Από τα συσσίτια της Εθνικής Αλληλεγγύης, τα χωνιά και τα συνθήματα των ΕΠΟΝιτών στις γειτονιές της Αθήνας, στα φρουραρχεία και τις μάχες του ΕΛΑΣ ενάντια στους Γερμανούς και τους ντόπιους συνεργάτες τους…
Εχουν περάσει εφτά δεκαετίες από την ταραγμένη δεκαετία του ’40 και οι μνήμες παραμένουν ζωντανές.
Οι νέες γενιές «διψούν» να μάθουν για τους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και το ντοκιμαντέρ «Oι Παρτιζάνοι των Αθηνών» μάς δίνει το έναυσμα για να μελετήσουμε την ιστορία της πόλης μέσα από τις μαρτυρίες των ανθρώπων που έζησαν, έδρασαν και αγωνίστηκαν ενάντια στους κατακτητές.
Η ομάδα «Συλλογική Μνήμη» κατάφερε να καταπλήξει το κοινό της Θεσσαλονίκης με ένα πολιτικό ντοκιμαντέρ σε σκηνοθεσία των Ξενοφώντα Βαρδαρού και Γιάννη Ξύδα.
Το αθηναϊκό κοινό υποδέχτηκε με μεγάλο ενθουσιασμό το φιλμ γεμίζοντας ασφυκτικά την κινηματογραφική αίθουσα του «Μικρόκοσμου».
Πρωταγωνιστές του ντοκιμαντέρ 14 μαχητές που έδρασαν στις γραμμές της Εθνικής Αλληλεγγύης, του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ, της ΕΠΟΝ και της ΟΠΛΑ.
Εξιστορούν γλαφυρά τη δράση τους από την περίοδο του λιμού (1941-42) μέχρι την απελευθέρωση της Αθήνας, συνθέτοντας ένα μωσαϊκό εμπειριών, αγώνων και προσδοκιών για το πώς επέλεξαν να συγκρουστούν με την ηττοπάθεια και τη συνεργασία με τον ναζισμό-φασισμό.
Παράθυρο στην Ιστορία
Ο Γιάννης και ο Ξενοφώντας μίλησαν στην «Εφ.Συν.» και μοιράστηκαν τις εμπειρίες τους από το εγχείρημα.
Ξεκίνησαν να συλλέγουν μαρτυρίες και στοιχεία για την περίοδο της Κατοχής, χωρίς να έχουν στο μυαλό τους πού θα καταλήξει το «ταξίδι».
«Η πόλη έχει μνήμες και είναι σημαντικό να βγαίνουν στην επιφάνεια» μας λέει ο Γιάννης.
«Θέλαμε να κρατήσουμε τις ιστορίες των ανθρώπων που τις εξιστορούν ζωντανές» προσθέτει ο Ξενοφώντας, περιγράφοντας την πορεία που διαμόρφωσε το πλαίσιο μέχρι την προβολή του ντοκιμαντέρ στη μεγάλη οθόνη.
Αφού διάβασαν αρκετά ιστορικά βιβλία και οι γνώσεις τους άρχισαν να εμπλουτίζονται, η έρευνα προχώρησε ανοίγοντας νέους δρόμους και αποκαλύπτοντας άγνωστα μονοπάτια της ιστορίας των Αθηνών την περίοδο της Κατοχής.
«Από το 2015 έως το 2018 δουλέψαμε σκληρά για να μπορέσει να υπάρξει το σημερινό αποτέλεσμα. Επικεντρωθήκαμε στο να δώσουμε μια ενιαία αφήγηση της πόλης των Αθηνών παρά το γεγονός πως συνομιλήσαμε με ανθρώπους από διαφορετικές περιοχές» υποστηρίζει ο Γ. Ξύδας.
«Θέλαμε ο θεατής να καταλάβει πως αν και οι μαρτυρίες είναι από διαφορετικές περιοχές, μιλούν ακριβώς για το ίδιο πράγμα» συμπληρώνει ο Ξ. Βαρδαρός.
Οι προσωπικές ιστορίες ήρθαν να «δέσουν» με σπάνιο αρχειακό υλικό, πρωτότυπη μουσική των drog_A_tek και πλάνα τού σήμερα μέσα από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου, το Σκοπευτήριο της Καισαριανής και τις συνοικίες της Αθήνας.
«Ενα ντοκιμαντέρ δεν μπορεί να πιάσει όλες τις πτυχές της Ιστορίας. Ανοίγει όμως ένα παράθυρο» σημειώνει ο Ξ. Βαρδαρός, που μας εξηγεί πως μέχρι σήμερα «δεν υπήρχε καταγεγραμμένη μια συνολική εικόνα για το τι συνέβη στην Αθήνα», γεγονός που τους οδήγησε να καταγράψουν όλες τις πτυχές της Αντίστασης.
Τείχος στον ναζισμό και τον φασισμό
Στις μέρες μας οι υμνητές του ναζισμού δεν δείχνουν να διδάχθηκαν από τα μαθήματα της Ιστορίας προκαλώντας ανατριχίλα και αποτροπιασμό με τη δράση τους.
Οι Γιάννης Ξύδας και Ξενοφώντας Βαρδαρός ανατρέχουν στα ιστορικά δεδομένα και εκτός του παράγοντα «κρίση» κάνουν κάποιες σημαντικές επισημάνσεις.
«Θα πρέπει να πούμε πως αυτό που έκανε η μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού ήταν να αγωνιστεί ενάντια στους κατακτητές. Βέβαια δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε πως υπήρξε και ένα μεγάλο κομμάτι που συνεργάστηκε ανοιχτά μαζί τους. Οι απόγονοί τους δρουν μέχρι και σήμερα απροκάλυπτα» μας λέει ο Γιάννης.
«Εκτός των απογόνων τους, υπάρχουν και νέα ”φιντάνια”. Ναι μεν ένα κομμάτι έχει συγγένεια με τους φασίστες, υπάρχουν όμως και καινούρια υποκείμενα» συμπληρώνει ο Ξενοφώντας.
Παραπέμποντας σε ιστορικά παραδείγματα και την ατιμωρησία που επιφύλαξε το κράτος στους προδότες εκείνης της εποχής, εκδηλώνουν την ανησυχία τους για την άνοδο των ακροδεξιών σε χώρες της Ευρώπης όπως η Πολωνία, η Ουγγαρία κ.α.
Οι δύο συνομιλητές μας, παρά τα «γκρίζα σύννεφα» που απλώνονται, εστιάζουν στους προοδευτικούς ανθρώπους που έχουν χτίσει ένα τείχος απέναντι στον ναζισμό και τον φασισμό.
Ο Ξενοφώντας κάνει και της εξής παρατήρηση: «Είναι σημαντικό να αποκαλύψουμε ένα κομμάτι της Ιστορίας που έχει χαθεί. Θα πρέπει όμως να προσέξουμε: Το να μένεις προσκολλημένος στην Ιστορία και να κάνεις άμεσες συνδέσεις με το τώρα αναζητώντας απαντήσεις στο τότε, αποτελεί κομμάτι της μη εξέλιξης του κινήματος και του προοδευτικού κόσμου που φοβάται να προχωρήσει επειδή μπορεί να χάσει τα κεκτημένα της ιστορίας του».
Κλείνοντας την ενδιαφέρουσα κουβέντα με τους Γιάννη Ξύδα και Ξενοφώντα Βαρδάρο δεν θα μπορούσαμε να μη ρωτήσουμε για τα μελλοντικά τους σχέδια.
«Θέλουμε να υλοποιήσουμε παρόμοια έργα, που να έχουν αναφορά στην ελληνική πραγματικότητα» απαντά ο Γιάννης και πλέον αναμένουμε με αγωνία το επόμενο ντοκιμαντέρ.
Info
Στο πλαίσιο των περιφερειακών προβολών, «Οι Παρτιζάνοι των Αθηνών» θα ταξιδέψουν σε πολλές πόλεις της Ελλάδας.
Το ντοκιμαντέρ θα προβάλλεται στον κινηματογράφο «Μικρόκοσμος» κάθε μέρα στις 19.00 (λ. Συγγρού 106-Αθήνα)
Το blog για το ντοκιμαντέρ | Η σελίδα στο facebook (με πολλές ιστορίες από το μοντάζ )
