Γεννήθηκα τα χρόνια που οι ψυχές των παιδιών τρέφονταν με τα «κάνει τζιζ», «ντα-ντα», «φτου κακά», «κακό – κακό», τα χρόνια που τα κορίτσια μεγάλωναν με φράσεις «άλλο ο αδερφός σου, αυτός είναι άντρας», «τα κορίτσια πλέκουν και κεντάνε, δεν βγαίνουν έξω», τα χρόνια που τα κορίτσια έκαναν την επανάστασή τους και πέταξαν -όσες μπόρεσαν- το απόβαρο των μέχρι τότε γενεών.
Το μόνο που μοιράζονταν τα δύο πολικά αντίθετα -κορίτσια και αγόρια- ήταν το ανείπωτο μερίδιο στη φράση «σ’ αγαπώ». Η έκφραση συναισθήματος από την πλευρά των γονιών εξαντλούνταν στο γέμισμα του καθημερινού τραπεζιού, στην παροχή καθαρών ρούχων, στο «διάβασες;». Μέχρι εκεί. Οι ζωές μας μεγάλωναν μόνες τους, ήμασταν τα περιφερειακά συστήματα του πλανήτη οικογένεια, ο πυρήνας, το κέντρο, ήταν οι γονείς. Εμείς μεγαλώσαμε στη σκιά τους, κάτω από την πλάτη των τραπεζιών που έβρισκαν απάγκιο ζευγάρια ζευγάρια τα πόδια όσων μοιράζονταν τις οικογενειακές συνεστιάσεις. Δεν είχαμε λόγο. Και τα κορίτσια; Ακόμα πιο άλαλα από τα αγόρια. Σαν το παιχνίδι που παίζαμε, τα αγαλματάκια: Αμίλητα, ακούνητα, αγέλαστα.
Καθόμασταν συνήθως σε κάποιον καναπέ παράμερα και παρατηρούσαμε τη ζωή να τεντώνεται, να περνάει, να στριμώχνεται, να καταχωρείται στο ευρυγώνιο βλέμμα μας. Το μυαλό μας, οι σκέψεις, οι ψυχές μας πάλευαν σε έναν κόσμο μοναχικό με συντροφιά -ευτυχώς!- ένα βιβλίο, πάσχιζαν να δημιουργήσουν έναν κόσμο όπου θα μπορούσαμε να ζήσουμε. Γιατί πάντα, σε όλους τους κόσμους, ακόμη και τους πιο απόκοσμους, υπάρχει μια χαραμάδα, μια πύλη απ’ όπου ξεγλιστράει μια αχτίδα φωτός. Αρκεί να την αναζητήσεις.
Η επαφή με την ψυχή ήταν απαγορευμένη διαδρομή, δεν υπήρχε στα γονεϊκά κιτάπια παρά λίγων φωτισμένων, η ενασχόληση των γονέων με το κάθε παιδί ιδιαιτέρως για την εξερεύνηση των ικανοτήτων του, των ταλέντων του, των θέλω και μπορώ του χανόταν στα βάθη των προηγούμενων προτύπων της οικογένειας που κουβαλούσε στα μέσα του η κάθε μάνα και ο κάθε πατέρας. Χανόταν στο μεροδούλι-μεροφάι, στο «αυτά ξέραμε, αυτά κάναμε».
Αυτή η φράση όμως είχε μια μεγαλειώδη αλήθεια, τεκμηριωμένη πλέον από την επιστήμη της ψυχολογίας. Τα παιδιά αναπαράγουν αυτό που βλέπουν και ζουν, ο μελλοντικός ενήλικας είναι το σημερινό παιδί.
Πώς να κατηγορήσεις λοιπόν και γιατί να το πράξεις άλλωστε; Γιατί να προτιμήσεις την γκρίνια και την κατηγόρια, όταν μπορείς να κάνεις το βήμα και να ανοίξεις το δικό σου μονοπάτι;
Οταν έφτασε λοιπόν στα χέρια μου το βιβλίο για παιδιά και σίγουρα για ενήλικες, των Εκδόσεων Μικρή Σελήνη, «Η Πηνελόπη της θάλασσας» της Gema Sirvent, σε εικονογράφηση του Raul Guridi, ήξερα ότι κρατούσα ακόμη ένα εξαιρετικό -και αισθητικά- βιβλίο όπως μέχρι τώρα μας έχει συνηθίσει ο εκδοτικός οίκος. Δεν ήμουν όμως προετοιμασμένη γι’ αυτές τις μικρές φρασούλες που απευθύνονταν σε μικρές Πηνελόπες, με όλο το μυθολογικό-ιστορικό βάρος που φέρει το όνομα αυτής της μορφής, που ξεσήκωσαν κύματα συνειδητοποίησης, αποτίμησης της γενιάς μου, των βιωμάτων του φύλου μου.
Δεν θέλω να το κρύψω, δάκρυσα. Δάκρυσα γιατί γινόμουν μάρτυρας μετεξέλιξης, μάρτυρας αυτής της νέας γενιάς παιδιών που τρέφεται με μέλι και γάλα, που της δίνονται -από τον καλύτερο σύντροφο, το βιβλίο- οι λέξεις, οι εικόνες, τα εργαλεία να ανθίσουν, να ανακαλύψουν τον εαυτό τους, να δημιουργήσουν τον δρόμο τους και να πορευτούν με τόλμη στη ζωή πατώντας στέρεα πάνω στην αγάπη για τη ζωή.
«Λένε πως δεν θα τα καταφέρω μόνη μου.
Πως είμαι, μόνο, ένα μικρό κορίτσι.
Πως δεν πρέπει, καν, να προσπαθήσω.
Ομως, μια μέρα, προτού το συνειδητοποιήσω,
άρχισα να περπατώ!»
«Αρχισα να περπατώ»…! Αν καταφέρεις να μετατρέψεις σε πλεονέκτημα τις απαγορεύσεις -να μένεις σιωπηλή, να υπακούς και να περιμένεις-, τότε έχεις δημιουργήσει έναν αποτελεσματικό μηχανισμό αντίστασης, γιατί κατέχεις τα κλειδιά της παρατήρησης, της υπομονής που χρειάζεσαι για να δεις τη δημιουργία σου να γεννιέται και να ολοκληρώνεται κι έχεις τα πατήματα που σε κρατούν σε ισορροπία. Αυτό είναι που διαφεύγει την προσοχή των κατασταλτικών μηχανισμών.
Με την «Πηνελόπη της θάλασσας» έζησα το κατακρήμνισμα του «Σσσσ, μη μιλάς» και της κατασταλτικής λογικής παρέας του, είδα σκιές γυναικών να ντύνονται πολύχρωμα φουστάνια, να γελούν, να χορεύουν και να τραγουδούν, να χαίρονται τη ζωή, βίωσα μεμιάς κάθε ξεκίνημα που το ‘λουζε ο ήλιος και τ’ αλμύριζε το γαλάζιο της θάλασσας.
Είναι συγκλονιστικό πώς λίγες μόνο λέξεις μπορούν να αγκαλιάσουν τόσες γενιές, φυλές, ιστορίες γυναικών. Γυναικών που γεννήθηκαν και γεννιούνται άλλες πριγκίπισσες, άλλες Σταχτοπούτες, άλλες Χιονάτες, μα και Αντιγόνες, Κασσάνδρες, Ιφιγένειες, ιέρειες, θεές, τόσο πολλοί οι ρόλοι, τόσες οι αρχετυπικές μορφές.
Ολες απόγονοι της Μεγάλης Μητέρας, έχουν τη δύναμη να φέρουν το δώρο της δημιουργίας. Και η Πηνελόπη είναι μια υφάντρα κατά τον μύθο. Η τέχνη της απαιτεί αρετές και πολυεπίπεδες ικανότητες δημιουργίας. Δημιουργίας που το μεγαλείο της ακουμπά και στην αποδοχή της ισοτιμίας, του σεβασμού κάθε ύπαρξης, χωρίς το στίγμα της φυλής, του γένους, της εθνικότητας, που τόσο περίτεχνα κέντησε η συγγραφέας της «Πηνελόπης της θάλασσας» σε μια τοσοδούλα φράση: «Μέσα στη θάλασσα είμαι τόσο μικρή ή τόσο μεγάλη, όσο οποιοσδήποτε άλλος»!
? Δεν είναι ανάγκη να είναι κανείς γονέας για να απολαύσει το κείμενο της Gema Sirvent και τα σχέδια του Raul Guridi.
Μπορείτε να ευχαριστηθείτε διαφορετικές αναγνώσεις του αρχέτυπου της Πηνελόπης στη σελίδα των Εκδόσεων Μικρή Σελήνη.
