Καύσιμα από την… κουζίνα μας

Πάντα ήταν απεχθής η εικόνα του τηγανισμένου λαδιού στα μάτια μου, ειδικά αν το φαγητό της ημέρας ήταν καλαμαράκια ή κεφτεδάκια και μαύρα κομμάτια καρβουνιασμένο αλεύρι κολυμπούσαν μέσα του.

Απεχθής και η μυρωδιά που κατέκλυζε το σπίτι όταν παρέμενε στο χωρίς καπάκι τηγάνι.

Απεχθέστερη όμως μου ήταν η κίνηση να το ρίξω στον σωλήνα του νεροχύτη μου ή, όπως πολλοί συνήθιζαν παλιά, να το ρίξω στη λεκάνη της τουαλέτας.

Ομολογώ ότι έχω κάνει το λάθος -στην προσπάθειά μου να βρω μια λύση- να το αναμείξω με την τροφή των ζώων μου και ακόμη χειρότερα, όταν βρισκόμουν στο χωριό, να ανοίξω λάκκο στο χώμα και να το θάψω.

Αυτές οι πρακτικές συν το να γεμίζουμε πλαστικά μπουκάλια με τα τηγανισμένα λάδια ή υπόλοιπα λιπών και να τα πετάμε στα σκουπίδια ήταν οι συνηθέστερες πράξεις όλων μας, γιατί δεν υπήρχε και άλλη εναλλακτική.

Αλλά όλα αυτά συνέβαιναν μέχρι πριν από μερικά χρόνια.

Γιατί πλέον στην Ελλάδα λειτουργούν αξιόπιστες, επίσημα πιστοποιημένες και αδειοδοτημένες εταιρείες συλλογής και μεταφοράς χρησιμοποιημένων ελαίων, τα οποία μετά τη συλλογή τους οδηγούνται προς επεξεργασία σε εταιρείες παραγωγής βιοντίζελ.

Οι κύριες πηγές συλλογής τηγανέλαιων, έτσι όπως συνηθίζεται να αποκαλούνται, προκειμένου να ξεχωρίζουν από την άλλη ανακυκλώσιμη κατηγορία, που είναι τα λιπαντικά έλαια και αφορά ορυκτέλαια, λάδια μηχανών- αυτοκινήτων κ.λπ., είναι κυρίως εστιατόρια, ψησταριές, ξενοδοχειακές μονάδες, ταχυφαγεία.

Επαγγελματίες δηλαδή. Πολύ μικρότερος είναι ο όγκος των τηγανέλαιων που προέρχεται από τα νοικοκυριά.

Στο παιχνίδι της συλλογής ανακύκλωσης τηγανέλαιων έχουν μπει περίπου από το 2013 πολλοί δήμοι όχι μόνο της Αθήνας αλλά και της περιφέρειας.

Κάποιες από τις προσπάθειες, που σαν πρώτο στόχο έχουν κυρίως τα παιδιά (μέσα από δράσεις στα σχολειά τους, Νηπιαγωγεία, Δημοτικά) προκειμένου να εντάξουν από νωρίς στη σκέψη τους την προστασία του περιβάλλοντος, έχουν ανταποδοτικό χαρακτήρα, όπως συμβαίνει και με άλλα είδη που οδηγούνται προς ανακύκλωση.

Σε δημοσίευμα του αντίστοιχου έτους, αναφέρεται ότι ο όγκος των συλλεχθέντων τηγανέλαιων ήταν περίπου 20.000 με 30.000 τόνοι.

Από τότε μέχρι σήμερα, σε πολλά σημεία της πόλης μας, όπως είναι τα σουπερμάρκετ Α-Β, καταστήματα βιολογικών τροφών κ.ά., υπάρχουν ειδικά δοχεία-συλλέκτες τηγανέλαιων/λιπών, δίνοντάς μας την ευκαιρία να πράξουμε το σωστό, δηλαδή να συγκεντρώσουμε ό,τι λάδι έχουμε χρησιμοποιήσει σε πλαστικά μπουκάλια και να τα κρατήσουμε έως την επόμενη επίσκεψή μας σε κάποιο από τα σημεία, όπου και μπορούμε να τα απορρίψουμε.

Γιατί να το κάνουμε αυτό; Οποιος κι αν είναι ο λόγος που θα μας οδηγήσει στην ανακύκλωση των τηγανέλαιών μας, το αποτέλεσμα είναι πάντα το δικό μας καλό. Γιατί; Ας πάρουμε μία μία τις περιπτώσεις.

Αν τα λάδια/λίπη/βούτυρα που χρησιμοποιήσαμε στο μαγείρεμα, ακόμη και το φρέσκο λάδι που έμεινε στο πιάτο π.χ. της σαλάτας, τα ρίξουμε στον νεροχύτη, τότε θα έχουμε σίγουρο αποτέλεσμα τη σταδιακή συσσώρευσή τους στις σωληνώσεις της αποχέτευσης.

Αν δεν έχετε προσέξει τα έξοδα για τη συντήρηση του αποχετευτικού συστήματος στον λογαριασμό της ΕΥΔΑΠ (στον δικό μου λογαριασμό το ποσό αυτό δεν πέφτει ποτέ κάτω από τα 13 ευρώ χωρίς τον ΦΠΑ, έχει φτάσει δε μέχρι 22 ευρώ), μια ματιά θα σας πείσει για την είδηση που λέει ότι η εταιρεία ξοδεύει εκατομμύρια ευρώ για προβλήματα που αφορούν τη ρίψη τηγανέλαιων στις αποχετεύσεις.

Συν το πρόβλημα που δημιουργείται στις εγκαταστάσεις βιολογικού καθαρισμού των λυμάτων.

Με την ανακύκλωση των τηγανέλαιων, διατηρούνται ανέπαφοι οι φυσικοί πόροι. Πώς; Η αλληλουχία έχει ως εξής: Μειώνεται ο όγκος των σκουπιδιών στους ΧΥΤΑ, αποφεύγονται η μόλυνση των εδαφών όταν ανακατεύονται με τα υπόλοιπα σκουπίδια, η δυσοσμία, αλλά και οι αναφλέξεις των σκουπιδιών.

Τελικό αποτέλεσμα; Η προστασία και του υδροφόρου ορίζοντα.

Με την ανακύκλωση και επεξεργασία τους, αποφεύγεται η επαναχρησιμοποίησή τους στην παραγωγή ζωοτροφών ή ακόμη και σαπουνιών, γιατί στο παρελθόν αυτές οι εταιρείες ήταν ο κύριος προορισμός των τηγανέλαιων.

Αν αναρωτιέστε και τι πειράζει να χρησιμοποιηθούν σε ζωοτροφές, η απάντηση είναι ότι αυτή η επεξεργασία τους είναι πιστοποιημένα επιστημονικά απαράδεκτη, γιατί παρεισφρέουν και μολύνουν αυτό που αποκαλούμε «τροφική αλυσίδα», της οποίας τελικοί αποδέκτες είμαστε εμείς που θα καταναλώσουμε το κρέας όποιου ζώου έχει ταϊστεί με τέτοιες ζωοτροφές.

Αν πάλι χρησιμοποιηθούν για σαπούνια, αυτά είναι απολύτως ακατάλληλα για το δέρμα μας.

Τι πρέπει να κάνω;

● Αφήνουμε το λάδι να κρυώσει στο μαγειρικό σκεύος και μετά το ρίχνουμε στο -απαραιτήτως- πλαστικό μπουκάλι. Σε διαφορετική περίπτωση, θα καείτε καθώς, ρίχνοντας το καυτό λάδι στο μπουκάλι, αυτό θα λιώσει και το λάδι θα χυθεί επάνω σας.

● Ποτέ δεν χρησιμοποιούμε γυάλινα μπουκάλια, καθώς σε μερικούς κάδους συλλογής δεν αδειάζουμε το λάδι, αλλά πετάμε το γεμισμένο μπουκάλι ως έχει.

● Καλό είναι αν υπάρχουν υπολείμματα στο τηγανέλαιο, να το σουρώσουμε πριν το εμφιαλώσουμε.

● Θα χρειαστούμε χωνί για να το βάλουμε στην όποια πλαστική συσκευασία, η οποία δεν θα πρέπει να περιέχει νερό αλλά ούτε και κάποιο άλλο υγρό.

Μικρή συμβουλή: Μην περιμένετε να γεμίσετε πολλά μπουκάλια για να τα πάτε στους κάδους συλλογής.

Πιάνουν χώρο, σκονίζονται, μπορεί να συμβούν ατυχήματα αν υπάρχουν μικρά παιδιά ή ζώα στο σπίτι και τελικά μπορεί απλά να εκνευριστείτε και να τα πετάξετε στα σκουπίδια. Κρίμα τον κόπο σας, δηλαδή.

Ο συνοδοιπόρος μου, το περιβάλλον μου

Ποιες είναι οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται

◽ Revive Α.Ε.

Από τις πρώτες εταιρείες που επένδυσαν στην ανακύκλωση και αξιοποίηση των χρησιμοποιημένων βρώσιμων λαδιών για βιομηχανική χρήση.

Από το 2006, σιγά σιγά αναπτύχθηκε και πλέον δραστηριοποιείται σε όλη την επικράτεια.

Μια από τις εταιρείες που προμηθεύει με τα χρησιμοποιημένα λίπη και λάδια για την παραγωγή βιοντίζελ είναι η GF ENERGY ABEE.

Εκτός από τον δωρεάν κάδο συλλογής, παρέχει βεβαίωση (ανά τετράμηνο) ότι η ποσότητα λαδιών που συνέλεξε θα διατεθεί αποκλειστικά για βιομηχανική χρήση.

Οι συνεργασίες της, πάμπολλες και επώνυμες, όπως μας είπε ο ιδιοκτήτης της εταιρείας, Γιάννης Γεράκης, ξεπερνούν τις 2.500 επιχειρήσεις και μηνιαία συλλέγουν από όλες τις περιοχές τετρακόσιους τόνους τηγανέλαιων.

Για κάθε λίτρο χρησιμοποιημένου μαγειρικού λαδιού που συλλέγει από τα νοικοκυριά προσφέρει τρία λεπτά του ευρώ στην περιβαλλοντική οργάνωση WWF Ελλάς.

 Revive ΑΕ: τηλ: 210-2116524, email: [email protected]

◽ Oil 4 life

Η εταιρεία Oil 4 life δραστηριοποιείται όχι μόνο στην Αθήνα αλλά και στην Πελοπόννησο και στα νησιά του Βόρειου Αιγαίου, όπως μας ενημέρωσε κ. Θεόδωρος Σκούρτης.

Κύριοι συνεργάτες τους φυσικά είναι επιχειρήσεις και καταστήματα μαζικής εστίασης, αλλά ανταποκρίνονται και σε ιδιώτες.

Τον μήνα συλλέγουν γύρω στους 20 με 30 τόνους χρησιμοποιημένων λαδιών, τα οποία και διαθέτουν σε μονάδες που εφαρμόζουν τεχνολογίες εστεροποίησης-ανακύκλωσης.

Μέσα στις παροχές της εταιρείας είναι και το πιστοποιητικό παραλαβής των ποσοτήτων χρησιμοποιημένων ελαίων που έχει παραδώσει η κάθε επιχείρηση/φορέας/ιδιώτης.

Παρέχει δωρεάν την εγκατάσταση του ειδικού δοχείου και την αποκομιδή των αποβλήτων μαγειρικών ελαίων σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Στις συνεργαζόμενες επιχειρήσεις παρέχεται ειδικό σήμα της εταιρείας που πιστοποιεί την πελατεία τους ότι έχουν «πράσινο» προσανατολισμό.

 Oil 4 life: τηλ: 210- 9738106, κιν: 6941 694400, e-mail: [email protected], [email protected]

◽ Selvis GoGreen IKE

Θα τη βρείτε στο διαδίκτυο και ως Selvis logistics, αλλά στην ουσία θα μιλήσετε με τον ίδιο άνθρωπο, την κ. Κατερίνα Βιτσίνη.

Η εταιρεία Selvis GoGreen εξυπηρετεί τις περιοχές της Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης και μηνιαίως παραλαμβάνουν περί τους πέντε τόνους χρησιμοποιημένων βρώσιμων λαδιών.

Κύριοι πελάτες τους τα εστιατόρια, συνεργάζονται όμως και με ιδιώτες.

Παρέχουν δωρεάν τους κάδους συλλογής και ζητούν από εμάς να τους ειδοποιούμε για την επίσης δωρεάν αποκομιδή πριν το δοχείο γεμίσει (γύρω στο 80% της χωρητικότητάς του).

Θα κάνετε λίγη υπομονή μέχρι να κατασκευαστεί η ιστοσελίδα τους, η οποία είναι μερικώς λειτουργική προς το παρόν.

 Selvis GoGreen IKE: Ξυλαγανή Ροδόπης, τηλ: 25310-70440, κιν: 6943 073327, [email protected]

◽ Euro-Recycling

Η εταιρεία δραστηριοποιείται μόνο στην Αθήνα, όπως μας ενημέρωσε η κ. Βάσω Aλεξοπούλου.

Εκτός από τις ήδη συνεργαζόμενες μαζί τους επιχειρήσεις, προσκαλούν σε συνεργασία για την ανακύκλωση βρώσιμων ελαίων, σχολεία, ιδρύματα, παιδικούς σταθμούς, προσφέροντας ανταποδοτικά οφέλη που αφορούν απορρυπαντικά, χαρτικά και βρώσιμο ελαιόλαδο.

Είναι ανοιχτοί σε συνεργασίες με ιδιώτες και οι κάδοι συλλογής παρέχονται δωρεάν.

Παρέχεται βεβαίωση παραλαβής για κάθε συλλογή χρησιμοποιημένων ελαίων από τον χώρο μας και πιστοποιείται επίσης η διάθεσή τους σε μονάδα αξιοποίησής τους.

 Euro-Recycling: τηλ:211-7203848, κιν: 6936-855977, email: [email protected]

Από τον Ιούνιο του 2004 είναι εγκεκριμένο Εθνικό Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Απόβλητων Λιπαντικών Ελαίων (ΑΛΕ).

Για να είμαστε δίκαιοι, οφείλουμε να αναφερθούμε στο γεγονός ότι η Ελλάδα κατέκτησε την πρώτη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης στο σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης απόβλητων λιπαντικών ελαίων.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η ΕΝΔΙΑΛΕ -Εναλλακτική Διαχείριση Αποβλήτων Λιπαντικών Ελαίων Α.Ε.- από το β΄ εξάμηνο του 2004 το σύστημα έχει συλλέξει 363.000 τόνους αποβλήτων, ανακυκλώνοντάς τα στο 100%, σε σύγκριση με το αντίστοιχο 33% του κοινοτικού μέσου όρου.

Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν στην εκδήλωση «Περιβαλλοντικά Βραβεία 2017» που διοργάνωσε η ΕΝΔΙΑΛΕ για να βραβεύσει αντιπροσωπείες αυτοκινήτων αλλά και συνεργεία για τη συμμετοχή τους στην ορθή διαχείριση απόβλητων λιπαντικών ελαίων.

Το παρόν ρεπορτάζ αναφέρεται στις συγκεκριμένες εταιρείες γιατί με αυτές καταφέραμε να έρθουμε σε επικοινωνία.

Βιοντίζελ από 100% τηγανέλαια

Το μεγαλύτερο κομμάτι συλλογής και επεξεργασίας τηγανέλαιων έχει η εταιρεία «Πράσινο λάδι», που είναι θυγατρική της Ελίν Βιοκαύσιμα.

«Από την αγορά τηγανέλαιων της Ελλάδας, που είναι περίπου 22.000 τόνοι τον χρόνο, το “Πράσινο λάδι” συλλέγει περίπου τη μισή ποσότητα αυτής. Ενα μέρος συλλέγεται απ’ ευθείας από εμάς και ένα μέρος είναι αποτέλεσμα συνεργασίας μας με άλλες μικρότερες εταιρείες, που δραστηριοποιούνται σε όλη την Ελλάδα», μας ενημέρωσε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρίας Γιώργος Κυριακόπουλος.

«Εχουμε δύο κέντρα συλλογής, ένα στην Αθήνα κι ένα στη Θεσσαλονίκη. Οι ποσότητες που συγκεντρώνονται υπόκεινται σε μια πρώτη επεξεργασία και κατόπιν μεταφέρονται στο εργοστάσιό μας στον Βόλο, το οποίο είναι το μόνο εργοστάσιο παραγωγής βιοντίζελ στην Ελλάδα, που έχει την τεχνολογική δυνατότητα να παράγει βιοντίζελ από 100% τηγανέλαια. Τι σημαίνει αυτό; Κανονικά, τα εργοστάσια παραγωγής βιοντίζελ μπορούν να χρησιμοποιήσουν έως -περίπου- 40% τηγανέλαια στη σύνθεση του προϊόντος που βγάζουν, αλλιώς το προϊόν βγαίνει εκτός προδιαγραφών.

Οι επιχειρήσεις εστίασης είναι σαφώς η κύρια πηγή μας καθώς η συλλογή οικιακών τηγανέλαιων είναι ακόμη στα σπάργανα στη χώρα μας, όπως άλλωστε και στο εξωτερικό.

Πολύ λίγες χώρες έχουν καλή οργάνωση συλλογής οικιακού τηγανέλαιου και αυτό έχει να κάνει με τον βαθμό συνείδησης των πολιτών -στο ότι πρέπει να ανακυκλώνουμε-, που είναι χαμηλός, αλλά και με το εξαιρετικά υψηλό λογιστικό κόστος που έχει μια τέτοια συλλογή. Λύση θα ήταν ένα δίκτυο συλλογής από τους δήμους -που να λειτουργεί όχι πιλοτικά/πειραματικά όπως τώρα-, όπου οι πολίτες θα πήγαιναν εκείνοι τα λάδια τους στα καθορισμένα σημεία.

Στα σούπερ μάρκετ, το δίκτυο συλλογής είναι ένα αποτυχημένο δίκτυο. Δεν υπάρχει ανταπόκριση από τον κόσμο όταν σταματάει η in shop διαφήμισή του κι υπάρχουν δυσκολίες με τις δεξαμενές που -λόγω βαριάς μυρωδιάς που αναδίδουν τα τηγανέλαια- βρίσκονται εκτός καταστημάτων κι έτσι γίνονται “θύματα” κλεφτών. Κατόπιν, τα πωλούν “μαύρα”, σε άλλες εφαρμογές.

Στη βιομηχανία των βιοκαυσίμων δεν είναι εύκολο να πουλήσεις ένα τηγανέλαιο που δεν έχει πιστοποιηθεί, γιατί έχει γίνει ένα πολύ ενδιαφέρον σύστημα πιστοποιήσεων, έτσι ώστε να είναι απολύτως βέβαιο ότι το βιοντίζελ παράγεται από τηγανέλαια που όντως έχουν προέλθει από την εστίαση.

Εμείς, τώρα σκεφτόμαστε πώς να απευθυνθούμε στην αγορά οικιακών τηγανέλαιων, η οποία βάση εκτιμήσεων είναι γύρω στους 25.000 τόνους τον χρόνο. Το μεγάλο μας πρόβλημα είναι το κόστος και η λογιστική πολυπλοκότητα. Πιλοτικά, έχουμε κάνει συνεργασίες με δήμους συμπεριλαμβανομένου και του Δήμου Αθηναίων, με δημόσια και ιδιωτικά σχολεία».

 «Πράσινο λάδι»: τηλ: 210-5722108, email: [email protected]

Ενέργεια από μπέργκερ και τηγανητές πατάτες

Τα χρησιμοποιημένα τηγανέλαια μπορούν να ανακυκλωθούν και με την κατάλληλη χημική επεξεργασία να μετατραπούν σε βιοκαύσιμα.

Ετσι αυξάνονται και τα περιβαλλοντικά οφέλη, αφού η παραγωγή βιοντίζελ οδηγεί στη μείωση των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων, άρα και των αρνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον από την παραγωγή τους.

Επί παραδείγματι, από 1 λίτρο λάδι που θα ανακυκλωθεί παράγονται 0,8 λίτρα βιοντίζελ, δηλαδή καύσιμη ύλη φιλική προς το περιβάλλον.

Και η πληροφορία που βρίσκεται σε όλες τις ιστοσελίδες των εταιρειών συλλογής τηγανέλαιων είναι πως ένα λίτρο λαδιού μολύνει σχεδόν ένα εκατομμύριο λίτρα νερού, ποσότητα που είναι ικανή να καλύψει τις ανάγκες σε νερό ενός ατόμου για 14 χρόνια.

Πώς μπορεί ένας ιδιώτης, οι ένοικοι μιας πολυκατοικίας να συμμετάσχουν στην ανακύκλωση τηγανέλαιων;

Πολύ απλά με ένα τηλεφώνημα στις εταιρείες συλλογής ή με ένα μήνυμα στο ηλεκτρονικό τους ταχυδρομείο.

Θα οριστεί ραντεβού με αντιπρόσωπό τους, ο οποίος και θα υπολογίσει περίπου τις ποσότητες τηγανέλαιων που παράγει κάθε διαμέρισμα.

Ετσι, θα αποφασιστεί ποιο μέγεθος κάδου συλλογής συμφέρει να εγκατασταθεί στην πολυκατοικία, για να είναι σωστά λειτουργικός.

Ο κάδος δίνεται δωρεάν, τουλάχιστον όσον αφορά τις εταιρείες με τις οποίες εμείς ήρθαμε σε επαφή.

Η διαδικασία είναι η ίδια για όλους. Σε τακτά διαστήματα, αυτοκίνητο της εταιρείας έρχεται στον χώρο μας, αδειάζει και καθαρίζει ή αλλάζει τον κάδο (δωρεάν).