Συμπερίληψη

Το Μείζον Ελληνικό Λεξικό λέει πως «συμπερίληψη» σημαίνει την ενέργεια και το αποτέλεσμα του «συμπεριλαμβάνω», δηλαδή «περιλαμβάνω κάτι μαζί με άλλο». Ο «συμπεριληπτικός» είναι αυτός που συμπεριλαμβάνει κάτι, ενώ ο κάπως αδόκιμος (για το δικό μου γλωσσικό αισθητήριο τουλάχιστον) πολυσύλλαβος όρος «συμπεριληπτικότητα» (η ιδιότητα του συμπεριληπτικού) δεν είναι ακόμα λημματογραφημένος.

Στην πραγματικότητα, η «συμπεριληπτικότητα» ή ακόμα χειρότερα ο «συμπεριληπτικισμός», είναι η απόδοση στα ελληνικά του αγγλικού inclusivism, το νοηματικό και ίσως πολιτικό διάφορον του exclusivism, δηλαδή της αποκλειστικότητας.

Αν και η «συμπερίληψη» εμφανίστηκε στη γλώσσα το 1888, σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, ο όρος απέκτησε το ειδικό νοηματικό του βάρος τα τελευταία χρόνια, όταν η πολιτική ορθότητα δημιούργησε καινούργιες ή αξιοποίησε παλιότερες λέξεις για να περιγράψει τις νέες καταστάσεις και τις νέες τάσεις στην κοινωνία.

Με δυο λόγια, συμπερίληψη σημαίνει πως δεν αφήνουμε κανέναν απέξω από το σύνολο, από την κοινωνία. Δεν αποκλείουμε κανέναν, δεν κάνουμε καμιά διάκριση με βάση τη φυλή, το φύλο, την εθνικότητα, την ηλικία, την αρτιμέλεια, τις ιδιομορφίες, την οικονομική κατάσταση και τις διαφορετικές θρησκευτικές ή πολιτικές πεποιθήσεις.

Η συμπερίληψη θεωρείται πως είναι, ή οφείλει να είναι, ένας βασικός χαρακτήρας του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος. Πέρα από την αποδοχή των προσφυγόπουλων στη σχολική κοινωνία, η έννοια της συμπερίληψης ως μεθόδου και αξίας δίνει το στίγμα της αποδοχής της διαφορετικότητας, αλλά πρακτικά, και όχι μόνο θεωρητικά, μέσω εξατομικευμένων δράσεων για κάθε παιδί που έχει ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Ομως, για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή, όπως έλεγε και ο Οδυσσέας Ελύτης. Χωρίς πόρους από το κράτος και χωρίς την αποδοχή από το βραδυκίνητο κοινωνικό σώμα, η συμπερίληψη παραμένει για πολλές και πολλούς, και όχι μόνο γονείς μαθητών, μια άγνωστη λέξη.

Εκτός από την εκπαίδευση, συναντάμε τη συμπερίληψη και στην ευρωπαϊκή νομολογία: το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μιλά ήδη από το 1999 για την «πλήρη και συμπεριληπτική εφαρμογή της σύμβασης της Γενεύης για το καθεστώς των προσφύγων… ώστε να εξασφαλίζεται ότι κανείς δεν θα αποστέλλεται πίσω εκεί όπου θα υποστεί διώξεις, δηλαδή να διατηρηθεί η αρχή της μη επαναπροώθησης».

Και βέβαια, στο ζήτημα της έμφυλης ταυτότητας, η συμπερίληψη είναι, πλέον, η λέξη-κλειδί: για παράδειγμα, ο «πανσεξουαλικός» θεωρείται ένας πιο συμπεριλητπικός όρος από τον παλιότερο «αμφιφυλόφιλος», καθώς τα πανσεξουαλικά άτομα είναι ανοιχτά σε σχέσεις με ανθρώπους που δεν αυτοπροσδιορίζονται αυστηρώς είτε ως άνδρες είτε ως γυναίκες, απορρίπτοντας αυτό το αποκλειστικό δίπολο των δύο φύλων και των συγκεκριμένων σεξουαλικών προσανατολισμών.

Ομως, ο όρος έχει εμφιλοχωρήσει και στα μεγάλα τα σαλόνια, που ανέκαθεν διακρίνονταν για την ενσυναίσθησή τους:… Ο Τζο Μπάιντεν τον έχει χρησιμοποιήσει στους προεκλογικούς του λόγους, η Κριστίν Λαγκάρντ, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, για να χαρακτηρίσει την πολιτική της, ακόμα και ο πρόεδρος του ΣΕΒ, ο Δημήτρης Παπαλεξόπουλος, είχε κάνει λόγο για μια «συμπεριληπτική, διατηρήσιμη και βιώσιμη» ανάπτυξη.

Πάντως, εάν θα θέλαμε να εικονοποιήσουμε τη συμπερίληψη, ή καλύτερα την ανάγκη ύπαρξής της, απλά θα έπρεπε να δούμε με προσοχή αυτή την κορυφαία φωτογραφία από τα πρόσφατα εγκαίνια αθλητικών εγκαταστάσεων στην παραλία του Καρτερού στο Ηράκλειο. Ο πρόεδρος της Παραολυμπιακής Επιτροπής Γιώργος Καπελλάκης είναι εκτός νυμφώνος, μόνος του κάτω δεξιά, ενώ οι μεγαλοσχήμονες επίσημοι, ρασοφόροι και μη, ακτινοβολούν πάνω στην υπερυψωμένη εξέδρα..