• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.5°C / 18.6°C
    1 BF
    68%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 11.5°C / 16.1°C
    1 BF
    75%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.1°C / 18.0°C
    3 BF
    64%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    1 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    1 BF
    82%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    13°C 11.0°C / 14.3°C
    1 BF
    68%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 10.1°C
    2 BF
    66%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.6°C / 17.6°C
    2 BF
    66%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 18.8°C
    4 BF
    71%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.9°C / 16.9°C
    2 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.1°C / 19.1°C
    3 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 16.6°C
    2 BF
    67%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    2 BF
    67%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    8°C 7.9°C / 11.5°C
    0 BF
    93%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    14°C 11.5°C / 14.5°C
    0 BF
    56%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.3°C
    1 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.8°C / 18.8°C
    3 BF
    51%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.7°C / 13.8°C
    1 BF
    84%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    14°C 11.7°C / 16.2°C
    2 BF
    68%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    1 BF
    57%

Ψαρά Γκρεμνά -τμήμα της στοάς Βαθιά Μπούκα | ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΙΝΑΝΗΣ, Τα μεταλλεία της Αντιπάρου, 19ος-20ός αιώνας, Εκδότης Δήμος Αντιπάρου 2019

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι στοές γράφουν ιστορία

  • A-
  • A+
Τα ηφαίστεια και οι σεισμοί δημιούργησαν όχι μόνο τη φυσική γεωγραφία και τη γραφικότητα των Κυκλάδων, αλλά και τον μεταλλευτικό πλούτο τους. Αυτή η μεταλλευτική ιστορία της Αντιπάρου συγκεντρώθηκε με πραγματικό μόχθο σε αυτό το βιβλίο-σημείο αναφοράς για κάθε μελετητή.

Το νέο, ογκώδες και εντυπωσιακό σε εμφάνιση και περιεχόμενο, βιβλίο του πολυγραφότατου συγγραφέα, εξερευνητή και μελετητή του ορεινού κυρίως χώρου της ηπειρωτικής Ελλάδας Αγγελου Σινάνη αποτέλεσε ως προς το θέμα του μια ευχάριστη έκπληξη για όσους παρακολουθούν και γνωρίζουν τη συγγραφική του δραστηριότητα. Διότι τις δύο τελευταίες δεκαετίες μάς έχει συνηθίσει σε δημοσιεύματα και εκδόσεις σημαντικών βιβλίων για τον χώρο της κεντρικής και βόρειας Πίνδου.

Από τα μοναστήρια των Αγράφων και την Αργιθέα μέχρι τον Γράμμο και πιο πρόσφατα (2015) για την περιοχή Κορεστείων Καστοριάς, όπου μελέτησε ανθρωπογεωγραφικά κ.λπ. τα πολύπαθα «χωριά της λήθης» του εμφυλίου πολέμου. Αυτόν άλλωστε τον χώρο της Πίνδου επέλεξε για μόνιμη κατοικία του (την Ελάτη Τρικάλων), αν και πολυταξιδεμένος και ερευνητικός περιηγητής, Αθηναίος με κυκλαδική εκ μητρός καταγωγή και παιδικά βιώματα.

Η καλαίσθητη έκδοση αναφέρεται στην εν πολλοίς άγνωστη μεταλλευτική ιστορία του νησιού, καρπός πολύχρονης και πολύμοχθης ερευνητικής προσπάθειας του συγγραφέα, που σαν μέλισσα συγκέντρωσε το πλούσιο, αλλά διάσπαρτο υλικό του, ενώ συγχρόνως διεξήλθε και μια πλούσια βιβλιογραφία, την οποία παραθέτει στο τέλος. Το βιβλίο διαρθρώνεται σε τρία εκτενή κεφάλαια, ενώ προηγούνται πρόλογος του συγγραφέα, διαφωτιστικός για τα κίνητρα -συναισθηματικά και άλλα- που τον ώθησαν στη μελέτη του θέματος. Επονται, στο τέλος, 3 παραρτήματα, 3 κατάλογοι (πινάκων, σχεδίων, χαρτών, που εμπλουτίζουν και προσδιόρισαν το σχήμα του), οι πηγές-βιβλιογραφία και ακροτελεύτιο το ευρετήριο (ονομάτων-τοπωνυμίων), χρησιμότατο, όσο και σπάνιο σήμερα στην εποχή της ταχύτητας και της βιασύνης, καθώς καθιστά προσιτότερο το πλουσιότατο υλικό του.

Στην αρχή του τόμου η αφιέρωση από τον συγγραφέα στους Αντιπαριώτες προγόνους του ακολουθείται από βραχύ προλογικό σημείωμα του δημάρχου Αντιπάρου, Αναστ. Φαρούπου, ο οποίος εξαίρει τη σημασία του για την ιστορία του νησιού. Ο Δήμος Αντιπάρου ήταν άλλωστε ο εκδότης συνεισφέροντας οικονομικά στο αρτιότατο τελικό αποτέλεσμα και από εκδοτική άποψη.

Στόχο της έρευνάς του ο συγγραφέας έθεσε εξαρχής «την κατά το δυνατόν αναπαράσταση σημαντικών χαρακτηριστικών της ζωής των κατοίκων του νησιού από την απελευθέρωση του 1830 έως τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα». Ετσι πέτυχε να εντάξει το θέμα των μεταλλείων της Αντιπάρου σε ευρύτερο πλαίσιο, το οποίο σκιαγραφεί ανάλογες δραστηριότητες και σε άλλα κυκλαδονήσια. Αξιοποιώντας πλούσια τεκμήρια φέρνει στο φως την ιστορική εξέλιξη των μεταλλείων της Αντιπάρου από τις απαρχές των εξορύξεων το 1869 ώς το οριστικό κλείσιμό τους το 1955. Πρόκειται για ένα βιβλίο που θα αποτελέσει στοιχείο και σημείο αναφοράς για κάθε μελετητή της μεταλλευτικής ιστορίας ιδίως των Κυκλάδων.

Στην Εισαγωγή δίνεται το γεωγραφικό στίγμα της Αντιπάρου, η γεωλογία με τους σεισμούς και τα ηφαίστεια. Η δράση τους άλλωστε δημιούργησε όχι μόνο τη φυσική γεωγραφία και τη γραφικότητα των Κυκλάδων, αλλά και τον μεταλλευτικό πλούτο τους. Ακολουθεί κείμενο-επισκόπηση του πολιτισμού του νησιού με βάση τα αρχαιολογικά ευρήματα του επιτ. έφορου Αρχαιοτήτων Δ. Μάτσα.

Το πρώτο κεφάλαιο (σ. 45-144), αποτελείται από τέσσερα υποκεφάλαια-χρονικές περιόδους (1869-1873, 1880-1900, 1901-17, 1950-55) στις οποίες εξετάζεται συστηματικά η νεότερη, μετά δηλ. το 1830, μεταλλευτική ιστορία της Αντιπάρου.

Το δεύτερο κεφάλαιο (σ. 145-230) αποτελείται από επτά επιμέρους υποκεφάλαια για τους ανθρώπους των μεταλλείων και τις διαδικασίες παραγωγής, τις συνθήκες εργασίας, την τεχνική-διοικητική οργάνωση, τα ημερομίσθια, τις μετοικεσίες ξένων εργατών και τη συμβολή των μεταλλείων στην ανάπτυξη του νησιού. Είναι το περισσότερο τεχνικό, αλλά συγχρόνως και εθνογραφικό και πρωτότυπο μέρος του βιβλίου με το μεγαλύτερο διεπιστημονικό ενδιαφέρον.

Στο τρίτο κεφάλαιο (σ. 231-300) παρουσιάζονται λεπτομερώς οι τοποθεσίες, όπου επί σχεδόν 50 χρόνια λειτούργησαν τα μεταλλεία.

Τα τρία παραρτήματα που ακολουθούν (σ. 301-26) συμπληρώνουν τα τρία μεγάλα κεφάλαια του βιβλίου με γενικότερου ενδιαφέροντος -και γι’ αυτό πολύ σημαντικά- θέματα της οικονομικο-κοινωνικής ιστορίας της Αντιπάρου: 1. Μετοικεσίες Παριανών στο Λαύριο, 2. Πληθυσμιακή εξέλιξη Αντιπάρου, 3. ΦΕΚ (Φύλλα Εφημερίδος Κυβερνήσεως) για τα μεταλλεία Αντιπάρου.

Ο τόμος περιέχει, πέρα από το υλικό για την Αντίπαρο (εν μέρει και για την Πάρο), ενδιαφέροντα στοιχεία μεταλλευτικής ιστορίας και για άλλα κυκλαδονήσια. Αψευδής μάρτυρας γι’ αυτό είναι το πολύτιμο ευρετήριο στο τέλος, όπου υπάρχουν τουλάχιστον 4-5, συχνά 10 και περισσότερες παραπομπές σε σελίδες του βιβλίου, με αναφορές σε κάθε νησί. Προτέρημα του βιβλίου είναι και το ότι τοποθετεί την τοπική μεταλλευτική ιστορία της Αντιπάρου και των Κυκλάδων στο ευρύτερο πλαίσιο των ιστορικών εξελίξεων στην Ελλάδα της περιόδου που αυτό αναφέρεται. Η βιβλιογραφία επίσης είναι σχεδόν εξαντλητική.

Το βιβλίο μπορεί να αποτελέσει βασικό βοήθημα, με το πλήθος των τοπωνυμίων και μικροτοπωνυμίων που περιέχει, στην πλήρη καταγραφή τους και την έκδοση του τοπωνυμικού της Αντιπάρου, επεκτείνοντας έτσι το ανάλογο τοπωνυμικό της μεγαλύτερης «αδελφής» της, της Πάρου, του φίλου Νίκου Αλιπράντη. Τα ασήμαντα λάθη έκφρασης, σύνταξης ή στίξης δεν μειώνουν ούτε κατ’ ελάχιστον την ακριβή και σαφή γλώσσα του συγγραφέα, ούτε την αξία του βιβλίου, τη μεγάλη συμβολή του στη μελέτη της μεταλλευτικής και οικονομικο-κοινωνικής ιστορίας της Αντιπάρου και τον ουσιαστικό εμπλουτισμό της σύγχρονης κυκλαδολογικής βιβλιογραφίας.

Μια τελευταία γενική επισήμανση. Η έντονη γεωοικονομική ιδιαιτερότητα της Αντιπάρου (όπως και άλλων κυκλαδονησιών) με την πλούσια μεταλλευτική ιστορία επιβεβαιώνει την άποψη ότι οι Κυκλάδες δεν αποτελούσαν ποτέ στην ιστορική τους πορεία μια ομοιόμορφη, στο σύνολό της, νησιωτική ομάδα σε σχέση με άλλα νησιωτικά συμπλέγματα της Μεσογείου.

*Λαογράφος-ερευνητής


Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Οι παρουσιάσεις είναι των ίδιων των αναγνωστών, εκείνων ακριβώς για τους οποίους γράφτηκε το βιβλίο. Είναι γραμμένες από αναγνώστες και απευθύνονται σε αναγνώστες. Και αυτό τις κάνει πιο προσωπικές, πιο προσιτές και πιο ανθρώπινες. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας στο [email protected]

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πέρα από τη «Μανταλένα» η πραγματική Αντίπαρος
Στο τελευταίο βιβλίο του Αγγελου Σινάνη «Τα μεταλλεία της Αντιπάρου - 19ος, 20ός αιώνας», μέσα από τη μη καταγεγραμμένη έως τώρα ιστορία των μεταλλείων του μικρού αυτού νησιού της Μανταλένας, ανασύρεται μια...
Πέρα από τη «Μανταλένα» η πραγματική Αντίπαρος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ζωοποίηση
Σήμερα είναι σαφές, για οποιονδήποτε δεν είναι εντελώς κακόπιστος, πως δεν υφίστανται πλέον ιστορικά καθήκοντα τα οποία οι άνθρωποι θα μπορούσαν να αναλάβουν ή έστω ακόμη και μόνο να ανατεθούν στους ανθρώπους.
Η ζωοποίηση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Στίχοι σαν ήρεμη αφήγηση
Η νέα ποιητική συλλογή της Μάρθας Βασκαντήρα με τον τίτλο «Δούρειος Ιππος» περιλαμβάνει 51 ποιήματα, εκ των οποίων μερικά παίρνουν τη μορφή θεατρικού μονολόγου.
Στίχοι σαν ήρεμη αφήγηση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας