Στην ιστορική διάρκεια έχουν συμβεί αρκετά πραξικοπήματα (coups d’état). Ο κατάλογος είναι αρκετά μακρύς. Βλέπε, για παράδειγμα, έναν κατάλογο από τη Wikipedia(1) που περιλαμβάνει μόνο 128 πραξικοπήματα σε διάφορες χώρες (χωρίς ενδεχομένως να είναι και εξαντλητικός) ή στα καθ’ ημάς(2).
Ανάμεσα στα λιγότερο γνωστά πραξικοπήματα, που τελικά δεν τελεσφόρησαν, είναι το ακόμη φημολογούμενο πραξικόπημα του λόρδου Μαουντμπάτεν, που στρεφόταν εναντίον του τότε πρωθυπουργού (και αρχηγού του Εργατικού Κόμματος) Χάρολντ Γουίλσον(3). Στις μέρες μας, αυτά τα πραξικοπήματα όπως γίνονταν παλιότερα, τείνουν να αποτελούν παρελθόν. Σήμερα γίνονται δι’ αντιπροσώπου. Κάποιοι άλλοι (έναντι αδράς αμοιβής ασφαλώς) αναλαμβάνουν τη βρόμικη δουλειά μέσω ενός στρατού (proxy army) που αναλαμβάνει να φέρει σε πέρας το συμβόλαιο που έχει υπογράψει με τους εργοδότες του, όπως οι διάφοροι ISIS, Αλ Νούσρα κ.λπ.
Φαίνεται πως αυτός είναι η νέα μορφή του πολέμου, που σε μερικά εγχειρίδια της Δύσης ονομάζεται υβριδικός πόλεμος (Hybrid Warfare) και σήμερα μαίνεται σε χώρες της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής.
Αλλά ας επιστρέψουμε σε κλασικά πραξικοπήματα που είχαν συμβεί κατά το παρελθόν χωρίς τελικά να ολοκληρωθούν. Ας πάμε στη συνωμοσία των επιχειρηματιών στις ΗΠΑ του 1933(4).
Τον Νοέμβριο του 1934 ο πασίγνωστος υποστράτηγος των πεζοναυτών των ΗΠΑ Smedley Butler αποκάλυψε σε μια κατάθεση κεκλεισμένων των θυρών στην Επιτροπή McCormack-Dickstein (που τη διαδέχτηκε αργότερα η Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων) μια συνωμοσία ομάδας πλούσιων επιχειρηματιών, μελών της Αμερικανικής Λίγκας για την Ελευθερία, για την εγκαθίδρυση μιας φασιστικής δικτατορίας στις ΗΠΑ, που θα περιείχε ακόμη και στρατόπεδα «για τους Εβραίους και για άλλους ανεπιθύμητους».
Τον Butler τον είχε προσεγγίσει ο Gerald P. MacGuire από την εταιρεία Grayson M.-P. Murphy & Co της Wall Street. Ο MacGuire ισχυρίστηκε ότι θα συγκέντρωναν έναν στρατό από 500.000 άνεργους κυρίως βετεράνους του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και θα βάδιζαν συγκεντρωμένοι στην Ουάσινγκτον.
Οι πλουτοκράτες ήθελαν τον Butler να ηγηθεί του πραξικοπήματος, με τη σκέψη ότι, όπως έκαναν οι μπολσεβίκοι, θα καταλάμβαναν μια σημαντική πόλη (την Ουάσινγκτον, όπως είχε γίνει στην Πετρούπολη) και το γεγονός αυτό θα οδηγούσε στην πτώση της κυβέρνησης. Υποσχέθηκαν να καταβάλουν για αρχή 3 εκατομμύρια δολάρια και υποσχέθηκαν σαν δόλωμα 300 εκατομμύρια δολάρια. Ο Butler έκανε ότι συμφωνούσε με τη συνωμοσία, ωσότου ανακαλύψει ποιοι ήταν ακριβώς οι συνωμότες. Κανείς από τους συνωμότες δεν κλήθηκε ποτέ να καταθέσει ή να του καταλογιστεί η κατηγορία της προδοσίας.
Στην πραγματικότητα όλοι τους αποτελούσαν ιδρυτικά μέλη του Συμβουλίου των Εξωτερικών Υποθέσεων (CFR- Council on Foreign Relations, με ιδρυτή τον David Rockefeller). Επικεφαλής της Λίγκας ήταν τα καρτέλ των DuPont και της J. P. Morgan, με την οικονομική υποστήριξη της οικογένειας Andrew Mellon, της Sun Oil, της οικογένειας Rockefeller, των συνεταίρων της E. F. Hutton, της U. S. Steel, της General Motors, της Chase, της Standard Oil και των ελαστικών Goodyear(5).
Τα χρήματα έρχονταν από τη Union Banking Corporation και την Brown Brothers Harriman όπου ηγούνταν ο γερουσιαστής Πρέσκοτ Μπους. Οι συνωμότες κόμπαζαν για τις σχέσεις του Πρέσκοτ Μπους με τον Χίτλερ και είχαν φτάσει να ισχυρίζονται ότι η Γερμανία θα τους παρείχε υλικά για το πραξικόπημά τους. Ενα χρόνο νωρίτερα, ο πρόεδρος της Σεβρολέτ William S. Knudsen (που είχε δωρίσει 10.000 δολάρια στη Λίγκα) είχε ταξιδέψει στη Γερμανία, όπου συναντήθηκε με ηγετικά στελέχη των ναζί, και με την επιστροφή του στις ΗΠΑ δήλωσε ότι η Γερμανία του Χίτλερ αποτελούσε «το θαύμα του εικοστού αιώνα».
Εκείνη την εποχή, η εταιρεία Adam-Opal Co είχε αρχίσει να παράγει τα τανκς, τα φορτηγά οχήματα και τις μηχανές των βομβαρδιστικών των ναζί. Ο James D. Mooney, αντιπρόεδρος της General Motors για τις εξωτερικές υποθέσεις, μαζί με τον Henry Ford και τον επικεφαλής της IBM, Tom Watson, έλαβαν τον Μεγάλο Σταυρό του Γερμανικού Αετού για τις σημαντικές υπηρεσίες τους προς το Τρίτο Ράιχ.
Οταν η Επιτροπή αντιλήφθηκε ότι ο στρατηγός Butler έλεγε την αλήθεια, προφανώς δεν ήταν σε θέση να αμφισβητήσει με ακλόνητο τρόπο τα λεγόμενά του, ώστε να καταπέσουν αυτά που κατέθετε ο ίδιος. Ο Τύπος, που ελεγχόταν από τις εταιρείες (απλά ήταν ντουντούκα των εταιρειών), προσπάθησε να δημιουργήσει αμφιβολίες για τον στρατηγό, που ήταν ήρωας του πολέμου, προσπαθώντας να τον χαρακτηρίσει εύπιστο. Αυτό που προωθούσε ο Knudsen ήταν ότι όλα αυτά ήταν μια «φλυαρία σε μια συνάντηση τύπου κοκτέιλ πάρτι».
Αυτήν την παραπλανητική άποψη και ολική στρέβλωση της πραγματικότητας προώθησε το Associated Press, με τον τίτλο «Το πραξικόπημα του κοκτέιλ». Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Fiorello LaGuardia προσπάθησε να υποβαθμίσει εντελώς το πραξικόπημα σαν «κάτι που ειπώθηκε σε έναν πρώην πεζοναύτη έτσι, για αστείο».
Από το 1934 μέχρι και το 1936 η Λίγκα είχε τριάντα πέντε πρωτοσέλιδες δημοσιεύσεις στους New York Times. To εβδομαδιαίο περιοδικό Time προσπάθησε να γελοιοποιήσει τον Butler στο εξώφυλλό του στις 3 Δεκεμβρίου 1934, ακόμη και όταν αυτά που κατέθεσε ο Butler ενισχύονταν με νέα αποδεικτικά στοιχεία από τον πρόεδρο των βετεράνων των πολέμων των ΗΠΑ στο εξωτερικό (The Veterans of Foreign Wars of the USA), τον James E. Van Zandt, που ανακοίνωσε ότι τον είχαν πλησιάσει και αυτόν για να ηγηθεί του πραξικοπήματος.
Βέβαια, κρατώντας πισινή, το περιοδικό Time είχε βάλει μιαν υποσημείωση σε ένα άρθρο του στις αρχές του 1935, αναφέροντας ότι «η Επιτροπή των Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων αναφέρει ότι μια έρευνα δύο μηνών την έχει πλήρως πείσει ότι η ιστορία του στρατηγού Butler για μια πορεία φασιστών στην Ουάσινγκτον ήταν ανησυχητικά αληθινή».
Τα έγγραφα της Επιτροπής στήριξαν τον Ρούζβελτ και παρουσίασαν αυτά που όντως είχαν συμβεί. Ο πρόεδρος Ρούζβελτ (FDR) αποκάλεσε τους συνωμότες «οικονομικούς βασιλόφρονες»(6).
Ο FDR επέζησε των προσπαθειών των συνωμοτών και στις 3 Ιανουαρίου 1936 μίλησε σφόδρα εναντίον της Αμερικανικής Λίγκας για την Ελευθερία σε μία κοινή συνεδρίαση του Κογκρέσου, κατά την οποία ανήγγειλε την απαγόρευση εξαγωγών στρατιωτικού υλικού προς την Ιταλία: «Η περίλαμπρη οικονομική μας αριστοκρατία δεν επιθυμεί να επιστρέψει σε αυτόν τον εγωκεντρισμό για τον οποίο μωρολογούν, τα πλεονεκτήματα του οποίου κατευθύνονταν προς όφελος των αδίστακτων και των ισχυρών. Κατανοούν σαφώς ότι μέσα σε τριάντα τέσσερις μήνες έχουμε δημιουργήσει νέα εργαλεία δημόσιας εξουσίας. Στα χέρια μιας κυβέρνησης που απορρέει από τον λαό η εξουσία αυτή είναι ορθή και ευεργετική. Αλλά στα χέρια των πολιτικών ανδρείκελων μιας οικονομικής αριστοκρατίας, μια τέτοια εξουσία θα εξασφάλιζε δεσμά για τις ελευθερίες του λαού. Εάν τους αφήσετε να περάσει το δικό τους, αυτό θα πάρει την κατεύθυνση που έπαιρνε πάντοτε μια αριστοκρατία κατά το παρελθόν -εξουσία για τους εαυτούς τους και εξανδραποδισμό για τον κόσμο».
Ο Ρούζβελτ δεν μπόρεσε να στείλει τους συνωμότες στη Δικαιοσύνη. Δεν κατάφερε να χαλιναγωγήσει τον Πρέσκοτ Μπους παρά μονάχα το 1942, όταν η κυβέρνηση κατάσχεσε τους πόρους των φιλο-ναζί εταιρειών του Μπους.
Είναι προφανές ότι ο φασιστικός τρόπος σκέψης των «οικονομικών βασιλόφρονων» συνεχίζει να υπάρχει και αποτελεί την οδηγήτρια δύναμη πίσω από την καθοδική πορεία της Αμερικής, πίσω από τις επιθέσεις στα εργατικά δικαιώματα και στις συντάξεις, στα ελάχιστα δίχτυα ασφαλείας και πολλά άλλα.
Αυτό που δεν πρέπει ποτέ να ξεχάσουμε είναι ότι, όπως τόνισε και ο πρόεδρος Ρούζβελτ, οι «οικονομικοί βασιλόφρονες» διαθέτουν τη σαφέστατα αντιλαϊκιστική ατζέντα, και εφόσον δεν πλήρωσαν απολύτως τίποτε για το πραξικόπημά τους, δεν έχουν ξεφύγει από την ελιτίστικη ιδεολογία τους. Τώρα πλέον νοθεύουν τις εκλογές, στήνουν τεράστιους μηχανισμούς επιτήρησης (βλέπε τα κοινωνικά δίκτυα) και «ασφάλειας» και στρέφονται εναντίον οποιουδήποτε απειλεί την κυριαρχία τους.
(1) Βλέπε https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_coups_d’état_and_coup_attempts_by country
(2) Βλέπε https://en.wikipedia.org/wiki?List_of_Greek_coups_d’état (19ος-20ος αιώνας)
(3) Βλέπε https://www.historyextra.com/period/20th-century/lord-mountbatten-, και https://news.co.uk>Culture>TV.
(4) Δες ένα αναλυτικό βίντεο-ντοκουμέντο 42 λεπτών στο YouTube με τίτλο Plot to Overthrow FDR Documentary.
(5) Βλέπε https://timeline.com/business-plot-overthrow-fdr και τα ηχητικά https://www.npr.org/2012/02/12/145472726/when-the-bankers-plotted-to-overthrow-fdr?t=1576766051682 και https://www.bbc.co.uk>BBC Radio 4>Document.
(6) Ετσι χαρακτηρίστηκαν όσοι υποστηρίζουν ένα σύστημα όπου τα κοινωνικά προνόμια και η πολιτική εξουσία πηγάζουν μόνο από τον πλούτο.
*ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ
