• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.1°C / 31.3°C
    4 BF
    38%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 29.7°C / 32.1°C
    4 BF
    31%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.0°C / 32.0°C
    3 BF
    46%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    30°C 28.1°C / 29.9°C
    3 BF
    30%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 26.3°C
    2 BF
    57%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    29°C 29.0°C / 32.0°C
    1 BF
    46%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 28.4°C / 28.4°C
    0 BF
    23%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 31.8°C / 31.8°C
    3 BF
    32%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 21.5°C / 28.3°C
    1 BF
    37%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 24.6°C / 27.9°C
    1 BF
    32%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 23.4°C / 25.8°C
    2 BF
    49%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.7°C / 26.7°C
    2 BF
    47%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    3 BF
    83%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 31.8°C / 32.9°C
    0 BF
    27%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    31°C 25.5°C / 32.2°C
    3 BF
    26%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 23.2°C / 23.8°C
    5 BF
    49%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    31°C 28.1°C / 31.5°C
    3 BF
    25%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.3°C / 24.9°C
    3 BF
    51%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    30°C 29.7°C / 30.7°C
    2 BF
    42%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    1 BF
    57%

«Αμερικάνα», Μετάφραση: Αννα Παπασταύρου, Εκδόσεις Gutenberg

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Αμερική του Ντελίλο

  • A-
  • A+
Ο αναγνώστης θα καταλάβει πως ο συγγραφέας προβάλλει μια λυσσαλέα αντίδραση στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα πράγματα, με μια παρατεταμένη υποψία ότι δεν ήταν πάντα έτσι και ότι κάποια «πύλη» για αλλού μπορεί να υπάρχει ακόμα.

«Ετσι φτάσαμε στο τέλος ενός πληκτικού και μακάβριου χρόνου. Φώτα ήταν κρεμασμένα στη σειρά στην πρόσοψη όλων των καταστημάτων. Καστανάδες έσερναν τα ντουμανιασμένα καρότσια τους. Τα βράδια το τσούρμο ήταν ατελείωτο και η κίνηση θέριευε μ' έναν παλιρροϊκό βρυχηθμό. Οι Αγιοβασίληδες της Πέμπτης Λεωφόρου χτυπούσαν τα κουδουνάκια τους με μια αλλόκοτη θλιμμένη χάρη, λες και σκόρπιζαν αλάτι σε κάποιο φριχτά σαπισμένο κομμάτι κρέας…».

Είναι οι γιορτές του Ντέιβιντ Μπελ στην «Αμερικάνα», το πρώτο βιβλίο που έγραψε το 1971 ο κορυφαίος Αμερικανός συγγραφέας Ντον Ντελίλο και κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Gutenberg σε εξαιρετική μετάφραση της Αννας Παπασταύρου.

Και ενώ πρόκειται για ένα πρώιμο έργο ενός συγγραφέα που με τα χρόνια εξελισσόταν, ίσως είναι το πιο «λογοτεχνικό» με την κλασική έννοια του όρου.

Γενναιόδωρα ο Ντελίλο θα παραδεχτεί τις λογοτεχνικές του καταβολές, Προυστ, Γέιτς, Φόκνερ, Kάφκα, Kιτς, Mίλτον, και κυρίως τους Eλιοτ και Τζόις. Η λογοτεχνική σχολή των Ιρλανδών τον μαγεύει και οι ήρωές του κάνουν συνεχείς αναφορές. Στη συνέχεια ο Ντελίλο θα αποδεσμευτεί από τους λογοτεχνικούς προγόνους του, θα διαπράξει τις δικές του «πατροκτονίες» και θα δημιουργήσει μαζί με τον Τόμας Πίντσον και αργότερα τον Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας τομή στην αμερικανική λογοτεχνία.

Το βιβλίο «χωρίζεται» σε τέσσερα μέρη. Το πρώτο μέρος είναι μια δραματική, ειρωνική, υπαρξιακή αλλά και κωμική αφήγηση στη Νέα Υόρκη από τον Ντέιβιντ Μπελ, ένα 28χρονο στέλεχος της τηλεόρασης (και γιο διαφημιστή). Η Αμερική αλλάζει ραγδαία και ο Ντέιβιντ είναι σε εγρήγορση για το ποιες δυνάμεις θα επικρατήσουν, ασκεί έντονη κριτική στην άνοδο ενός κατάφωρου καπιταλισμού και στα εργαλεία διαμόρφωσης της κοινής γνώμης.

Εξετάζει εξονυχιστικά τη σεξουαλική πολιτική των γραφείων στα τέλη της δεκαετίας του '60, όπως όταν ο Ντέιβιντ αναφέρεται σε «παλιές ερωτικές επιστολές, κουρέλιες κούκλες και πορνογραφικά βιβλία» που τα αρσενικά αφεντικά είχαν δώσει στις γραμματείς τους «στο πνεύμα του νέου φιλελευθερισμού». Δεν πρόκειται για μισογυνισμό του μέσου αιώνα, αλλά για κριτική συνείδηση που ξεκίνησε από μια λίγο μεταγενέστερη εποχή. Στο βάθος ή, πιο συγκεκριμένα, στα θεμέλια είναι ο θάνατος και η καταστροφή. «Ο πόλεμος ήταν στην τηλεόραση κάθε βράδυ, αλλά όλοι πηγαίναμε σινεμά».

Ο αναγνώστης θα καταλάβει πως ο συγγραφέας προβάλλει μια λυσσαλέα αντίδραση στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα πράγματα, με μια παρατεταμένη υποψία ότι δεν ήταν πάντα έτσι και ότι κάποια «πύλη» για αλλού μπορεί να υπάρχει ακόμα. Αλλά αυτή η πύλη δεν είναι πολιτική. Ξεφεύγουμε όχι μέσω του κοινωνικού μετασχηματισμού, αλλά μάλλον της προσωπικής μεταμόρφωσης - μια προσπάθεια καλλιέργειας της αυτοσυνείδησης σαν ιδιωτική άσκηση.

Ο Ντέιβιντ σκέφτεται την ερωτική του ζωή, την πρώην σύζυγο και τις ερωμένες του και την ερωτική την εμμονή με την προοδευτική καλλιτέχνιδα Σάλιβαν. Σκέφτεται επίσης συνεχώς μια ερώτηση που μοιάζει καίρια και σήμερα: Πώς θα ξεφύγουμε από την «εικόνα» που μας ελέγχει όλους; Με το άλλοθι της δημιουργίας ενός ντοκιμαντέρ για τους Ναβάχο, ο Ντέιβιντ ξεκινάει ένα ταξίδι με τη Σάλιβαν, έναν κτηνίατρο και μυθιστοριογράφο, τον Μπραντ, και έναν γέρο σκληροπυρηνικό με εμμονή στα ζώα, τον Πάικ.

Το δεύτερο μέρος είναι μια μακρά παράκαμψη. Μια παράλληλη ιστορία στα βάθη της Αμερικής. Ο ήρωας αναδημιουργεί την παιδική του ηλικία. Είχε μια ψυχικά άρρωστη μητέρα που πέθανε μικρή από καρκίνο. Μια σειρά από προσεκτικά σχεδιασμένα μοτίβα που εκτείνονται προς τα πίσω και προς τα εμπρός στο μυθιστόρημα από αυτή την ενότητα υπονοούν την «οιδιπόδεια σύνδεση» του Ντέιβιντ με τη μητέρα του αλλά και σε ένα υπερβατικό πλαίσιο με την ίδια την πατρίδα του.

Στο τρίτο μέρος, σταματάει στο ταξίδι του προς τα δυτικά για να εγκαταλείψει τη δουλειά του και να κάνει μια πειραματική ταινία σε μια μικρή πόλη. Η ταινία, με πρωταγωνιστές τους «ηθοποιούς» που στρατολογεί ο Ντέιβιντ, πολίτες και τους επισκέπτες της πόλης, συνδυάζει ό,τι έχουμε ήδη δει και γνωρίζουμε για τη ζωή του. Ο ήρωας αναφέρεται στους Μπέργκμαν, Κουροσάβα, Γκοντάρ, Ναζίμοβα αλλά και στον Ντίλαν που πολύ αργότερα θα του «κλέψει» το Νομπέλ.

Στο τέταρτο μέρος, έχοντας εγκαταλείψει ένα ερωτικό τρίγωνο με τη Σάλιβαν και τον Μπραντ, βγαίνει ξανά στον δρόμο. Οδηγεί με σύντροφο έναν Τεξανό, μένει μια μέρα και μια νύχτα με μια ομάδα χίπις που ζουν με εξόριστους Απάτσι. Στη συνέχεια πηγαίνει στην επιχείρηση του Τεξανού, μια πίστα δοκιμών αυτοκινήτου, όπου ακολουθεί ένα όργιο μεθυσμένων.

Η μειλίχια εξωφρενική γραφή της σκηνής του οργίου, όπως και μερικές από αυτές τις εικόνες της πόλης επιτυγχάνουν μια σπουδαία ατμόσφαιρα, πολύ περισσότερο από τις περιγραφές του μυθιστορήματος για τον πειραματικό κινηματογράφο. Το συμπέρασμα της αφήγησης καταγράφει σε γενικές γραμμές την αποτυχία του και στο τέλος, ο Ντέιβιντ επιστρέφει στη ζωή του στη Νέα Υόρκη.

Δεν έχω παρά να συμφωνήσω με το απόσπασμα που αναφέρει στο επίμετρό του ο Λευτέρης Καλοσπύρος: Θα μπορούσε το «Αμερικάνα» να λογιστεί ως το απόμακρο ακρωτήρι από το οποίο εκτοξεύτηκε στο λογοτεχνικό στερέωμα ένας από τους τρεις-τέσσερις καλύτερους μεταπολεμικούς συγγραφείς της Αμερικής.

Το κοινό που έσπευσε νωρίς να αγοράσει το βιβλίο κατάλαβε αμέσως ότι δεν είχε απέναντί του έναν ακόμη ελπιδοφόρο συγγραφέα αλλά έναν πρωτότυπο καλλιτέχνη με απεριόριστες δυνατότητες. Εναν πεζογράφο που λύγιζε τη γλώσσα και της έδινε όποιο σχήμα επιθυμούσε, απορροφώντας στους ιστούς της το καθετί που αντιλαμβάνονται οι ανθρώπινες αισθήσεις. Ηδη από το «Αμερικάνα» ένα πράγμα ήταν ξεκάθαρο: ο ουρανός για τον Ντελίλο είναι το μόνο όριο.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ο νους, όταν ονειρεύεται, δεν έχει υπομονή»
Το ελληνικό αναγνωστικό κοινό, που τον αγαπά ιδιαίτερα, θα πρέπει να αφεθεί στην αφηγηματική ικανότητά του δίχως να περιμένει τους κανόνες που διέπουν μια ομαλή λογοτεχνική εμπειρία.
«Ο νους, όταν ονειρεύεται, δεν έχει υπομονή»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο άγνωστος Ελληνας της Εσπερίας
Τα τρία βιβλία που αποτελούν το «Ταξίδι στην Εσπερία» είναι αφιερωμένα σε πρόσωπα τα ονόματα των οποίων δεν μας προδίδει ο Ανδρόνικος Νούκιος.
Ο άγνωστος Ελληνας της Εσπερίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Η διακωμώδηση είναι η υπέρτατη κριτική πράξη»
Ο Αλέξης Ζήρας είναι ένας από τους σημαντικότερους Ελληνες κριτικούς λογοτεχνίας. Το όνομά του είναι συνδεδεμένο με τα πιο αξιόλογα πράγματα που έχουν γίνει σε ιστορικά περιοδικά λογοτεχνίας και εφημερίδες από...
«Η διακωμώδηση είναι η υπέρτατη κριτική πράξη»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ο ανθρωπισμός είναι σανίδα σωτηρίας»
Συνάντησα τον Ισίδωρο Ζουργό, έναν από τους σημαντικότερους Ελληνες λογοτέχνες των νεότερων χρόνων, σε ένα σύντομο ταξίδι που έκανε στην Αθήνα για να παραλάβει το βραβείο του καλύτερου βιβλίου της χρονιάς από...
«Ο ανθρωπισμός είναι σανίδα σωτηρίας»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το τέρας της εκδίκησης
Ολα στο βιβλίο «Η εκδίκηση είναι δίκη μου» βασίζονται στην εξαιρετική αφηγηματική κατασκευή της Μαρί Ντιάι, που περιγράφει χωρίς να εξηγεί ή να κρίνει.
Το τέρας της εκδίκησης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Νέα Προοπτική του Φράνζεν
Τα «Σταυροδρόμια» είναι η μυστική πόρτα που οδηγεί στο εργαστήρι του Φράνζεν, στις σκέψεις του για τον σύγχρονο άνθρωπο και τις εμπλοκές του καθενός μας με τα οικογενειακά και ευρύτερα δρώμενα.
Η Νέα Προοπτική του Φράνζεν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας