1η Σεπτεμβρίου 2004, School Number One, SNO
Μια ομάδα τρομοκρατών καταλαμβάνει το Δημοτικό σχολείο στο Μπεσλάν και παίρνει περισσότερους από 1.100 ανθρώπους ομήρους.
Στις 3 Σεπτεμβρίου και ενώ η ομηρία συνεχίζεται, οι δυνάμεις της Ρωσίας εισβάλλουν στο σχολείο χρησιμοποιώντας βαρύ οπλισμό. Το σχολείο συγκλονίζεται από σειρά εκρήξεων και τυλίγεται στις φλόγες. Ακολουθεί μάχη μεταξύ των απαγωγέων και των ρωσικών δυνάμεων: 385 άνθρωποι νεκροί, ανάμεσά τους 186 παιδιά…
1η Σεπτεμβρίου 2004, Θεσσαλονίκη
Εκείνο το απόγευμα κι ενώ το ελληνικό καλοκαίρι δεν είχε ακόμη τελειώσει, όπως και η ολυμπιακή μας ευδαιμονία, το διαδίκτυο πλημμύριζε από πληροφορίες –στην αρχή ασαφείς– για τη μεγαλύτερη μέχρι τώρα τραγωδία με θύματα παιδιά…
Τρεις μέρες ομηρίας σε μια μικρή πόλη της Βόρειας Οσετίας, μια μέρα που είναι γνωστή στη Ρωσία ως Ημέρα της Γνώσης… Τα παιδιά συνοδευόμενα από τους γονείς και άλλους συγγενείς παρακολουθούν εκδηλώσεις που γίνονται στα σχολεία τους για την έναρξη της σχολικής χρονιάς…
«Ακριβώς έναν χρόνο μετά την τραγωδία στο Μπεσλάν συνοδεύω τον γιο μου στην πρώτη μέρα του στο σχολείο, στο Νηπιαγωγείο της γειτονιάς. Τα παιχνίδια του μυαλού μου δημιούργησαν μια περίεργη φοβία όταν είδα έναν άντρα ντυμένο με στρατιωτικά ρούχα και άρβυλα να πλησιάζει. Αγκάλιασα τον γιο μου κι έκανα ένα βήμα πίσω φοβούμενη πως ίσως κάτι άσχημο συμβεί. Εννοείται πως δεν συνέβη τίποτε και ο άνθρωπος εκείνος απλά συνόδευε το δικό του παιδί στο σχολείο. Κάπως έτσι ξεκίνησα να ψάχνω υλικό για το Μπεσλάν δημιουργώντας έναν φάκελο στην επιφάνεια εργασίας μου, που συνεχώς εμπλούτιζα με καινούργια στοιχεία. Μέχρι που βρέθηκα αντιμέτωπη με μια γκρίζα φωτογραφία που βρήκα στο διαδίκτυο. Εμεινα να κοιτώ τσαλαπατημένα και καμένα παιδικά παπούτσια. Κάπως έτσι ξεκίνησα να συγκεντρώνω υλικό. Ρεπορτάζ, εικόνες, μαρτυρίες… Οι αναφορές στα γεγονότα είναι πραγματικές. Παρακολούθησα δύο εκπληκτικά ντοκιμαντέρ με θέμα την τραγωδία του Μπεσλάν: Beslan Three Days in September, σε αφήγηση Τζούλια Ρόμπερτς και Children of Beslan, παραγωγής BBC. Παράλληλα διάβασα πολλά δημοσιεύματα της εποχής εκείνης. Οι πρωταγωνιστές μου Αλέξανδρος και Ροζάνα ξεπήδησαν μέσα από τη μυθοπλασία, όπως και οι δευτεραγωνιστές μου Ελένα και Ιβάν. Τα παιδιά αυτά έζησαν, ως όμηροι, την τριήμερη ομηρία και στη συνέχεια ο αναγνώστης παρακολουθεί τη ζωή τους μακριά από την πόλη που τους πλήγωσε. Επέλεξαν να σκορπίσουν και να ζήσουν στη Μόσχα, την Αγία Πετρούπολη και τη Θεσσαλονίκη για να ξεχάσουν αυτό που έζησαν. Η Ελένα και ο Ιβάν θα ασχοληθούν με μια μεγάλη υπόθεση εμπορίας ανθρώπων και θα βρεθούν στα ίχνη ενός κυκλώματος που ετοιμάζεται να πουλήσει σε ηλεκτρονική δημοπρασία τρία εξάχρονα κορίτσια κι ένα πεντάχρονο αγόρι. Δέκα χρόνια μετά αποφασίζουν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους και να σταθούν απέναντι από το στοιχειωμένο σχολείο τους. Ισως αυτό το ταξίδι να είναι η αρχή της νέας τους ζωής…», λέει η Μαρία Τσακίρη.
Η δημοσιογράφος ακολούθησε τους ήρωες του βιβλίου της, χρόνια μετά την τραγωδία του Μπεσλάν. Κατέγραψε τη δύναμη που βρήκαν να συνεχίσουν τη ζωή τους, να κάνουν ταξίδια, ένα από αυτά έφερε έναν νεαρό πλέον που βίωσε την ομηρία στο σχολείο της Οσετίας με την οικογένειά του στη Νάξο… Τους ακολούθησε όσο μπορούσε στην πορεία τους μακριά από την τραγωδία.
Ο «Θλιμμένος Σεπτέμβρης»
Τον Μάρτιο του 2019 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ψυχογιός το βιβλίο της «Θλιμμένος Σεπτέμβρης». Ενα βιβλίο που παρά το… δύσκολο θέμα του βρήκε πολύ καλή ανταπόκριση από το αναγνωστικό κοινό.
Στο βιβλίο της η Μαρία Τσακίρη «μπλέκει» τα πραγματικά γεγονότα με την μυθοπλασία: «Γράφτηκε περίπου μέσα σε διάστημα πέντε μηνών. Το υλικό το μάζευα από την ημέρα του γεγονότος…». Σ’ αυτόν τον κίτρινο φάκελο στην επιφάνεια εργασίας του υπολογιστή της συνεχίζει χρόνια μετά να συγκεντρώνει γεγονότα, πληροφορίες, ιστορίες που συνδέονται με την τραγωδία του Μπεσλάν.
Απ’ αυτόν τον κίτρινο φάκελο της Μαρίας Τσακίρη παρουσιάζονται και οι φωτογραφίες που βλέπετε… Απ’ αυτόν τον κίτρινο φάκελο διαπιστώνω κι εγώ άλλη μία φορά πως η ζωή, οι ιστορίες των ανθρώπων συνεχίζονται… σχεδόν για πάντα (όπως και το ρεπορτάζ).
Ιούνιος 2019, Οσετία
Η δημοσιογράφος Σοφία Προκοπίδου καλύπτει το τριήμερο εορτασμών για τα 30 χρόνια του Ελληνικού Συλλόγου Βόρειας Οσετίας «Προμηθέας». Στις εκδηλώσεις παραβρέθηκαν ο γενικός πρόξενος της Ελλάδας στο Νοβοροσίσκ Στέλιος Γαβριήλ, ο γενικός πρόξενος της Κύπρου στο Κράσνονταρ Ηλίας Μαυροκέφαλος και η υπεύθυνη Ευρώπης της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού Εύα Παπαδάτου.
Η Σοφία έδωσε το βιβλίο της συναδέλφου της στη βιβλιοθήκη του Δημοτικού σχολείου του Μπεσλάν… και όπως η ίδια λέει, μέχρι τώρα είναι το μόνο μυθιστόρημα παγκοσμίως που αναφέρεται σε αυτά τα γεγονότα.
Σεπτέμβριος 2019, Μπεσλάν
Τον ουρανό της μικρής πόλης όπου υπάρχει σήμερα το πιο μεγάλο νεκροταφείο παιδιών καλύπτουν άσπρα μπαλόνια. Είναι αυτά που αφήνουν οι κάτοικοι της περιοχής στη μνήμη όσων «έφυγαν» εκείνα τα δραματικά 24ωρα. Σε πολλά σημεία του σχολείου τοποθετούνται κούπες με νερό. Μπορεί κάποτε όταν μεταφραστεί το βιβλίο να διαβάσουν γιατί ο Σεπτέμβρης της Μαρίας Τσακίρη από τη Θεσσαλονίκη είναι θλιμμένος…
