Τα φώτα ενός ορίζοντα

Οι 1.297 φάροι που συντηρούνται από την Υπηρεσία Φάρων εκτιμάται ότι καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες φωτοσήμανσης 9.835 νησιών, νησίδων και βραχονησίδων, καθώς και 1.345 στενών και διαύλων και 520 λιμένων.

Σύμφωνα με την Υπηρεσία, καταγεγραμμένοι είναι πλέον 144 πέτρινοι παραδοσιακοί φάροι, 58 από αυτούς στελεχωμένοι ή επιτηρούμενοι από φαροφύλακες, 86 δεν λειτουργούν και 46 από αυτούς είναι διατηρητέοι.

Αυτά τα φωτεινά ίχνη, που τα διαβάζουν όσοι βρίσκονται στη θάλασσα και από το μοναδικό τους ΑΕΦ (στίγμα που εκπέμπουν) καταλαβαίνουν σε ποιο λιμάνι μπαίνουν, καλύπτουν ένα δίκτυο 18.400 χιλιομέτρων και παρά τον εκσυγχρονισμό των μέσων ναυσιπλοΐας (gps dgps) παραμένουν απαραίτητο ναυτιλιακό βοήθημα.

«Ο πρώτος φάρος άναψε το 1928 στην Αίγινα», λέει ο Σταμάτης, συντηρητής φάρων που έχει στην ευθύνη του και τον φάρο στο Μεγάλο Εμβολο, τον Φάρο του Αγγελοχωρίου όπως είναι γνωστός.

Βρισκόμαστε στον Φάρο, στο Ακρωτήριο Μεγάλο Καράμπουρνο, στο Μεγάλο Εμβολο του Θερμαϊκού Κόλπου κι ανεβαίνουμε με προσοχή τη μικρή στριφογυριστή σκάλα που οδηγεί στο επάνω μέρος του φάρου.

Εκεί, ένα ειδικό κάτοπτρο της δεκαετίας του ’60 στέλνει μοναδικά φωτεινά σήματα στην είσοδο του κόλπου σε συνεργασία με τον Ραδιοφάρο που βρίσκεται στην ακριβώς απέναντι πλευρά του Θερμαϊκού στις εκβολές του Αξιού ποταμού.

Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Φάρων, οι φάροι της χώρας, κυρίως οι πέτρινοι παραδοσιακοί που είναι πλέον συντηρημένοι, ανοίγουν τις πόρτες τους στο κοινό.

Με «οδηγό» τον Σταμάτη παίρνουμε μια μικρή γεύση της μοναχικής καθημερινότητας ενός σύγχρονου φαροφύλακα.

«Καθαρισμός του φάρου, έλεγχος μηχανημάτων και μηχανισμού, συντήρηση, καμιά κουβέντα με αλιευτικά στον ασύρματο. Από τους παλιούς μηχανισμούς του αερίου ασετιλίνης, περάσαμε στα ηλιακά φανάρια και τα συστήματα φωτισμού LED», λέει.

Η συντήρηση φάρων είναι πλέον μια ειδικότητα του πολεμικού ναυτικού και οι φαροφύλακες εξελίχθηκαν μαζί με τα συστήματα ναυσιπλοΐας που αυτοματοποιήθηκαν, έγιναν πιο περίπλοκα και συχνά προϋποθέτουν τη συνεργασία της Υπηρεσίας με τα αντίστοιχα τμήματα των ελληνικών πανεπιστημίων.

Από το μικρό παράθυρο του φάρου στο Αγγελοχώρι, η θέα κόβει την ανάσα και ταυτόχρονα μας δίνει πληροφορίες γι’ αυτό το μοναδικό στίγμα του στην τοπιογραφία της περιοχής.

Το Φρούριο, που σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση μπροστά μας, είναι χτισμένο από Γερμανούς μηχανικούς το 1883, σχεδόν είκοσι χρόνια μετά την κατασκευή του φάρου.

Στα όρια του υψώματος του Μεγάλου Εμβόλου, μπροστά από τον φάρο, βρίσκονται οχυρωματικά έργα του 19ου αιώνα να υπογραμμίζουν το γεγονός ότι η περιοχή θεωρείται στρατηγικής σημασίας.

Απλώνοντας τη ματιά στο βαθύ γαλάζιο, οι εικόνες γίνονται ηπιότερες κι απλώνονται σε μια νοητή ευθεία μπροστά μας. Ο υδροβιότοπος, η λιμνοθάλασσα του Αγγελοχωρίου και θάλασσα παντού…

Κι εμείς, με τα χέρια πάνω στους χάρτες, καταμετρούμε «τους μακρινούς φάρους, τα φώτα ενός, απίθανου ορίζοντα» (Μανώλης Αναγνωστάκης «Πέντε μικρά θέματα ΙΙ») .