• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.6°C / 23.3°C
    2 BF
    35%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.9°C / 22.8°C
    1 BF
    46%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 14.4°C / 21.0°C
    2 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.2°C / 17.0°C
    2 BF
    59%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    3 BF
    77%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.9°C / 21.7°C
    1 BF
    43%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    2 BF
    39%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 6.1°C / 21.0°C
    2 BF
    60%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.0°C / 23.9°C
    2 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    3 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.0°C / 21.1°C
    4 BF
    56%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.9°C / 23.0°C
    3 BF
    43%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    2 BF
    82%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 22.0°C
    2 BF
    37%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.7°C / 23.3°C
    4 BF
    33%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.6°C / 21.0°C
    3 BF
    73%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.0°C / 22.8°C
    2 BF
    30%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.0°C / 21.0°C
    2 BF
    68%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.9°C / 21.7°C
    1 BF
    69%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    1 BF
    39%
Σε ένα μέρος μοναχικό
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σε ένα μέρος μοναχικό

  • A-
  • A+
Οταν δεν νιώθεις τίποτα, είσαι ασφαλής. Οταν όμως αρχίσεις να αισθάνεσαι, τότε είσαι εκτεθειμένος και στα όμορφα αλλά και στα άσχημα. Είσαι πλέον τρωτός.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά του λέει πως εκείνος που μπορεί να ζει μόνος του χωρίς να έχει ανάγκη κανέναν είναι ή θηρίο ή θεός. Αναφέρεται, βέβαια, στη σημασία της ένταξης του ανθρώπου εντός του κοινωνικού συνόλου και δεν το εννοεί ακριβώς όπως ο Ντιν Μάρτιν (You’re nobody till somebody loves you / Δεν είσαι τίποτα μέχρι κάποιος να σ’ αγαπήσει).

Η ιδέα όμως είναι πως η αυθυπαρξία είναι κάτι το αφύσικο. Χρειαζόμαστε κάτι παραπάνω από τη συναναστροφή με τους άλλους ανθρώπους· χρειαζόμαστε την αγάπη τους.

Στα Ηθικά Νικομάχεια (πάλι ο Αριστοτέλης) εξυψώνει την αξία των φίλων πάνω από όλα τα άλλα αγαθά. Ο έρωτας ως αναγκαιότητα -εν αντιθέσει με τη φιλία- φαίνεται να παρουσιάζει αρνητές. Οκ, φυσικά και μπορείς να υπάρξεις χωρίς τον έρωτα. Αν δεν βρεις τη γενναιότητα να μείνεις πρώτα μόνος, δεν γίνεται να αξιωθείς έναν πραγματικό έρωτα. Μπορεί όμως ποτέ η μοναχικότητα να είναι επιλογή; Μπορείς να είσαι ευτυχισμένος δίχως ερωτική αγάπη;

Σε μια χρονική περίοδο τόσο δύσκολη όσο της πανδημίας που διανύουμε όλον αυτόν τον καιρό, με εγκλεισμό, απομόνωση και καταστολή κάθε κοινωνικότητας, είναι η μακρινή αγάπη των φίλων (για τους τυχερούς που έχουν φίλους) αρκετή; Οταν καταργείται ο εργασιακός χώρος και οι χώροι διασκέδασης, κάθε πιθανότητα συνάντησης δηλαδή, ποιοι φάροι απομένουν για να σε αποσπούν από την πραγματική μοναξιά σου;

Ο ελεύθερος άνθρωπος έχει την ικανότητα να μπλοκάρει το συναίσθημά του προκειμένου να υπερβεί την ανάγκη του για εγγύτητα και συντροφικότητα. Σαν αυτοματοποιημένος μηχανισμός επιβίωσης. Για πόσο όμως μπορεί να λειτουργήσει αυτό το «πάγωμα της καρδιάς»; Αν ζήσεις έξω απ’ τον έρωτα για πολύ καιρό, γίνεσαι θεός ή θηρίο;

Η μοναξιά στη μεγάλη οθόνη

Το Χόλιγουντ ανέκαθεν υποδείκνυε τον δρόμο του «αληθινού έρωτα» στον δυστυχή εργένη που επιτέλους συναντά το ταίρι που δεν ήξερε πως ζητούσε και οδηγείται περιχαρής στην εκκλησία. Κληροδότημα του Σέξπιρ να πέφτουν οι τίτλοι τέλους με τους γάμους. Δεν είναι όμως μόνο οι ρομαντικές κομεντί. Η τέχνη, είτε είναι κινηματογράφος, λογοτεχνία ή ποίηση, θεσπίζει ως υπέρτατη, κινητήρια δύναμη την ερωτική αγάπη και όχι τη φιλική.

Η ανθρώπινη ύπαρξη περιγράφεται ως μια παράδοξη, εύθραυστη δύναμη που χτίζει πόλεις και κάνει ανακαλύψεις, αλλά αν δεν αγαπηθεί μπορεί να πεθάνει από ραγισμένη καρδιά. Και γι’ αυτό αγωνίζεται ξανά και ξανά. Πέφτει και ξανασηκώνεται όπως η Καμπίρια.

Στο αριστούργημα του Νίκολας Ρέι «In A Lonely Place» (1950), δύο μοναχικοί άνθρωποι αναπάντεχα ερωτεύονται. Διψούν για το «μαζί» όσο για τίποτε άλλο («Διψασμένος για ηδονή» ήταν ο ελληνικός τίτλος).

Η ταινία που χάρισε στον Μπόγκαρτ την πιο σπαρακτική ερμηνεία της καριέρας του είναι η αυτοψία της σταδιακής φθοράς ενός έρωτα μέχρι την τελική καταστροφή του. Ευφυώς μεταμφιεσμένη σε «whodunit story» (ιστορία μυστηρίου), είναι μια ταινία για το πραγματικό πρόσωπο της μοναχικότητας. Ενα φιλμ νουάρ ελεγεία για τη χαμένη ευκαιρία στην αγάπη.

Μελετώντας σε βάθος την ανθρώπινη συμπεριφορά, ο Ρέι ξεγυμνώνει την ψυχή των αντιφατικών ηρώων του και αποτυπώνει εξαιρετικά τις σουβλερές πληγές της μοναξιάς τους. Το έργο του αυτό, άκρως αυτοβιογραφικό, φωτίζει συγκλονιστικά την υπαρξιακή σκοτεινιά των ίδιων των ανθρώπων του σινεμά όταν το χειροκρότημα παύει και οι προβολείς σβήνουν.

Η Λόρελ, στο αδιάφανο πρόσωπο της Γκλόρια Γκράχαμ, δεν αφήνει εύκολα τον εαυτό της να ενδώσει στον ενθουσιασμό. Εχοντας μνήμες βιαιότητας και πίεσης στο παρελθόν της, τώρα είναι προσεκτική και εκπαιδευμένη στο να εξαφανίζεται -αν χρειαστεί- καλύπτοντας τα ίχνη της.

Η Λόρελ είναι ο τύπος της ανεξάρτητης γυναίκας. Δεν έχει σχεδόν κανέναν κοντά της, αλλά δείχνει να τα καταφέρνει μια χαρά. Η δική της μοναξιά είναι πιο εμφανής σε σχέση με του Ντιξ (Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ), ο οποίος περιστοιχίζεται αδιάκοπα από ανθρώπους.

Η μοναξιά του Ντιξ είναι διαφορετική, είναι πολύ πιο βαθιά και ύπουλη γιατί δεν θέλει να τη δει. Δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τη σκληρότητά της και προσπαθεί να την αποφύγει με κάθε τρόπο. Είναι ακριβώς αυτό που περιγράφει ο Μπλεζ Πασκάλ: «Ολες οι δυστυχίες του ανθρώπου πηγάζουν από την ανικανότητά του να καθίσει σ’ ένα δωμάτιο, μόνος και σιωπηλός».

Η πολυετής απουσία αγάπης έχει μετατρέψει τον Ντιξ σε θυμωμένο αγρίμι. Δεν ξέρει πια πώς να νοιαστεί και φορές ξεσπά και στους πιο αγαπημένους και πιστούς μέσα στον χρόνο φίλους του.

Προκειμένου να μη μείνει μόνος καλεί μια κοπέλα στο διαμέρισμά του αργά το βράδυ για να του αφηγηθεί ένα σενάριο. Ελλείψει ευγένειας και καλών τρόπων δεν προτίθεται να τη γυρίσει στο σπίτι της, αλλά της δίνει χρήματα για ταξί. Δεν τη συνοδεύει μέχρι εκεί αδιαφορώντας για την ασφάλειά της και η κοπέλα δολοφονείται. Η είδηση του θανάτου της δεν δείχνει να τον ταράζει, γεγονός που προβληματίζει τον αστυνόμο. «Δεν θα πρέπει να σε ανησυχεί εκτός αν σκοπεύεις να με συλλάβεις για έλλειψη συναισθήματος!» του απαντά.

Ο Ντιξ έχει γίνει κυνικός. Κυνική είναι και η Λόρελ. Πρώτα λογαριάζει αν αξίζει να πάρει ένα ρίσκο. Το σκέφτεται και δεύτερη φορά. Οταν δεν νιώθεις τίποτα, είσαι ασφαλής. Οταν όμως αρχίσεις να αισθάνεσαι, τότε είσαι εκτεθειμένος και στα όμορφα αλλά και στα άσχημα. Είσαι πλέον τρωτός.

Εξω από τον έρωτα

Η εμφάνιση της Γκράχαμ ως απόλυτης femme fatale (μοιραία γυναίκα), είναι η στιγμή που όλα ανατρέπονται για τον Ντιξ. Τη βλέπει και νιώθει πως υπάρχει ελπίδα να ζήσει ξανά. Βρίσκει το κίνητρο για να δημιουργήσει.

Το παράδοξο είναι πως και εκείνη νιώθει το ίδιο. Ο αντιήρωας αυτός τη συγκινεί για τους μυστήριους, ανεξήγητους λόγους που ενώνουν δύο ανθρώπους. Μια ακατανίκητη δύναμη την τραβά κοντά του, κοντά σε έναν άντρα ύποπτο για φόνο. Αποφασίζει πως αυτό το ρίσκο αξίζει. Και έτσι οι δυο πρωταγωνιστές, ο σεναριογράφος των επιτυχιών και η όμορφη ηθοποιός, ερωτεύονται.

Δεν ξέρουν όμως πώς να το κάνουν. Είναι άμαθοι στην αγάπη. Ο Ντιξ δεν γνωρίζει πώς να διαχειριστεί την τόση ευτυχία του μαζί όντας τόσο καιρό μόνος και γρήγορα η απελπισία του βγαίνει στην επιφάνεια.

Η βίαιη όψη του αποκαλύπτεται μπροστά στον φόβο να χάσει τη Λόρελ και έτσι κι εκείνη με τη σειρά της αρχίζει να φοβάται πως εγκλωβίζεται και πως κινδυνεύει. Η αγριότητα του Ντιξ γίνεται ανεξέλεγκτη στη σκέψη του να επιστρέψει εκεί που ήταν πριν, στη μοναξιά, τώρα που έχει γευτεί την αγάπη.

Η Λόρελ, πάλι, έχει ένστικτο αυτοπροστασίας· αμφιβάλλει για την αθωότητά του, προτιμά να φύγει μακριά και να είναι ολομόναχη από το να υπομείνει τη βιαιότητά του. Ξέρει πως εκεί δεν θα βρει ούτε ηρεμία αλλά ούτε και αγάπη.

Η κοινή ζωή που είχε ονειρευτεί για τους δυο τους γκρεμίζεται καθώς ο Ντιξ καταστρέφει ό,τι καλό υπήρχε ανάμεσά τους, πληγωμένος που η Λόρελ δεν τον πιστεύει. Η οργή του τον οδηγεί σε σημείο που πια δεν έχει σημασία αν το έκανε ή όχι, γιατί και ο θεατής -όπως και η Λόρελ- έχει πειστεί πως θα ήταν ικανός να το κάνει.

Ο Ρέι απεικονίζει υπέροχα τη χαμηλόφωνη ευτυχία, τού να μοιράζεσαι τη ζωή σου με αυτόν που αγαπάς, στη σκηνή με το γκρέιπφρουτ, όπως επίσης και τον τρόμο στη σκηνή όπου ο Ντιξ αναπαριστά το έγκλημα, σχολιάζοντας ταυτόχρονα την εμμονή των ανθρώπων του κινηματογράφου να βλέπουν τη δική τους ζωή σαν να ήταν ταινία.

Ο χαρακτήρας του Ντιξ προσπαθεί άτσαλα και αυταρχικά να επισπεύσει το «χαρούμενο τέλος» από την αγωνία του να διασφαλίσει τη σταθερότητα του έρωτά τους και η αγωνία αυτή, που κατατρώει κάθε ερωτευμένο, γίνεται στο τέλος το δηλητήριο που διαλύει τα πάντα.

Το σπίτι τους από «καταφύγιο» μετατρέπεται σε «πεδίο μάχης»: εκείνος μόνιμα έτοιμος να επιτεθεί και εκείνη πάντα σε εγρήγορση να δραπετεύσει με έναν ελιγμό από τα δόντια του. Μια σχέση που ξεκινά με απέραντη επιθυμία και τρυφερότητα τελειώνει με κακοποίηση. Με τις αναμνήσεις μόνο του ενός για τον άλλον όταν όλα ήταν καινούργια και τα τραύματα μιας ολόκληρης ζωής, πριν γνωριστούν, κρυμμένα ακόμη καλά.

Πρέπει να βρεθούμε σε ένα μέρος μοναχικό για να βρούμε τον εαυτό μας; Κι αν μείνουμε εκεί για πολύ, τι θα συμβεί; Ο Ντιξ καταλαβαίνει πως δεν μπορεί να κρατήσει τη Λόρελ με τη βία κοντά του και εγκαταλείπει.

Ο ντετέκτιβ τηλεφωνεί να αναγγείλει πως βρέθηκε ο ένοχος. Ο Ντιξ ήταν αθώος. Η Λόρελ τον αποχαιρετά ψιθυρίζοντας «…I lived a few weeks while you loved me…» Ηταν τα λόγια από το σενάριό του: «Γεννήθηκα όταν με φίλησες. Πέθανα όταν με άφησες. Εζησα για λίγες εβδομάδες όσο με αγαπούσες».

ΝΗΣΙΔΕΣ
Ρομαντική βιομηχανία
Ο συγγραφέας Τζέφρι Τσόσερ λοιπόν ήταν ο πρώτος που συσχέτισε τη 14η Φεβρουαρίου με την ημέρα των ερωτευμένων στον ύστερο Μεσαίωνα, τότε που άκμαζε η κουλτούρα του ιπποτικού έρωτα.
Ρομαντική βιομηχανία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μη φεύγεις, μείνε λίγο ακόμα
Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του Αλέξανδρου Σχισμένου, με τίτλο «Μικρή πραγματεία για τον ερωτικό χρόνο», διατρέχουμε την έννοια του έρωτα στον δυτικό κόσμο, διαμέσου των αιώνων μέχρι τη σύγχρονη ψυχολογία...
Μη φεύγεις, μείνε λίγο ακόμα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η πόλη και ο Covid
Ο Covid-19 λειτούργησε κατά κύριο λόγο ως ψηφιακός επιταχυντής, καθώς έχουν ψηφιοποιηθεί ανέλπιστα γρήγορα αρκετοί τομείς της ζωής μας.
Η πόλη και ο Covid
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Σοφόν το Σαφές»
Τρία είναι τα είδη «γλώσσας» που νομίζουμε ότι ακούμε, μιλάμε και γράφουμε στον τόπο μας: συντηρητική, προοδευτική και τεχνοκρατική.
«Σοφόν το Σαφές»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας