Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μια αυθάδικη γραφή

Γιάννης Πάσχος: Φοβού τα βρέφη, Εκδόσεις Περισπωμένη

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια αυθάδικη γραφή

  • A-
  • A+
Ο Γ. Πάσχος επιχειρεί να μας δώσει επτά προειδοποιητικές ιστορίες που εκφράζουν την παρακμή του κόσμου μας. Και το επιτυγχάνει αφήνοντάς μας άναυδους.

«Ολογράμματα ανθρώπων κατοικούν τις επιθυμίες τους. Γιατί πεθάνατε, γαμώτο, ποιος σας κορόιδεψε τόσο πολύ και τον πιστέψατε; Αχ, παραμύθια μου έρημα, τον μαγικό αυλό παιανίζοντας αποχωρήσατε. Γέμισε η ζωή με λευκά, χαριτωμένα ποντικάκια, σε βαθιά κατάθλιψη, εγκαταλειμμένα από τους προγόνους. Ιδού τα επτά θαύματα της αποτυχίας, το γέννημα του ανθρώπου-βρέφους και των συμμάχων του». Διαβάζω την πιο «αυθάδικη» λογοτεχνική γραφή που έχω συναντήσει τον τελευταίο καιρό. Είναι η φωνή του Γιάννη Πάσχου στο βιβλίο του «Φοβού τα βρέφη» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Περισπωμένη. Διηγήματα με ιδιαίτερο λογοτεχνικό στίγμα που βουτούν στον μαγικό ρεαλισμό του κόσμου μας. Επτά ιστορίες που γυρνούν τον κόσμο όπως τον ξέρουμε ανάποδα. Πολύ σωστά στο επίμετρο ο Κώστας Καραβίδας τονίζει πως «ο συγγραφέας εφευρίσκει μια μεταφορική αφηγηματική γλώσσα που ήδη από τον Κάφκα και τον Οργουελ και μέχρι σήμερα δεν έπαψε να περιγράφει με εικονοκλαστική δύναμη την ηθική διαταραχή της ανθρωπότητας, προσφεύγοντας συχνά στο αλληγορικό και συμβολικό μοτίβο των μεταμορφώσεων και στις αντιστοιχίες με το ζωικό βασίλειο».

Ο Γιάννης Πάσχος είναι ομότιμος καθηγητής Ιχθυολογίας. Γεννήθηκε στα Γιάννενα το 1954, σπούδασε Βιολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και ειδικεύτηκε στη Μοριακή Βιολογία και τη Γενετική των Υδρόβιων Οργανισμών στην Ουγγαρία και τη Νορβηγία. Εργάστηκε σε ιχθυογεννητικούς σταθμούς και το 1997 ανέλαβε το εργαστήριο υδατοκαλλιεργειών του ΤΕΙ Ηπείρου.

Συμμετείχε ως επιστημονικός υπεύθυνος σε πολλά ερευνητικά προγράμματα, σε γνωμοδοτικές επιτροπές, εκπροσώπησε την Ελλάδα σε διεθνείς συναντήσεις, διετέλεσε πρόεδρος επιστημονικών συνεδρίων και κριτής σε επιστημονικά περιοδικά. Το 2016 βραβεύτηκε για την προσφορά του στην Ιχθυολογία.

Το λογοτεχνικό του έργο περιλαμβάνει ποιήματα, συλλογές διηγημάτων, νουβέλες και δοκίμια τα οποία για χρόνια παρέμεναν αδημοσίευτα. Το Μάρτιο του 2005 εκδόθηκε το πρώτο του ποιητικό κείμενο από τις εκδόσεις Οδός Πανός με τίτλο «Lila Teman». Ποιήματα, διηγήματα και κείμενά του έχουν δημοσιευθεί σε λογοτεχνικά περιοδικά και εφημερίδες.

Το «Φοβού τα βρέφη» μιλάει για μια παρηκμασμένη ανθρώπινη κοινωνία που οδηγείται στην αυτοκαταστροφή. Σε αντίθεση με τα «επτά θαύματα του Θεού» έχουμε εδώ τα «επτά θαύματα της αποτυχίας». Οι εξουσίες που μέχρι τώρα ξέρουμε αποδομούνται μία μία γιατί δεν έχουν καταφέρει να ενηλικιωθούν και να συνυπάρξουν. Δεν υπάρχει στον κόσμο αυτόν η ομορφιά ούτε αγάπη. «Μια στρατοπεδική κοινωνία, ιεραρχική και βάναυση, σε μια αντιπνευματική εποχή ξηρασίας, με υπηκόους-διανοούμενους, καλλιτέχνες και καθηγητές που περιμένουν να ανέβουν βαθμίδα, γιατρούς που διψούν για χρήμα και παπάδες απογόνους των αργυραμοιβών και των εμπόρων που καταδίωξε ο Ιησούς».

Στα διηγήματα επικρατεί μια νουάρ ατμόσφαιρα σε ένα παράξενο δυστοπικό περιβάλλον, στο οποίο ένας ανήσυχος παρατηρητής καταγράφει τους «μεταλλαγμένους» ανθρώπους. Φαντάζει εξωπραγματικό, αλλά τελικά σε κάνει να σκέφτεσαι μήπως αυτή είναι πια η αληθινή μορφή των σύγχρονων ανθρώπων. Και είναι μεγάλη αλήθεια πως «αυτή την εποχή, ηρωική πράξη είναι να κατανοήσεις τον άνθρωπο» όπως γράφει ο Γιάννης Πάσχος.

Μου άρεσε ιδιαίτερα το «Σιωπητήριο», σας μεταφέρω ένα απόσπασμα: «Ο χρόνος εδώ είναι σαν ποταμός, κανείς δεν ξέρει από πού πηγάζει και πού καταλήγει, συνέχεια περιστρέφεται σαν νεροτριβή, σαν ανεμοστρόβιλος· τους παρασέρνει όλους μαζί σε διαρκή κίνηση που δεν σταματά ποτέ, αποχαυνωμένοι κοιμούνται με τα όπλα στο χέρι, με το πουλί στο χέρι και όταν πεινούν ανοίγουν τα στόματα, φιλτράρουν τον χρόνο σαν να είναι νερό, όπως τα ψάρια, ό,τι στέρεο υπάρχει το καταπίνουν να ξεγελάσουν την πείνα τους, να ανανεώσουν τις οστέινες πλάκες που σκεπάζουν τη σκέψη». Μου θύμισε το «Ουράνιο τόξο της βαρύτητας» και τον αλληγορικό κόσμο του Τόμας Πίντσον.

Η γλώσσα του συγγραφέα είναι τόσο απλή όσο και καθηλωτική. Η έλλειψη περίπλοκων προτάσεων και υπερβολικών επιθέτων ωστόσο προσδίδει μαγεία και φυσική σοβαρότητα στο κείμενό του. Θα έλεγα πως ο Γ. Πάσχος επιχειρεί να μας δώσει επτά προειδοποιητικές ιστορίες που εκφράζουν την παρακμή του κόσμου μας. Και το επιτυγχάνει αφήνοντάς μας άναυδους.

Πράγματι, όπως αναφέρει και ο Κ. Καραβίδας, είναι δύσκολο να μιλήσεις για έναν κόσμο άγνωστο, αδιόρατο και υβριδικό. Οπως στο «1984» του Οργουελ, έτσι και εδώ νιώθεις πως ο άνθρωπος ηττάται. Αδοξα και ασήμαντα. Στην εποχή του Covid-19 σκέφτεται κανείς πως όλα είναι πιθανά. Το παράλογο σουρεαλιστικό σύμπαν του βιβλίου σού ενισχύει αυτή την πεποίθηση.

Ευτυχώς που υπάρχει στο τέλος και μια μικρή ιστορία παρηγοριάς: «Το γιορτινό τραπέζι με τη Χιονάτη». Εκεί ο ήρωας του προηγούμενου βιβλίου, ο Δον Ντομίνγκο, έρχεται με το μαύρο φράκο του και το κόκκινο παπιγιόν, ξυπόλυτος, και αλλάζει τον αέρα που αναπνέει ο αφηγητής, αλλά και τον αέρα που αναπνέουν οι αναγνώστες. «Σήμερα, όλα είναι αλλιώς, θα συναντήσω εσένα, εσένα που μάκρυνες τον χρόνο της ψυχής μου, που έκανες την καρδιά μου να φτερουγήσει, κι ένιωσα ψυχή και σώμα στις ίδιες αναλογίες».

ΝΗΣΙΔΕΣ
O ιδιαίτερος κύριος Νέσμπο
Το νέο βιβλίο του Τζο Νέσμπο με τίτλο «Βασίλειο» αποδεικνύει για ακόμη μία φορά την εξαιρετική λογοτεχνική γραφή του.
O ιδιαίτερος κύριος Νέσμπο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ζωή είναι όμορφη πολύ
Ενα μικρό σπαρακτικό βιβλίο μάς χάρισε πρόσφατα η ποιήτρια Μαρία Λαϊνά. Το «Τι όμορφη που είναι η ζωή» Η ηρωίδα της σ’ έναν μονόλογο, μια εκ βαθέων εξομολόγηση, μας μιλάει για τις αναμνήσεις της.
Η ζωή είναι όμορφη πολύ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ολοι οι καλοί έχουν πεθάνει;
Ο Γ. Μπέκας ζει στο Βερολίνο, είναι πολιτολόγος, πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας. Τα έργα του έχουν ανέβει στις σκηνές του Maxim Gorki Theater, του Theater Augsburg, καθώς και στην Πειραματική Σκηνή του...
Ολοι οι καλοί έχουν πεθάνει;
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Η βαθιά συγκίνηση είναι η μαμή της τέχνης»
Τα «Διηγήματά» της, που κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Καστανιώτη αμέσως μετά την άρση των περιοριστικών μέτρων για τον κορονοΐό, ήταν η αφορμή για αυτήν την συνέντευξη. Καθώς ετοιμάζω τις ερωτήσεις έχω δεκάδες...
«Η βαθιά συγκίνηση είναι η μαμή της τέχνης»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο ψυχανατόμος των καιρών
Μαζί με τον Ζοζέ Σαραμάγκου και τον Ζοζέ Καρντόζο Πίρες, ο Αντούνες συμπληρώνει την τριάδα των κορυφαίων σύγχρονων Πορτογάλων συγγραφέων. Ομως ο Αντούνες, ψυχίατρος ο ίδιος, στέκεται με περισσότερο πάθος στην...
Ο ψυχανατόμος των καιρών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας