμάς μια αφορμή για έρευνα και καλλιτεχνική δημιουργία. Δεν θέλαμε να μείνουμε στην παράδοση και το φολκλόρ. Ετσι πήγαμε ένα βήμα παραπέρα και παρουσιάζουμε όπως εμείς αντιλαμβανόμαστε τη φύση και την κλιματική κρίση, καθώς είναι ολοφάνερο ότι η σχέση των ανθρώπων με μια συγκεκριμένη καλλιέργεια μπορεί να κοπεί ξαφνικά. Φέτος για παράδειγμα ζούμε ένα καλοκαίρι με αυτά τα χαρακτηριστικά. Μέχρι τον Ιούνιο έβρεχε, μετά είχαμε τους τρομερούς καύσωνες.

Αν αυτό συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια ή γίνει πιο ακραίο το φαινόμενο, είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει προβλήματα στη συγκεκριμένη καλλιέργεια και γενικότερα. Μια τέτοια προοπτική καταστρέφει οικονομικά αλλά και ψυχολογικά τους ανθρώπους. Γιατί πραγματικά η σχέση τους με τη φύση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη. Εμείς στις πόλεις δεν ζούμε με τον ίδιο τρόπο. Οπότε το ζήτημα είναι καθαρά υπαρξιακό» εξηγεί η κ. Σούλη. «Ειλικρινά είναι μια πολύ ιδιαίτερη δουλειά. Ολοι οι συντελεστές μπήκαμε με θέρμη και νιώσαμε κάτι ξεχωριστό. Ισως επειδή αναφερόμαστε στη φύση» καταλήγει.

Η χορογράφος και σκηνοθέτρια μας εξηγεί ότι για την περφόρμανς στηρίχτηκαν σε κείμενα του Χρήστου Βακαλόπουλου, σε εκείνα που έγραψαν οι συντελεστές αλλά και σε μαρτυρίες ντόπιων. «Ολα αυτά συνθέτουν ένα ποιητικό αποτέλεσμα. Δεν υπάρχει μια ιστορία, μια αφήγηση με αρχή, μέση και τέλος, αλλά η αίσθηση της ποιητικότητας σ’ αυτό το σύμπαν που θα στηθεί στα Οθωμανικά Λουτρά». Χαρακτηρίζει «ιδανικό» τον χώρο και πλούσιο το νησί της Χίου.

«Πέρα από τη μαστίχα, έχει μεγάλο απόθεμα. Την οθωμανική πλευρά και τα λουτρά, το Πυργί όπου οι κάτοικοι έχουν αφήσει το δικό τους στοιχείο με τα ξυστά, τη σύγχρονη Χίο, το κομμάτι του προσφυγικού. Είναι ένα νησί από το οποίο ένας καλλιτέχνης μπορεί να εμπνευστεί και να δημιουργήσει».

—

? «Το δάκρυ»

Oμάδα σύγχρονου χορού «Στέρεο νερό»
Μουσική επιμέλεια, σύνθεση: Γιαν Βαν Αγγελόπουλος.
Κοστούμια: 2WO+1NE=2.
Φωτογραφική επιμέλεια: Stephie Grape.
Graphic design: Γιώργος Ζαρταλούδης