Παρατηρώ, προστατεύω την άγρια ζωή

Το συνηθέστερο θέαμα στους δρόμους της επαρχίας είναι ζώα σκοτωμένα, παρατημένα καταμεσής του δρόμου. Είτε ήταν ατύχημα είτε απλά ο οδηγός αδιαφόρησε απέναντι σε ένα άλλο είδος, το αποτέλεσμα είναι ένα: η απώλεια ατόμων της άγριας ζωής.

Η χρησιμότητα της ύπαρξης ενός ζώου ή πτηνού ή ερπετού μπορεί ακόμη σε κάποιους να φαίνεται αστεία υπόθεση πασπαλισμένη με νιφάδες υπερβολής. Αλλά δεν είναι έτσι. Το κάθε ένα επιτελεί έργο και έχει ένα ρόλο στη διατήρηση της ζωής πάνω στην Γη, όπου όλοι είμαστε φιλοξενούμενοι.

Ετσι αν συναντήσουμε μια χελώνα, ένα κουνάβι, μια αλεπού χτυπημένη, ένα πουλάκι, ένα σκαντζοχοιράκι, ένα γεράκι, έναν αητό, καλό είναι να μην αδιαφορήσουμε.

Είτε βρισκόμαστε σε πόλη, είτε σε χωριό, είτε σε κάποιον από τους εθνικούς ή επαρχιακούς δρόμους, πλέον έχουμε τη δυνατότητα να συμβάλουμε στη διατήρηση της ζωής των άτυχων ζώων αλλά και στην καταγραφή του ατυχήματος -ή του θανάτου- και των αιτιών τους μέσω μιας εφαρμογής που δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία του Συλλόγου Προστασίας και Περίθαλψης Αγριας Ζωής ANIMA και υλοποιείται σε συνεργασία με τον εκπαιδευτικό Μη Κερδοσκοπικό Οργανισμό «SciCo – Επιστήμη Επικοινωνία». Πώς λειτουργεί;

Εχοντας κατεβάσει και «καρφιτσώσει» την εφαρμογή του paratiro.gr στην οθόνη του κινητού μας, όταν βρεθούμε αντιμέτωποι με ένα περιστατικό, το πρώτο που κάνουμε είναι να ανοίξουμε την εφαρμογή στο κινητό και να ενημερώσουμε ένα κέντρο περίθαλψης.

Οι υπεύθυνοι εκεί θα μας δώσουν οδηγίες για το τι μπορούμε να κάνουμε προκειμένου να βοηθήσουμε το ζώο να μείνει εν ζωή -αν το καλοσκεφτούμε, θα αντιληφθούμε ότι δεν κινδυνεύει μονάχα αυτό, κινδυνεύουν όλοι όσοι άλλοι κινούνται στον δρόμο τη συγκεκριμένη στιγμή.

Κατόπιν βγάζουμε φωτογραφία το ζώο με το κινητό μας και καταγράφουμε στη φόρμα της εφαρμογής το περιστατικό και την τοποθεσία στην οποία βρισκόμαστε. Θα το δούμε στην οθόνη ως: ΝΕΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ.

Αν το ζώο είναι νεκρό, λίγα πράγματα μπορούμε να κάνουμε, αλλά σημαντικά.

Το να καταγράψουμε το περιστατικό και να στείλουμε τα στοιχεία, είναι σημαντική πράξη γιατί βοηθάμε στην πρόληψη άλλων παρόμοιων συμβάντων. Πώς γίνεται αυτό εφικτό;

Οι επιστήμονες, που στελεχώνουν την ομάδα τού «Παρατηρώ», αναλύουν τα δεδομένα που καταχωρίζονται από όλους τους χρήστες.

«Οι πληροφορίες για κάθε περιστατικό τραυματισμού ή θανάτου άγριου ζώου σε όλη την επικράτεια της χώρας μας καταχωρίζονται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του “Παρατηρώ” και ομαδοποιούνται. Ανάλογα με το είδος του ζώου, το αίτιο τραυματισμού ή του θανάτου και την περιοχή στην οποία βρέθηκε (βλέπουμε τα στοιχεία στον τίτλο ΧΑΡΤΗΣ). Η επιστημονική μας ομάδα επεξεργάζεται τα δεδομένα και εξάγει σημαντικά συμπεράσματα για το είδος των απειλών που αντιμετωπίζουν όλα τα ζώα που βρίσκονται κάτω από την ομπρέλα “άγρια ζωή”, πάντα εξαιτίας ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Ετσι έχουμε την ευχέρεια, ανά περίπτωση, να προτείνουμε συγκεκριμένα μέτρα και να έχουμε στοχευμένες δράσεις, ώστε να μειωθούν ή ακόμα και να εξαλειφθούν οι παράγοντες που προκαλούν αύξηση των ποσοστών θνησιμότητας κάποιων ειδών ζώων, σε τοπικό ή πανελλαδικό επίπεδο» μας είπε η Αλέκα Μελιάδου, υπεύθυνη διαχειρίστρια της ηλεκτρονικής πλατφόρμας.

Μέχρι στιγμής έχουν καταχωριστεί 380 περιστατικά σε ολόκληρη την Ελλάδα. Καθένας μπορεί να δει την αποτύπωση των συμβάντων μπαίνοντας στον τίτλο Χάρτης της ιστοσελίδας.

Η δημιουργία τού «Παρατηρώ» ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2014 με πιλοτικό χαρακτήρα, έχοντας την οικονομική στήριξη του Χρηματοδοτικού Μηχανισμού του ΕΟΧ για την Ελλάδα, μέσα από το πρόγραμμα «Είμαστε όλοι Πολίτες», το οποίο ήταν υπό την διαχείριση του ιδρύματος Μποδοσάκη.

Η ανταπόκριση όμως που ήρθε από το προσωπικό φορέων διαχείρισης της φύσης, δασαρχείων, παρατηρητών της φύσης, τους εργαζόμενους πεδίου αλλά και από τους απλούς πολίτες που στην εφαρμογή «είδαν» ένα εργαλείο δουλειάς, βοήθησε ποικιλότροπα στην αναβάθμιση της ιστοσελίδας και τη δημιουργία της εφαρμογής «Παρατηρώ» για το κινητό.

Την αναβάθμιση και επικοινωνία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του ανέλαβε ο Μη Κερδοσκοπικός Οργανισμός SciCo, τον Νοέμβριο του 2017, που είναι ενεργή σε συνεργασία με τον σύλλογο ΑΝΙΜΑ, έχοντας εξασφαλίσει την οικονομική υποστήριξη από το Πράσινο Ταμείο, εντασσόμενοι στο πρόγραμμα «Φυσικό περιβάλλον & καινοτόμες δράσεις».

Μένει μόνο όλοι όσοι έχουμε την είδηση, να ανταποκριθούμε.

Κώδικας καλής συμπεριφοράς των πολιτών στη φύση

Το να καταγράψουμε το περιστατικό και να στείλουμε τα στοιχεία, είναι σημαντική πράξη γιατί βοηθάμε στην πρόληψη άλλων παρόμοιων συμβάντων

Αξίζει να διαβάσει κανείς τον κώδικα καλής συμπεριφοράς, ένα αντίστοιχο κώδικα του σαβουάρ βιβρ (savoir vivre) όταν βρισκόμαστε στη φύση, έτσι όπως αναρτάται στην ιστοσελίδα τού «Παρατηρώ».

✔ Οταν βρισκόμαστε στην εξοχή, αποφεύγουμε να δημιουργούμε έντονους θορύβους.

✔ Δεν πατάμε και δεν κόβουμε μικρά φυτά, δέντρα και λουλούδια.

✔ Παρατηρούμε τους ζωντανούς οργανισμούς με διακριτικότητα, χωρίς να τους βλάπτουμε και χωρίς να τους ενοχλούμε.

✔ Δεν πλησιάζουμε ποτέ σε φωλιές ζώων για να τις δούμε ή να τις φωτογραφίσουμε.

✔ Περπατάμε σε μονοπάτια και όταν βγαίνουμε από αυτά, δείχνουμε μεγάλη προσοχή στον περιβάλλοντα χώρο.

✔ Αν είμαστε ορειβάτες ή αναρριχητές, προσέχουμε ιδιαίτερα κατά την αναπαραγωγική περίοδο (Φεβρουάριο έως Ιούνιο). Ενδέχεται στους βράχους να υπάρχουν φωλιές με αυγά ή νεοσσούς.

✔ Εννοείται ότι η χρήση μηχανών τύπου cross μέσα στο δάσος ή σε έναν υγρότοπο είναι εξαιρετικά επιβλαβής και εξαιτίας του θορύβου που παράγεται αλλά και γιατί έτσι καταστρέφονται τα φυτά και φωλιές που ενδεχομένως είναι στο έδαφος. Συνήθως οι «πίστες» αυτού του τύπου δεν είναι νόμιμες.

✔ Πρόβλημα επίσης μπορεί να αποτελέσουν οι πτήσεις με «παραπέντε» κατά την αναπαραγωγική περίοδο των πουλιών, όταν γίνονται σε περιοχές που υπάρχουν αποικίες ή και μεμονωμένες φωλιές αρπακτικών.

✔ Παρόμοια προσοχή, ειδικά κατά την αναπαραγωγική περίοδο, πρέπει να δείχνουμε όταν προσεγγίζουμε με σκάφος απομονωμένες βραχονησίδες. Ενδέχεται σ’ αυτές να φωλιάζουν σπανιότατα πουλιά.

✔ Δεν αφήνουμε τον σκύλο μας ελεύθερο σε ένα δάσος, έναν υγρότοπο ή σε μια βραχονησίδα κατά την αναπαραγωγική περίοδο των άγριων ζώων.

✔ Σε ιστιοπλοϊκές εξορμήσεις ή και με μικρότερα σκάφη φροντίζουμε να μην ενοχλούμε τα θαλάσσια θηλαστικά, αν τα συναντήσουμε.

✔ Βοηθάμε στη συγκέντρωση στοιχείων που σχετίζονται με αυτά, προκειμένου να τα στείλουμε στους φορείς που δουλεύουν για την προστασία τους.

✔ Δεν αγκυροβολούμε ποτέ με σκάφος πάνω σε λιβάδια Ποσειδωνίας, που αποτελούν καταφύγιο και χώρο αναπαραγωγής για εκατοντάδες θαλάσσιους οργανισμούς.

✔ Αν είμαστε ερασιτέχνες ψαράδες, σεβόμαστε τη νομοθεσία και δεν ψαρεύουμε ποτέ είδη μικρότερα από το ελάχιστο μέγεθος που επιτρέπεται καθώς και είδη που κινδυνεύουν με εξαφάνιση.

✔ Δεν ψαρεύουμε σε λίμνες, όπου μπορεί να διαβιεί ένα από τα μοναδικά ελληνικά ενδημικά είδη του γλυκού νερού.

Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν είμαστε οι αποκλειστικοί χρήστες της φύσης. Η άγρια ζωή, πανίδα και χλωρίδα, έχει ταλαιπωρηθεί πολύ από τον άνθρωπο, δέχεται πολύ μεγάλη πίεση και χρειάζεται τη βοήθειά μας.

● Ο Μη Κερδοσκοπικός Οργανισμός «SciCo» (Science Communication) έχει στόχο την επικοινωνία επιστημονικών θεμάτων στο ευρύ κοινό μέσω καινοτόμων, διαδραστικών και ψυχαγωγικών μεθόδων. Η SciCo ιδρύθηκε το 2008, στελεχώνεται από επιστήμονες, ακαδημαϊκούς, εκπαιδευτικούς, καλλιτέχνες και λειτουργεί ως κοινωνική επιχείρηση. Στόχοι του οργανισμού είναι η προώθηση της κατανόησης της επιστήμης και της τεχνολογίας, η περιβαλλοντική εκπαίδευση, η ενημέρωση και επικοινωνία για τη διαχείριση της βιοποικιλότητας. Οι δράσεις του έχουν φτάσει μέχρι στιγμής σε κοινό μεγαλύτερο των 150.000 ανθρώπων, το οποίο συμπεριλαμβάνει σχολεία, μαθητές και νέους επιστήμονες.