Η επιτυχημένη ανάπτυξη των πρώτων 100% ηλεκτρικών λεωφορείων μπαταρίας κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων στο Πεκίνο το 2008, αλλά και η πειραματική χρήση από το 2010 ενός 12μετρου ηλεκτρικού λεωφορείου με αυτονομία 250-300 χιλιομέτρων, άνοιξαν την αγορά ηλεκτρονικών λεωφορείων για τους Κινέζους κατασκευαστές.
Πιλοτικές εφαρμογές ηλεκτροκίνητων αστικών λεωφορείων ξεκίνησαν το ίδιο χρονικό διάστημα τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική, φτάνοντας σήμερα στο σημείο να αντικαθιστούν σταδιακά τα θερμικά σε ολόκληρες αστικές γραμμές, ιδιαίτερα σε πόλεις με αυξημένη ρύπανση και αυξημένη περιβαλλοντική ευαισθησία (Λονδίνο, Νότιγχαμ, Αϊντχόβεν, Αμστερνταμ, Μαδρίτη, Παρίσι, Βαρσοβία).
Παρά το αυξημένο αρχικά κόστος αγοράς, τα μακροπρόθεσμα κοστολόγια χρήσης των ηλεκτρικών λεωφορείων είναι πολύ ανταγωνιστικά, πέρα από τα προφανή πλεονεκτήματα για το περιβάλλον.
Οι συνολικές πωλήσεις ηλεκτρικών λεωφορείων αναμένεται να αυξηθούν με ρυθμό 33,5% ετησίως για την περίοδο 2017-2025, φτάνοντας σε εκτιμώμενο όγκο 34.000 μονάδων έως το 2020, στην Ευρώπη.
Στην Κίνα υπήρχαν σε κυκλοφορία περίπου 43.500 ηλεκτρικά και υβριδικά λεωφορεία μπαταρίας ή κυψελών καυσίμου το 2016 (και άλλα 300.000 ηλεκτροκίνητα επιβατικά Ι.Χ.), αυξάνοντας τον στόλο της κατά… 100% σε σχέση με το 2015.
Οι κύριοι κατασκευαστές στην Κίνα είναι οι εταιρείες BYD, FOTON, Nanjing Golden Dragon Bus, Yinlong, Zhengzhou Yutong και Zhongtong.
Η αλματώδης ανάπτυξη ηλεκτρικών λεωφορείων στην Κίνα έχει την αιτία της στις επιδοτήσεις και στα φορολογικά οφέλη (συνολικού ύψους 81.600 δολαρίων ανά αγορά ηλεκτρικού λεωφορείου) που παρείχε μέχρι πρόσφατα το υπουργείο Μεταφορών της χώρας.
Οι επιδοτήσεις αυτές, αν και μειωμένες κατά 20% φέτος, θα συνεχιστούν μέχρι το 2020.
Στην Ευρώπη το 2016 κυκλοφορούσαν 1.273 ηλεκτρικά λεωφορεία (+100% σε σχέση με το 2015) από μεγάλους κατασκευαστές (Mercedes-Benz, MAN, Solaris, Iveco, Scania, Volvo, VDL, Optare κ.ά.), καθώς και άλλα 200 στις ΗΠΑ.
Αυτή η μεγάλη ποσοστιαία αύξηση δείχνει ότι και η ευρωπαϊκή αγορά από τη φάση της επίδειξης-δοκιμής περνά στην εμπορική ανάπτυξη και μέχρι το 2030 το μερίδιο των πωλήσεων ηλεκτρικών λεωφορείων αναμένεται να φτάσει το 50%. Μεγαλύτερες αγορές ηλεκτρικών λεωφορείων είναι σήμερα η Αγγλία, οι Κάτω Χώρες, η Γαλλία και η Πολωνία.
Στο Λονδίνο κυκλοφορούν ήδη 50 οχήματα, σε συνεργασία της κινεζικής BYD με την τοπική Alexander Dennis που παρείχε το αμάξωμα των λεωφορείων, ενώ στο Παρίσι η RATP προετοιμάζεται να διευρύνει την ηλεκτροδότηση των γραμμών λεωφορείων και έχει σχέδια να αντικαταστήσει το 80% του υφιστάμενου στόλου, περίπου 4.000 λεωφορεία, με ηλεκτρικά λεωφορεία έως το 2025.
Στις ΗΠΑ «κυριαρχεί» η Prottera, η οποία έχει κατασκευάσει από το 2004 συνολικά μόλις 380 ηλεκτρικά λεωφορεία και αντιμετωπίζει ανοιχτά ανταγωνισμό από την κινεζική BYD που ετοιμάζεται να παραδώσει 13 ηλεκτρικά 18μετρα λεωφορεία στην υπηρεσία AVT (Antelope Valley Transit Authority) της κομητείας του Λος Αντζελες, στο πλαίσιο της εκστρατείας AVTA για την… πλήρη ηλεκτροδότηση του στόλου της μέχρι το 2019.
Ηλεκτρικά, «καθαρά» ή «πράσινα»
Αν και υπάρχουν πολλές διαφορετικές τεχνολογίες «καθαρών» λεωφορείων, έχει επικρατήσει να ονομάζουμε ως ηλεκτρικά τα οχήματα που κατά κανόνα δεν εκπέμπουν ρύπους στο σημείο λειτουργίας και «πράσινα» τα οχήματα που φορτίζονται με ηλεκτρισμό που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Ανάμεσά τους υπάρχουν και συνδυασμοί με υβριδικά, τα οποία είναι λεωφορεία plug-in (PHEV), με επαναφορτιζόμενες μπαταρίες ή άλλες συσκευές αποθήκευσης ενέργειας που μπορούν να επαναφορτιστούν με εξωτερική πηγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Τα PHEV μοιράζονται τα χαρακτηριστικά συμβατικού υβριδικού ηλεκτρικού οχήματος, με ηλεκτροκινητήρα και κινητήρα εσωτερικής καύσης (ICE) όσο και αμιγώς ηλεκτροκίνητου οχήματος που συνδέεται με το ηλεκτρικό δίκτυο.
Τα 100% ηλεκτρικά λεωφορεία μπαταρίας (BEV) έχουν ηλεκτροκινητήρες που χρησιμοποιούν χημική ενέργεια αποθηκευμένη σε επαναφορτιζόμενες μπαταρίες.
Δεν διαθέτουν κινητήρα εσωτερικής καύσης, κυψέλη καυσίμου ή δεξαμενή καυσίμου. Φορτίζονται στατικά χρησιμοποιώντας μηχανικό και ηλεκτρικό εξοπλισμό.
Τα τρόλεϊ λεωφορείων μπαταρίας κινούνται με ηλεκτρικό κινητήρα, αντλώντας ενέργεια από εναέρια σύρματα ή και από ενσωματωμένες επαναφορτιζόμενες μπαταρίες.
Είναι ανεξάρτητα από τα καλώδια εναέριας κυκλοφορίας για μέρος της διαδρομής τους, διατηρώντας ταυτόχρονα πλήρη επιχειρησιακή ικανότητα.
