• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.3°C / 32.0°C
    3 BF
    46%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.9°C / 29.3°C
    4 BF
    57%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 27.6°C
    2 BF
    68%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.2°C / 19.9°C
    4 BF
    68%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    29°C 28.9°C / 31.3°C
    4 BF
    42%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.2°C / 30.0°C
    2 BF
    48%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.1°C / 26.4°C
    3 BF
    32%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 26.8°C
    3 BF
    45%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 28.8°C / 34.8°C
    5 BF
    21%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    32°C 31.9°C / 32.3°C
    3 BF
    31%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    30°C 30.4°C / 30.8°C
    4 BF
    37%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 26.8°C
    3 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    3 BF
    94%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    30°C 29.0°C / 29.9°C
    2 BF
    42%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.4°C / 31.0°C
    2 BF
    31%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    34°C 33.8°C / 33.8°C
    3 BF
    20%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    32°C 28.0°C / 32.2°C
    3 BF
    24%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 26.6°C / 27.3°C
    4 BF
    64%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.0°C / 29.4°C
    2 BF
    67%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 21.2°C / 21.2°C
    2 BF
    63%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Αντρες με τόλμη, αλλά χωρίς τιμή»

  • A-
  • A+
Πρόκειται για μια τραγωδία που περιέχει την υποκρισία, την ασυγκράτητη πρωτόγονη ερωτική ορμή, την εξουσία, το μίσος και την προδοσία, την αιμομιξία και τον φόνο.

Ενα από τα κορυφαία γεγονότα που περιέχονται στην Παλαιά Διαθήκη είναι η σύγκρουση του βασιλιά Δαβίδ με τον γιο του Αβεσσαλώμ. Ηττημένος ο γιος που επαναστάτησε εναντίον του πατέρα του, έφευγε έφιππος, αλλά τα μακριά μαλλιά του πιάστηκαν από ένα κλαδί δέντρου και βρήκε τον θάνατο από τα βασιλικά στρατεύματα που, παρά τη διαταγή του Δαβίδ να μην τον πειράξουν, τον σκότωσαν. Οταν το έμαθε ο Δαβίδ, άρχισε απαρηγόρητος να θρηνεί: « Ω υιέ μου Αβεσσαλώμ, υιέ μου, υιέ μου Αβεσσαλώμ! Μακάρι να πέθαινα εγώ αντί για σένα, Αβεσσαλώμ, υιέ μου, υιέ μου».

Πώς όμως έφτασε η κραυγή αυτή να δώσει τον τίτλο σε ένα παγκόσμιο λογοτεχνικό αριστούργημα; Το 1936 το «Αβεσσαλώμ! Αβεσσαλώμ!», που κυκλοφόρησε φέτος από τις εκδόσεις Gutenberg σε νέα μετάφραση της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου, είχε προγραμματιστεί από τον συγγραφέα του Ουίλιαμ Φόκνερ να κυκλοφορήσει με τον τίτλο «Σκοτεινό σπίτι». Πιθανότατα σε μια πρώτη ανάγνωση αυτός να ήταν ένας κατάλληλος τίτλος, αφού το μεγάλο σπίτι της φυτείας, το Κατοστάρι του Σάτπεν, είναι το σημείο αναφοράς του βιβλίου που η δράση ξεκινά και τελειώνει. Ομως ο -πάνω από όλα- ποιητής Φόκνερ ήθελε κάτι παραπάνω από αυτό. Η δραματική ιστορία του Αβεσσαλώμ της Βίβλου έχει πολλά στοιχεία, τις μεγάλες ανθρώπινες αδυναμίες που μπορεί να έχουν σύνδεση με το μυθιστόρημα, αλλά το βιβλίο αυτό δεν είναι μια επεξεργασμένη εκδοχή του έπους.

Η ιστορία του Τόμας Σάτπεν

Από το πρώτο κεφάλαιο ο Φόκνερ εξηγεί στους αναγνώστες ποιος είναι ο δικός του μυθικός ήρωας. Σκηνές που σίγουρα ζήλεψαν οι σεναριογράφοι τού «Game of thrones». Ανυπέρβλητης λογοτεχνικής ομορφιάς.

«Μέσα απ' αυτή την αθόρυβη χλαπαταγή ξεπήδησε έξαφνα (άντρας-άλογο-δαίμονας) σε μια σκηνή γαλήνια και αξιοπρεπή σαν βραβευμένη ζωγραφιά μαθητού, με μιαν ανεπαίσθητη μπόχα από θειάφι ακόμα στα μαλλιά και στα ρούχα και στη γενειάδα, και πίσω του οι άγριοι νέγροι του σαν ζώα που τα 'χουν μισοεξημερώσει ώστε να περπατάνε όρθια σαν άνθρωποι, σε στάσεις ανήμερης ανάπαυσης, κι ανάμεσά τους ο Γάλλος αρχιτέκτονας με έναν αέρα βλοσυρό και ταλαίπωρο και κουρελιασμένο. Ακίνητος, γενειοφόρος και με την παλάμη στον αέρα καθόταν ο καβαλάρης· πίσω του οι άγριοι μαύροι και ο αιχμάλωτος αρχιτέκτονας μαζεμένοι όλοι σιωπηλά, κοντά κοντά, με τα φτυάρια και τις αξίνες και τα τσεκούρια, το αναίμακτο παράδοξο της ειρηνικής άλωσης με τα χέρια. Κι ύστερα μες τη μακρόσυρτη νωθρή ακαταπληξία ο Κουεντίν λες και τους έβλεπε να κατακλύζουν ξαφνικά τα εκατό τετραγωνικά μίλια ήρεμης και αιφνιδιασμένης γης και να πιάνουν το βουβό Τίποτα και να τραβούν από μέσα του με τη βία ένα σπίτι […] κάτω από το ακίνητο ιερατικό χέρι, δημιουργώντας το Κατοστάρι του Σάτπεν, το Γενηθήτω Κατοστάρι του Σάτπεν σαν το Φως τού πάλαι».

Και όλα αρχίζουν. Ο Κουέντιν Κόμσον ζητά από τη Ρόζα Κόλντφιλντ να ξετυλίξει το κουβάρι της οικογένειας, της ζωής, των ανθρώπων, του μύθου, του Τόμας Σάτπεν.

Ο Φόκνερ σφυρηλατεί τον μύθο μέσω αρκετών αφηγητών και περιστατικών. Συνήθως η αφήγηση προέρχεται από έναν χαρακτήρα που μιλάει με έναν άλλο. Η Ρόζα ξεκινά την ιστορία, για δύο κεφάλαια, ένα καυτό καλοκαιρινό απόγευμα. Ο Κουέντιν θέλει να την πάει όμως στο παλιό σπίτι των φυτειών του Σάτπεν ένα βράδυ του Σεπτέμβρη. Αν και δεν έχει πάει εδώ και σαράντα τρία χρόνια, πιστεύει ότι κάποιος βρίσκεται σε αυτό το σπίτι. Στα περισσότερα από τα δύο επόμενα κεφάλαια ο πατέρας της προσθέτει κάποιες λεπτομέρειες στην ιστορία. Ο κύριος Κόλντφιλντ είναι η φωνή της αποδοκιμασίας του μεγάλου εμφυλίου Βόρειων-Νοτίων. Αντιρρησίας συνείδησης για θρησκευτικούς λόγους, που έμεινε κρυμμένος στη σοφίτα του σπιτιού του για να μην τον βρουν οι στρατονόμοι της Συνομοσπονδίας.

Ο Τόμας Σάτπεν, αφού χτίζει και επιπλώνει πολυτελώς το σπίτι του, παντρεύεται την αδερφή της Ρόζας, Ελεν. Αποκτούν δύο παιδιά, τον Χένρι και την Τζούντιθ. Εχει ήδη έναν γάμο κι ένα παιδί, τον Τσαρλς, που εγκατέλειψε όταν έμαθε πως η γυναίκα του είχε μαύρο αίμα. Στην ιστορία προστίθενται σταδιακά πολλοί ήρωες, όπως ο συγκάτοικος του Κουέντιν, ο Σριβ, ο Ουός Τζοόυνς και η κόρη του Μίλι, η Κλάιτι, και άλλοι δεύτεροι και τρίτοι ήρωες-δορυφόροι που συνθέτουν ένα έπος της αμερικανικής λογοτεχνίας.

Δεν είναι σαφές ποιος θα μπορούσε να είναι ο Αβεσσαλώμ: ο Χένρι, ο Τσαρλς, ο Τόμας ή ο Κουέντιν - όλοι είναι χαμένοι γιοι. Στην πραγματικότητα ο ισχυρότερος συνδετικός κρίκος με τον Αβεσσαλώμ είναι ο Νότος. Ιδού η σχέση με το μυθιστόρημα: ο Αβεσσαλώμ συμφιλιώνεται με τον Δαβίδ για τη δολοφονία του Αμμών, αλλά ο Αβεσσαλώμ συνεχίζει με αυθάδεια, σαν ένα μωρό, κακομαθημένο παιδί, να βάζει τους σπόρους για εξέγερση εναντίον του αγαπημένου και συγχωρητικού πατέρα του, του μεγαλύτερου βασιλιά της Παλαιάς Διαθήκης.

Ο Κουέντιν με τον Σριβ προσπαθούν να βρουν την άκρη σε αυτόν τον πόλεμο επιλέγοντας μέσα από μια αλληγορική αφήγηση να αναδείξουν ολόκληρη την άνοδο και την πτώση του Νότου. Ο Φόκνερ δεν εμπλέκεται, αποκαλύπτει όλες τις λεπτομέρειες των εν λόγω γεγονότων, αλλά φέρνοντας τον αναγνώστη στα δωμάτια, τους λαβυρίνθους και τους δρόμους αυτών των χαρακτήρων. Το κάνει αυτό επιστρέφοντας στην ίδια σκηνή ξανά και ξανά, πράγμα που οδηγεί στην εξοικείωση. Ξεπερνώντας τον αρχικό του κυνισμό ο Σριβ κάνει το πρώτο άλμα τοποθετώντας τον εαυτό του στην ιστορία, σύντομα το κάνει και ο αναγνώστης. Αυτό το παιχνίδι δημιουργεί μια συναρπαστική ανάγνωση. Ο αναγνώστης γίνεται μέρος της ιστορίας, καταλαβαίνοντας και συμπληρώνοντας τις λεπτομέρειες, παλεύοντας με το γιατί συνέβη έτσι.

Η δύναμη του μύθου αγγίζει τη συλλογική μας συνείδηση και μας επιτρέπει να δούμε τον εαυτό μας στην ιστορία. Οπως και οι καλύτερες παραβολές, έτσι και οι μύθοι ανοίγουν το παράθυρο για να τοποθετηθούμε σε ρόλους πολλών χαρακτήρων που αντικατοπτρίζουν τη συλλογική μας συνείδησης. Η ιδιοφυΐα του Φόκνερ όμως δημιούργησε έναν αληθινό μύθο που φαίνεται και από τις δύο πλευρές. Μια τραγωδία που περιέχει την υποκρισία, την ασυγκράτητη πρωτόγονη ερωτική ορμή, την εξουσία, το μίσος και την προδοσία, την αιμομιξία και τον φόνο.

Ναι, υπάρχει ένα θέμα «προσβασιμότητας», είναι μια αρχικά χαοτική ιστορία, αλλά όταν αφήνεσαι, όταν δεν τρέχεις παρακάτω για να δεις τι θα γίνει, θα αποζημιωθείς με την ποιότητα του μυθιστορήματος που το καθιστά ένα υπερβατικό, διαχρονικό, κλασικό και διορατικό αριστούργημα. Και πάνω από όλα θα διαπιστώσετε πως ο Φόκνερ ουσιαστικά θρηνεί για τη γη του και ένας λαός σαν πατέρας κλαίει μετά τον τραγικό θάνατο του γιου του. Ο πόλεμος και ο μύθος είναι αλληλένδετοι συχνά χτίζοντας ο ένας τον άλλον. Στον μύθο του ο Φόκνερ απαντά στην ερώτηση που πολλοί έχουν σκεφτεί από το 1865 - γιατί ο Νότος έχασε; Επειδή όπως λέει η Ρόζα Κόλντφιλντ στο πρώτο κεφάλαιο αποτελούνταν από άντρες όπως ο Σάτπεν: «Αντρες με ανδρεία και δύναμη, αλλά χωρίς οίκτο ή τιμή». Οι μάχες χάθηκαν λόγω των στρατηγών που δεν έπρεπε να είναι στρατηγοί, οι οποίοι ήταν στρατηγοί από ένα τάχα «θεϊκό» δικαίωμα να αποφασίζουν.

Ενα «εύγε» κλείνοντας στη μεταφράστρια Μαργαρίτα Ζαχαριάδου για τη σπουδαία δουλειά της, που συνέβαλε στο να φτάσει σε μας η ουσία αυτών που αναφέρει στο εισαγωγικό της σημείωμα: «Το κείμενο του Φόκνερ δεν περιέχει ούτε μια τετριμμένη φράση· η γλώσσα του είναι εκτυφλωτικής λαμπρότητας και ομορφιάς». Δεν θα μπορούσα να διατυπώσω καλύτερα την εντύπωση που έχω μετά την ανάγνωση τού «Αβεσσαλώμ! Αβεσσαλώμ!».

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Διαβάστε με όλο σας το είναι
Ο γενικότερος στόχος, κατά τον Μπλουμ, είναι να κερδίσει ο αναγνώστης γνώση, σοφία και ευχαρίστηση. Όταν κάποιος διαβάζει κατ’ αυτόν τον τρόπο, μαθαίνει περισσότερα για τον εαυτό του και την πραγματικότητα.
Διαβάστε με όλο σας το είναι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η κραυγή του Στάλινγκραντ
Ο Χίτλερ ήθελε πάση θυσία να καταλάβει το Στάλινγκραντ, γιατί ήταν βιομηχανικό κέντρο στην περιοχή του ποταμού Βόλγα και συγκοινωνιακός ποτάμιος κόμβος για μεταφορές από τις πετρελαιοφόρες πηγές του Καυκάσου...
Η κραυγή του Στάλινγκραντ
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ο νους, όταν ονειρεύεται, δεν έχει υπομονή»
Το ελληνικό αναγνωστικό κοινό, που τον αγαπά ιδιαίτερα, θα πρέπει να αφεθεί στην αφηγηματική ικανότητά του δίχως να περιμένει τους κανόνες που διέπουν μια ομαλή λογοτεχνική εμπειρία.
«Ο νους, όταν ονειρεύεται, δεν έχει υπομονή»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Αμερική του Ντελίλο
Ενώ πρόκειται για το πρώτο βιβλίο που έγραψε το 1971 ο κορυφαίος Αμερικανός συγγραφέας Ντον Ντελίλο, ίσως είναι το πιο «λογοτεχνικό» με την κλασική έννοια του όρου.
Η Αμερική του Ντελίλο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο άγνωστος Ελληνας της Εσπερίας
Τα τρία βιβλία που αποτελούν το «Ταξίδι στην Εσπερία» είναι αφιερωμένα σε πρόσωπα τα ονόματα των οποίων δεν μας προδίδει ο Ανδρόνικος Νούκιος.
Ο άγνωστος Ελληνας της Εσπερίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το διαμάντι του Καρταρέσκου
Ο συγγραφέας Μιρτσέα Καρταρέσκου στο έργο του είναι βαθιά επηρεασμένος από τον σουρεαλισμό και τον μαγικό ρεαλισμό.
Το διαμάντι του Καρταρέσκου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας