Ο κινηματογράφος γεννήθηκε στις 27 Δεκεμβρίου του 1895 στις 8.30 το βράδυ, όταν στο Γκραν Καφέ των Παρισίων έγινε η πρώτη κινηματογραφική προβολή. Στην Ελλάδα πρώτη φορά έγινε κινηματογραφική προβολή λίγους μήνες μετά, την άνοιξη του 1896, σε μικρό κοινό και σε μια αίθουσα ενός κτιρίου δίπλα στην Παλαιά Βουλή.
Μετά από αρκετά χρόνια, όπου μόνο ζουρνάλ γυρίζονταν στην Ελλάδα, το 1910, προπορευτήκαμε και του Τσάπλιν αφού εμφανίστηκε ο πρώτος κινηματογραφικός κωμικός, ο περίφημος Σπυριντιών –ψευδώνυμο του Σπύρου Δημητρακόπουλου– που γύρισε δύο μικρού μήκους κωμωδίες, τις «Κβο Βάντις Σπυριντιών» και «Ο Σπυριντιών χαμαιλέων», που παίχτηκαν στους κινηματογράφους όπου ήδη θριάμβευαν οι ιταλικές ταινίες.
Το 1915, όμως, ένας φιλόδοξος Ελληνας παραγωγός, ο Κώστας Μπαχατόρης, ξόδεψε το ιλιγγιώδες για την εποχή ποσό των 100.000 χρυσών δραχμών, έφτιαξε ειδικά στούντιο στην πλατεία Κάνιγγος και γύρισε την πρώτη μεγάλου μήκους ελληνική ταινία, την «Γκόλφω». Η ταινία πήγε άπατη και ο Μπαχατόρης καταστράφηκε οικονομικά, αλλά ο επόμενος που αποφάσισε να ασχοληθεί με το σινεμά τον επόμενο χρόνο ούτε λίγο ούτε πολύ αποφάσισε να γυρίσει την «Κερένια κούκλα» του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου.
Ολα αυτά ώς το 1917, όπου ξεπερνώντας κάθε λογική ο Δήμος Βρατσάνος, από τους πιο δραστήριους ανθρώπους της εποχής του ελληνικού βωβού κινηματογράφου, αγόρασε τα στούντιο και την εταιρεία Αθήνη Φιλμ, που είχε γυρίσει την «Γκόλφω», και με άλλους δύο συνεργάτες, συν τον περίφημο Ούγγρο οπερατέρ Ζοζέφ Χεπ, στον οποίο ο ελληνικός κινηματογράφος χρωστάει πάρα πολλά, έβαλαν μπροστά ένα φιλόδοξο σχέδιο παραγωγής ελληνικών ταινιών, μη βάζοντας μυαλό από τα παθήματα των άλλων. Και ανάμεσα σε άλλες αναγγελίες ταινιών που θα γυρίζονταν το 1917, αναγγέλθηκε κι «Ο ανήφορος του Γολγοθά», που βέβαια αφορούσε τα πάθη του Χριστού.
Να πούμε κάπου εδώ ότι ο ελληνικός κινηματογράφος έμεινε βωβός τουλάχιστον ώς το 1935 και πως σχεδόν τίποτα δεν έχει διασωθεί πριν από το 1924. Η πιο παλιά ταινία που έχει διασωθεί από την πάντα δραστήρια Ταινιοθήκη της Ελλάδος ήταν «Οι περιπέτειες του Βιλάρ», μια μικρού μήκους κωμωδία. Από εκεί και πέρα ελάχιστα πράγματα έχουν διασωθεί γιατί στην Κατοχή τα περισσότερα από τα φιλμ είτε πετάχτηκαν είτε πουλήθηκαν για να χρησιμοποιήσουν το σελιλόιντ σε πιο πρακτικά πράγματα. Κανείς δεν σκέφτηκε να διασώσει την ιστορία του ελληνικού σινεμά.
Υπάρχουν ελληνικές ταινίες καλές, κακές ή πάρα πολύ κακές, και υπάρχουν και αριστουργήματα. Υπάρχει όμως και μια ταινία που διασώθηκε η μνήμη της σε ευθυμογραφήματα, ενώ στην ουσία δεν τελείωσε και δεν προβλήθηκε ποτέ. Αυτή που αναφέραμε: «Ο ανήφορος του Γολγοθά», ταινία που ξεκίνησε με πενιχρά οικονομικά μέσα αλλά με πολλές φιλοδοξίες και θα γινόταν ένα μεγαλειώδες φιλμ. Σκηνοθεσία και σενάριο ανέλαβε φυσικά ο Δήμος Βρατσάνος και ο Ζοζέφ Χεπ απαθανάτισε με την κινηματογραφική μηχανή του ό,τι πρόλαβε να γυριστεί.
Το καστ ήταν καταπληκτικό από ηθοποιούς, όπως ο Αρης Μαλιαγρός –που τον θυμάστε αργότερα στις ελληνικές ταινίες να παίζει τον ηλικιωμένο αριστοκράτη πάντα με μονόκλ στο μάτι–, η Χριστίνα Καλογερίκου –τη θυμάστε ως μάνα του Φούντα στη «Στέλλα»–, ο Μάνος Φιλιππίδης –πατέρας του Ανδρέα Φιλιππίδη–, η Μαρίκα Φιλιππίδου –για την οποία έγραψε ο Αττίκ το «Ζητάτε να σας πω»– και ανάμεσα σε άλλους ο Γιώργος Πλουτής που έπαιξε τον Ιησού. Αυτά που μόλις έγραψα είναι τα σίγουρα, δηλαδή οι συντελεστές των οποίων τα ονόματα διασώθηκαν. Από κει και πέρα όλα ανήκουν στον χώρο του μύθου, της προφορικής παράδοσης και διαφόρων αναφορών τα κατοπινά χρόνια, από ανθρώπους που βέβαια δεν έζησαν τα γεγονότα αλλά τα άκουσαν – αφήστε που οι περισσότερες αναφορές ήταν σε χρονογραφήματα γραμμένα με πολύ χιούμορ από ανθρώπους σαν τον Αλέκο Σακελλάριο και τον Δημήτρη Ψαθά. Κάπως έτσι ξέρουμε περίπου ότι ήταν να γυριστεί αυτή η ταινία η οποία, όπως υποστηρίζουν πολλοί, ξεκινούσε από ένα μοναστήρι, από μια μοναχή που έβλεπε κάτι οράματα με τα πάθη του Χριστού! Τον ρόλο του… Γολγοθά τον έπαιξε ο λόφος του Φιλοπάππου, και ο Γιώργος Πλουτής ως Ιησούς ανέβαινε με τον Σταυρό ενώ γύρω υπήρχαν κάτι άλογα με κάποιους που έκαναν τους Ρωμαίους. Ολοι φορούσαν κάτι κουρέλια σαν χλαμύδες, ενώ ο παραγωγός είχε την κακή ιδέα να δώσει ένα χαρτζιλικάκι σε κάποια παιδιά του δρόμου για να κυνηγάνε και να πετάνε πέτρες στον Χριστό.
Ο «Χριστός» στην περίπτωση αυτή, όμως, ήταν νευρικός και έβριζε κιόλας και, όταν κάποια πέτρα τον χτύπησε στο κεφάλι, πέταξε κάτω τον σταυρό και άρχισε να τα κυνηγάει ουρλιάζοντας: «Τώρα, βρε τσογλάνια, θα πάρει ο διάβολος τη μάνα και τον πατέρα σας». Εγινε της τρελής, τα άλογα αφήνιασαν, οι Ρωμαίοι κομπάρσοι έτρεχαν σαν τρελοί, ο Πλουτής συνέχισε να κυνηγάει τα παιδάκια, αλλά έτσι έφτασαν στου Μακρυγιάννη όπου τότε ήταν το αστυνομικό τμήμα και βγήκαν οι αστυνομικοί και τους σταμάτησαν. Και όταν τους ρώτησαν «ποιοι είστε εσείς;», αυτοί απάντησαν: «Ρωμαίοι στρατιώτες που πάμε στου Φιλοπάππου να σταυρώσουμε τον Χριστό»! Και τελικά συνελήφθησαν όλοι για διασάλευση της δημόσιας τάξης. Μ’ αυτά και μ’ αυτά, τα γυρίσματα διακόπηκαν και η ταινία δεν τελείωσε ποτέ.
Υπάρχει επίσης μια φήμη πως κάποια στιγμή που εμφανίστηκαν τα φιλμ απ’ ό,τι είχε προλάβει να γυριστεί, έγινε μια ταινία που παίχτηκε με τον τίτλο «Τα πάθη του Χριστού».
Από εκεί και πέρα ό,τι ξέρουμε, όπως είπα και πιο πάνω, είναι μύθοι. Φήμες και χιουμοριστικές αφηγήσεις στόμα με στόμα. Μόνο ο Βρατσάνος, ως ένας από τους ηθοποιούς που συμμετείχαν, έγραψε το 1924 ένα άρθρο κι αφηγούνταν πως ήταν ανεβασμένος σ’ ένα άλογο, εκείνο αφήνιασε κι άρχισε να τρέχει πάνω κάτω ενώ ο κόσμος κορόιδευε και του πετούσε λεμόνια.
Επίσης, ο Κωστής Χαιρόπουλος έγραψε ένα άρθρο στα χρόνια του ’60, πάλι χιουμοριστικό, σχετικά με τον Πλουτή επιβεβαιώνοντας ότι έβριζε σαν τρελός τα θεία ενώ κουβαλούσε τον Σταυρό. Υπάρχει όμως και μια φήμη ότι τα γυρίσματα σταμάτησαν γιατί συνελήφθη ο Ζοζέφ Χεπ ως φιλοβασιλικός πάνω στον εθνικό διχασμό…
Αυτή είναι η ιστορία μιας… ιστορίας για τα πάθη του Χριστού που αυτή τη φορά δεν είχαν Ανάσταση…
