«Το όριο δεν είναι αυτό στο οποίο κάτι σταματά, αλλά, όπως είχαν ήδη αναγνωρίσει οι Ελληνες, το όριο είναι εκείνο απ’ όπου κάτι αρχίζει να εκδιπλώνει την ουσία του»
(Μάρτιν Χάιντεγκερ)
Πριν από σχεδόν 15 χρόνια ο τότε αναπληρωτής καθηγητής της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στο Εργαστήριο Εννοιολογικού Σχεδιασμού, Φίλιππος Ωραιόπουλος, και ο επίκουρος καθηγητής της ίδιας σχολής στο Εργαστήριο Τοπίου, Αριστείδης Αντονάς, δημιούργησαν μια «πειραματική ερευνητική πράξη», το «κτιστό συμβάν».
Σκοπός αυτού του εργαστηρίου ήταν να ενεργοποιηθούν τόποι που θεωρούνται ή είναι αδιάφοροι. Ενα ασήμαντο μέρος μέσα από το «κτιστό συμβάν» κατά κάποιο τρόπο αφυπνιζόταν μέσω της κίνησης των ανθρώπων, των δημιουργιών και των αφηγήσεών τους.
Στο Πάρκο των Γλυπτών της Νέας Παραλίας Θεσσαλονίκης το «όριο» βρίσκεται σε στάση αναμονής, δημιουργώντας ταυτόχρονα προσδοκία για τον επικείμενο μετασχηματισμό του.
Αυτό το «όριο» που ορίζει το μέσα και το έξω του εσωτερικού (μας) και του δημόσιου χώρου ήταν και το θέμα του διαγωνισμού που διοργάνωσαν οι δραστήριοι Φίλοι της Νέας Παραλίας το 2016, σε συνεργασία με την Πολιτιστική Εταιρεία Επιχειρηματιών Βόρειας Ελλάδας.
Ο διαγωνισμός απευθυνόταν σε φοιτητές και φοιτήτριες της Σχολής Καλών Τεχνών και της Αρχιτεκτονικής. Κατατέθηκαν 25 προτάσεις και δόθηκαν τρία βραβεία (Μάρθα Παναγιωτοπούλου, Αρχιτεκτονική ΕΜΠ, Γιώργος Αποστολόπουλος, Θέμης Ιστατιάδης και Αντώνης Τασούλης, Αρχιτεκτονική ΑΠΘ, και Μαρία Κύρου, Αρχιτεκτονική ΑΠΘ) και επτά ισότιμοι έπαινοι (Γιώργος Κατσαρός, Σχολή Καλών Τεχνών ΑΠΘ, Αλέξανδρος Μουδιώτης, Σχολή Καλών Τεχνών ΑΠΘ, Αντώνης Κατσούλης, Σχολή Καλών Τεχνών Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Γιώργος Παγγοζίδης, Σχολή Καλών Τεχνών ΑΠΘ, Αικατερίνη Παπασηφάκη, Αριστοκράτης Χαρατσάρης, Αρχιτεκτονική Πολυτεχνείου Κρήτης, Αντώνιος Τσέος, Σχολή Καλών Τεχνών ΑΠΘ, Rafael Ilioniou, Σχολή Καλών Τεχνών ΑΠΘ).
Το όριο ως σημείο εκκίνησης νέων πραγμάτων…
«Το όριο της πόλης, το όριο των πολυκατοικιών, απ’ όπου ανάμεσά τους διέρχεται η ανθρώπινη κίνηση, έρχεται μέσα στον κήπο. Δεν είναι πλέον διαπερατό στη σωματική κίνηση, παρά μόνο στο βλέμμα. Οι υπό γωνία χαράξεις των καθιστικών εντός του κήπου επηρεάζουν τη μορφή του γλυπτού, το οποίο τελικά κόβεται δημιουργώντας μια γωνία, η οποία στρέφει το βλέμμα προς τα πάνω και εκτός του κήπου», αναφέρει το κείμενο που περιγράφει το σκεπτικό του έργου που απέσπασε το 1ο βραβείο.
Η Μάρθα Παναγιωτοπούλου εξηγεί:
«Το όριο δεν είναι αμετάβλητο, αλλά όπως κάθε τι εν ζωή είναι αεικίνητο, μεταβαλλόμενο, διαρκώς εκτεθειμένο στην αλλαγή. Η αλλαγή αυτή γράφεται πάνω του. Η πατίνα του χρόνου διαβρώνει το υλικό πρώτα στις εκτεθειμένες στη θάλασσα όψεις και ύστερα σε εκείνες που κοιτούν προς την πόλη. Ενας πρώτος χρονικός ρυθμός οργανώνει και ορίζει τον χώρο: τη στεριά και τη θάλασσα. Ενας δεύτερος χρονικός ρυθμός, που αποτυπώνεται στον χώρο κατά την κίνησή μας μέσα στον κήπο, είναι το διαρκώς εναλλασσόμενο κενό μεταξύ των δύο κάθετων στοιχείων. Κατά τη διάρκεια της κίνησής μας εντός του χώρου, το κενό που συλλαμβάνεται από το βλέμμα διαρκώς μεταβάλλεται, ανάλογα υπό ποια γωνία αυτό θα ιδωθεί την κάθε φευγαλέα κι ανεπανάληπτη στιγμή. Στενεύει, χάνεται, για να ξαναγεμίσει και πάλι από την αρχή “εκδιπλώνοντας έτσι την ουσία” του».
Το οξειδωμένο μέταλλο που υψώνεται ως φράγμα στο υπαίθριο δωμάτιο τέχνης του Πάρκου των Γλυπτών, αποτελεί σημείο εκκίνησης για τη νεαρή Μάρθα, που σχεδόν αμέσως μετά τις σπουδές της βρήκε δουλειά στο γραφείο του διακεκριμένου αρχιτέκτονα Τηλέμαχου Ανδριανόπουλου.
Κατοίκησε (με) το υπαίθριο δωμάτιο γλυπτών.
Για τη Μαρία Κύρου από το Τμήμα Αρχιτεκτονικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (3ο βραβείο) «αφετηρία υπήρξαν δύο αρχετυπικά μεταβατικά πλαίσια από την ίδια την ιδέα της κατοικίας. Μια πόρτα και ένα παράθυρο».
Το βασικό όριο που πραγματεύεται η πρόταση της Μαρίας Κύρου είναι η συνάντηση του «μέσα» με το «έξω».
Σ’ αυτήν την κατεύθυνση την ώθησε η αίσθηση οικειότητας που προκαλεί ο Κήπος των Γλυπτών στους θαμώνες του, ενώ παράλληλα τίθεται το ερώτημα «τι σημαίνει να κατοικεί κανείς σε έναν μεταβατικό υπαίθριο χώρο στη συνάντηση της στεριάς με τη θάλασσα».
Σ’ αυτό το υπαίθριο δωμάτιο τέχνης στο Πάρκο των Γλυπτών βρίσκονται τοποθετημένα ακόμη τα γλυπτά «Τρεις κύκλοι» του Γιώργου Ζογγολόπουλου, το «Κύμα» του Γιάννη Δελλατόλα, το «Invitation» του Μαρκ Χατζηπατέρα και το «Χωρίς Τίτλο» του Μιχάλη Κατζουράκη.
