• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.2°C / 24.6°C
    0 BF
    53%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.6°C / 23.8°C
    0 BF
    52%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.0°C / 23.4°C
    2 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    52%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 19.6°C
    0 BF
    77%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.0°C / 23.2°C
    2 BF
    34%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.4°C / 19.5°C
    1 BF
    31%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.6°C / 20.6°C
    1 BF
    55%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.7°C / 23.1°C
    1 BF
    81%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.9°C / 19.9°C
    0 BF
    49%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.7°C / 23.4°C
    3 BF
    46%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.6°C / 21.2°C
    2 BF
    59%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    3 BF
    68%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.5°C / 19.9°C
    2 BF
    56%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.5°C / 21.2°C
    1 BF
    36%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.8°C / 24.9°C
    2 BF
    46%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.4°C / 24.8°C
    0 BF
    45%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.3°C / 21.6°C
    0 BF
    75%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.7°C / 23.9°C
    1 BF
    73%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    1 BF
    22%

Τζέννυ Ερπενμπεκ: Δοκιμασία, Εκδόσεις Καστανιώτη

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Δοκιμασία της Ερπενμπεκ

  • A-
  • A+
Η συγγραφέας πλέκει ένα μυστηριακό δίχτυ με παγανιστικά σημάδια γαμήλιων τελετών του χωριού, μια ανθρωπολογική περιγραφή τοπικών εθίμων που κάποια θα σας θυμίσουν και ελληνικές δοξασίες, προϊδεάζοντας τον αναγνώστη πως ίσως υπάρχει κάτι πιο σκοτεινό που θα ανακαλυφθεί αργότερα.
Ακολουθήστε μας στο Google news

«Ισως η αιώνια ζωή να υπάρχει ήδη στα χρόνια που ζούμε, όπως η παλιά, αλλά επειδή φαίνεται αλλιώτικη απ’ ό,τι προσδοκάμε, δηλαδή πέρα από ό,τι έχει συμβεί δεν την αναγνωρίζει απλώς κανένας. Και το σπίτι στέκεται ακόμα εκεί, κι αυτός δεν ξέρει τι είν’ αυτό που στέκεται ακόμα εκεί. Κι αυτός ο ίδιος».

Αναρωτιέμαι αν η σημαντική Γερμανίδα συγγραφέας Τζέννυ Ερπενμπεκ, πριν γράψει το τελευταίο της βιβλίο «Δοκιμασία» (Καστανιώτης, μετάφραση από τα γερμανικά Αλέξανδρος Κυπριώτης), είχε διαβάσει «τα πεισμωμένα σπίτια» του Γιώργου Σεφέρη.

Τα σπίτια που ζούσαν άνθρωποι όταν ήταν τα χρόνια δίσεχτα, πολέμοι, χαλασμοί, ξενιτεμοί, όταν κάποτε οι κυνηγοί έβρισκαν τα διαβατάρικα πουλιά αλλά μαζί έπαιρναν και πολλούς άλλους τα σκάγια, όταν κάποιοι επιστρέφουν τελικά και άλλοι τρελαίνονται στα καταφύγια. Τα σπίτια είναι πάντα οι σιωπηλοί μάρτυρες. «Τα σπίτια πεισματώνουν εύκολα, σαν τα γυμνώσεις». Ένα τέτοιο σπίτι είναι το ένα κεντρικό «πρόσωπο» στο βιβλίο της Ερπενμπεκ που μόλις κυκλοφόρησε. Το δεύτερο είναι ο Χρόνος.

Η Τζέννυ Ερπενμπεκ γεννήθηκε το 1967 στο πρ. Αν. Βερολίνο. Γιαγιά της ήταν η μυθιστοριογράφος Hedda Zinner, παππούς της ο συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων Fritz Erpenbeck, ιδρυτής του περιοδικού «Theater der Zeit», και πατέρας της ο John Erpenbeck, φυσικός, φιλόσοφος, ψυχολόγος και μυθιστοριογράφος. Σπούδασε βιβλιοδεσία, αλλά εργάστηκε ως αμπιγιέζ και αργότερα ως φροντιστής στην Κρατική Οπερα του Βερολίνου.

Παράλληλα σπούδασε θεατρικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Humboldt και σκηνοθεσία μουσικού θεάτρου στην Ανώτατη Μουσική Ακαδημία «Hanns Eisler» στο Βερολίνο. Το 1995 άρχισε να εργάζεται ως βοηθός σκηνοθέτη στην όπερα του Γκρατς και σύντομα άρχισε να σκηνοθετεί παραστάσεις όπερας και μουσικού θεάτρου. Τα βιβλία της μεταφράζονται σε αρκετές χώρες, γνωρίζοντας μεγάλη επιτυχία.

Το σπίτι που έχει χτίσει, στη «Δοκιμασία» είναι το όχημα των προσώπων και ο Χρόνος η διαδρομή. Χρησιμοποιεί τις εμπειρίες των επιβατών, κατά τη διάρκεια επτά δεκαετιών, για να καταγράψει τις αναταραχές της Γερμανίας και της Ευρώπης του εικοστού αιώνα. Κάθε χώρα έχει τα δικά της ιστορικά βαρίδια, και η Ερπενμπεκ σε κάθε βιβλίο της φέρνει στο φως τα λάθη και τα ανομολόγητα μυστικά της δικής της χώρας, της δικής της κοινωνίας.

Ο αρχιτέκτονας που θα αναλάβει την κατασκευή του σπιτιού σε μια λίμνη του Βρανδεμβούργου, που ονομάζεται «Θάλασσα της Μαρκ», ο επιστήμονας των τριών διαστάσεων, καταλαβαίνει πως ο τόπος και το σπίτι πρέπει να είναι ένα. Κάτι περισσότερο από αυτόν. Το σέβεται και υπολογίζει τον χρόνο σαν την τέταρτη διάσταση στα σχέδιά του. Σέβεται το «δάσος της Κλάρας». Η Κλάρα ήταν η ιδιοκτήτρια της γης, ένα πλάσμα πέραν του κόσμου τούτου, ένα αερικό, που κληρονόμησε τη γη από τον πρόκριτο πατέρα της. Ηλικιωμένη και σαλεμένη, θα πεθάνει στα βάθη του δάσους της.

Και η ιστορία του σπιτιού της λίμνης αρχίζει. Από την αρχή η Τ. Ερπενμπεκ θα μας συστήσει το «πνεύμα» του σπιτιού και του δάσους, είναι ο Κηπουρός, που μιλάει σπάνια και που δεν θα λείψει ποτέ όσοι ένοικοι και ιδιοκτήτες περάσουν από το σπίτι. Από τις πρώτες σελίδες θα διαπιστώσετε πως συμμετέχετε στην αφήγηση μιας υπερβατικής ιστορίας. Η συγγραφέας πλέκει ένα μυστηριακό δίχτυ με παγανιστικά σημάδια γαμήλιων τελετών του χωριού, μια ανθρωπολογική περιγραφή τοπικών εθίμων που κάποια θα σας θυμίσουν και ελληνικές δοξασίες, προϊδεάζοντας τον αναγνώστη πως ίσως υπάρχει κάτι πιο σκοτεινό που θα ανακαλυφθεί αργότερα.

Ο ρυθμός της αφήγησης, από επιλογή ίσως του μεταφραστή (;), θυμίζει παραδοσιακό δημοτικό τραγούδι. Τα σημαντικά επαναλαμβάνονται και τονίζονται. Η σύνταξη με ξένισε στην αρχή, αλλά διαβάζοντας κατέληξα πως μόνο έτσι θα μπορούσαν να μιλούν τα σπίτια. Διότι πίσω από όλες τις ιστορίες των ανθρώπων κρύβεται το σπίτι και κατ´επέκταση η φύση στην οποία είναι χτισμένο.

Το σπίτι θα «δει» την άνοδο και την πτώση του Χίτλερ, το Ολοκαύτωμα και το κυνήγι των Εβραίων, τη Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας και τη σκληρή διχοτόμηση, την επανένωση και το γκρέμισμα του Τείχους. Μα πάνω από όλα θα δει τους φόβους και τις αγωνίες των ανθρώπων του. Τις χαρές και τις πίκρες τους.

Η συγγραφέας μένει στη μυστηριώδη αφήγησή της, χωρίς να μας δίνει διαλόγους και εμφανή στοιχεία αλληλεπίδρασης μεταξύ των προσώπων. Κάθε κεφάλαιο βυθίζει τους αναγνώστες στο μυαλό του χαρακτήρα που επικεντρώνεται. Ο Κηπουρός, ο Αρχιτέκτονας, η Γυναίκα του Αρχιτέκτονα, το κορίτσι –από τα πιο ωραία κεφαλαία με έντονη δραματική αφήγηση– ο Στρατιώτης του Κόκκινου Σταυρού, η Συγγραφέας, η Επισκέπτρια, οι Υπενοικιαστές, ο Παιδικός Φίλος, πολλές φορές ανάμεσά τους πάντα ο Κηπουρός, και στο τέλος «Η ανομιμοποίητος διάνοια κυρίου νομεύς».

Ο ένας συμπληρώνει την ιστορία του άλλου σιγά σιγά. Δεν είναι μια λογοτεχνική τακτική εντυπωσιασμού. Η συγγραφέας με μια προσεκτικά μελετημένη στρατηγική καθυστέρησης εμβαθύνει στις σκέψεις και τα συναισθήματα των ηρώων. Ρώσοι, Γερμανοί, Χριστιανοί, Εβραίοι, παιδιά, παππούδες, κομμουνιστές, καπιταλιστές, μεταφέρονται στον αναγνώστη με τον ίδιο τον κοινό καημό: να γυρίσουν στην αγκαλιά της πατρίδας τους, στην αγκαλιά του σπιτιού τους.

Δεν ξέρω γιατί μεταφράστηκε στα ελληνικά με τον τίτλο «Δοκιμασία» ενώ σε άλλες γλώσσες έχουν επιλέξει το «Επίσκεψη». Στις σημειώσεις του μεταφραστή είδα πως το εξηγεί γράφοντας πως επικράτησε σε τούτη τη μετάφραση ο ορισμός της λέξης ως «χτύπημα της μοίρας, το οποίο γίνεται αισθητό ως δοκιμασία ή τιμωρία από τον Θεό». Το βρίσκω ταιριαστό ως προς το βάθος του βιβλίου.

Με συγκίνησε ιδιαίτερα το τέλος του βιβλίου. Θεωρώ πως είναι κορυφαία λογοτεχνική στιγμή της Ερπενμπεκ και πιθανόν και αυτό το βιβλίο της θα πρωταγωνιστήσει σε γερμανικά και διεθνή βραβεία λογοτεχνίας.

Προσέγγισε λογοτεχνικά συγγραφείς των Βαλκανίων, θα έλεγα τον Κρασναχορκάι και την Τοκάρτσουκ, δείχνοντας πάνω από όλα πως άνθρωπος και γη, όντα και φύση, είναι ένα και το αυτό. Αρρηκτα συνδεδεμένοι. Φαίνεται πως είναι διεθνής λογοτεχνική τάση η επιστροφή και η ένωση με τη φύση, και έχει πολύ ενδιαφέρον.

Αυτό το βιβλίο δεν ήρθε να συμπληρώσει άλλο ένα κομμάτι στη Ιστορία της Ευρώπης του 20ού αιώνα. Ηρθε κατά τη γνώμη μου να μιλήσει μέσα από το παρελθόν για το μέλλον. Ενα μέλλον που, για να υπάρξει, θα πρέπει να ανοικοδομηθεί το ασαφές παρόν που ζούμε. Μια «δοκιμασία» που πρέπει να περάσουμε και να ξεπεράσουμε ως ανθρώπινα όντα.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Ολοι οι καλοί έχουν πεθάνει;
Ο Γ. Μπέκας ζει στο Βερολίνο, είναι πολιτολόγος, πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας. Τα έργα του έχουν ανέβει στις σκηνές του Maxim Gorki Theater, του Theater Augsburg, καθώς και στην Πειραματική Σκηνή του...
Ολοι οι καλοί έχουν πεθάνει;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η εποχή της υποκρισίας
Κρατώντας το καινούργιο βιβλίο του Πέτρου Μάρκαρη «Η εποχή της υποκρισίας» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη, σκέφτομαι πως ήρθε επιτέλους η ώρα να ξαναμπώ στο σύμπαν του αστυνόμου Χαρίτου...
Η εποχή της υποκρισίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο φίλος που φεύγει
Το σπαρακτικό σε πολλά σημεία εναλλάσσεται με το χιουμοριστικό στο πρώτο βιβλίο της Σίγκριντ Νιούνεζ όπως η ίδια η ζωή που συνήθως τα περιέχει όλα.
Ο φίλος που φεύγει
ΝΗΣΙΔΕΣ
Στον καιρό της Αγριας Δύσης
Ο ήρωας του Γουίλιαμς είναι ο αναχωρητής που δηλώνει την παρέμβασή του μέσα στην κοινωνία των ανθρώπων.
Στον καιρό της Αγριας Δύσης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η νύχτα, η γυναίκα, το ποίημα
Η Αλεχάντρα Πισαρνίκ παραμένει μία από τις συγγραφείς που επηρέασε την λογοτεχνία με την σπάνια ευαισθησία της δίνοντάς μας αριστουργήματα.
Η νύχτα, η γυναίκα, το ποίημα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα ρόδα της Κλαρίσε Λισπέκτορ
Το βιβλίο «Οικογενειακοί δεσμοί» καθιέρωσε την Κλαρίσε Λισπέκτορ ως μία από τις πιο σημαντικές συγγραφείς στη βραζιλιάνικη λογοτεχνία.
Τα ρόδα της Κλαρίσε Λισπέκτορ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας