Η ευθύνη του θεατή

Ο θεατής, το θεατρικό κοινό είναι τις περισσότερες φορές άλλοτε το μεγάλο θύμα του κακού θεάτρου κι άλλοτε ο μεγάλος κερδισμένος του καλού θεάτρου μας.

Ο θεατής είναι ο δέκτης, καλός ή κακός, δεν έχει σημασία. Γι’ αυτόν εκπέμπουμε, γι’ αυτόν δουλεύουμε, γι’ αυτόν ζούμε. Ισως γιατί θέατρο χωρίς συγγραφέα μπορεί να υπάρξει, θέατρο χωρίς ηθοποιούς μπορεί να υπάρξει. Ομως θέατρο χωρίς… θεατές δεν γίνεται.

Και πρέπει να είμαστε ευχαριστημένοι που εδώ και πολλά χρόνια το ελληνικό θεατρικό κοινό πολλαπλασιάζεται, βλέπει πολύ θέατρο, θέλει να βλέπει καλό θέατρο. Αν εξαιρέσουμε βέβαια τα τελευταία, με τα μνημόνια και την επιδημία..

Υπάρχουν πολλά είδη κοινού. Το κοινό που βλέπει όλα τα είδη θεάτρου γιατί του αρέσει να βλέπει θέατρο. Το κοινό που διαλέγει και ξέρει να διαλέγει το έργο και την παράσταση που θέλει να δει. Και το κοινό που δεν πάει επειδή δεν έχει χρήματα ή έχει πολλά και δεν πάει επειδή είναι χορτασμένο ή γιατί σνομπάρει το θέατρο, πιστεύοντας ότι είναι «λίγο» για τη δική του «υψηλή» κατάρτιση.

Ο ενθουσιασμός μας μετριάζεται βέβαια όταν το μεγάλο κοινό, το οποίο αποτελείται από αυτούς που έχουν ουσιαστική ανάγκη το καλό θέατρο, αυτό το κοινό δεν έρχεται στο θέατρο ή έρχεται σπάνια. Διωγμένο από το ακριβό εισιτήριο και τον λιγοστό χρόνο του και τα κακά ή ακαταλαβίστικα έργα μας. Κάποτε είχαμε τα εισιτήρια της Εργατικής Εστίας. Πάει, κόπηκαν κι αυτά…

Ισως να είναι δικαιολογημένη η αλμυρή τιμή του εισιτηρίου, όταν σκεφτεί κανείς το υψηλό κόστος των θεατρικών παραστάσεων. Παράλληλα με τη μηδαμινή κρατική συμπαράσταση.

Μεγάλη όμως η ευθύνη μας να παρουσιάζουμε έργα για ολίγους και «εκλεκτούς» και έργα «χωνευτικά» για τη «μάζα». Το κοινό είναι ένα μεγάλο παιδί. Με σημαντικά έργα, κωμωδία ή δράμα, θα μας ακολουθήσει, αργά ίσως αλλά σταθερά οπωσδήποτε. Οταν όμως το κοινό διαπιστώνει ότι το κοροϊδεύεις, το περιφρονείς και το εκμεταλλεύεσαι, θα σε περιφρονήσει κι αυτό.

Μεγάλη και η ευθύνη του μεγάλου θεατρικού κοινού. Πολλές φορές το πλατύ κοινό, χωρίς να το σκεφτεί, γεμίζει από την πρώτη μέρα πολλά θέατρα. Οχι ξέροντας πολύ καλά τι θα δει, αλλά επηρεασμένο από ανεύθυνες ειδήσεις και «παρασκηνιακό» τηλεοπτικό υλικό. Καθαρή πλύση εγκεφάλου…

Ευτυχώς υπάρχει ακόμα ένα μεγάλο ποσοστό που πάει στο θέατρο αφού πρώτα ενημερωθεί σωστά ή το ενημερώσουν κάποιοι δικοί του που είδαν το έργο. Δεν εμπιστεύεται και δεν πληρώνει εύκολα εισιτήριο, αν δεν σιγουρευτεί. Παρακολουθεί όμως συνεχώς πολλά θέατρα, εκτιμώντας τη συνεχή και συνεπή προσήλωσή τους στο σημαντικό έργο και στην παράσταση του «εμείς» και όχι του «εγώ» και προπάντων στον σεβασμό τους προς τον θεατή.

Η επιμονή πολλών θεατρικών παραγόντων ότι μας κάνουν μεγάλη ζημιά τα «ελαφρά» θεάματα, η ΤV και το ποδόσφαιρο είναι μεγάλο λάθος.

Ολα χρειάζονται στη ζωή. Η ζημιά είμαστε… εμείς.

Με τα κακά έργα μας, τους καβγάδες μας και την προκλητική ζωή ολίγων διάσημων, που μειώνουν, δυστυχώς, το σύνολο του θεάτρου μας.

Οταν στις συνεντεύξεις μας μιλάμε για «καλλιεργημένο» και «ακαλλιέργητο» κοινό… Οταν, για εμπορικούς λόγους, παρουσιάζουμε στη σκηνή χυδαίες, δήθεν «ρεαλιστικές» υπερβολές, δικαιολογώντας τις αδικαιολόγητες (εμπορικότατες!) βωμολοχίες ως εικόνα… ζωής.

Τον τελευταίο λόγο τον έχει ο Ντάριο Φο. Ας τον ακούσουν ο ηθοποιός και ο θεατής: «Γνήσιο θέατρο είναι το θέατρο που ανεβάζει τον θεατή στη σκηνή. Γνήσιος ηθοποιός είναι αυτός που “κατεβαίνει” στην πλατεία, “νιώθοντας” τη συμμετοχή του θεατή και τις αντιδράσεις του. Γνήσιος θεατής είναι αυτός που “ανεβαίνει” στη σκηνή και σχολιάζουν μαζί με τον ηθοποιό αυτά που γίνονται στη σκηνή».