«Μέναμε στα μηχανοστάσια των καραβιών και στέλναμε το ρεύμα στη Θεσσαλονίκη μέχρι το 1956 που έγινε η ενοποίηση όλων των εταιρειών»… «Παίρναμε, θυμάμαι, νερό από τη θάλασσα και δουλεύαμε τις μηχανές των πλοίων. Εγώ, πιτσιρίκος τότε, καθάριζα τα πιστόνια και έμπαινα ολόκληρος μέσα», διηγείται ένας από τους παλαιότερους εργαζόμενους της μετέπειτα ΔΕΗ που έπιασε δουλειά το ’45 σε ηλικία 15 χρόνων γιατί υπήρχαν μεγάλες ανάγκες τότε…
Οι παραπάνω μαρτυρίες των παλαιότερων στελεχών και εργαζόμενων στη ΔΕΗ έχουν συγκεντρωθεί στο Αρχείο Προφορικών Μαρτυριών.
Μέσα από αυτό το σπάνιο υλικό που καταγράφηκε με ιδιαίτερη φροντίδα μπορεί κανείς να διατρέξει όλη τη σημαντική περίοδο συγκρότησης και εδραίωσης της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού στη χώρα.
Κι όπως χαρακτηριστικά εξηγούν οι σκαπανείς «τότε ήταν η εποχή του Ελντοράντο του εξηλεκτρισμού. Τα δίκτυα επεκτείνονταν με μεγάλη ταχύτητα. Συνέχεια η μία πόλη μετά την άλλη συνδεόταν. Η εξαγορά των τοπικών επιχειρήσεων γίνονταν η μία μετά την άλλη. Ο κόσμος μας έβλεπε λίγο πολύ ως αστροναύτες που του φέρνανε το ρεύμα!» (Ιστορικό Αρχείο ΔΕΗ, Αρχείο Προφορικών Μαρτυριών).
Βρισκόμαστε στο κτίριο της οδού Εντισον -το όνομα δεν είναι τυχαίο- εκεί δίπλα στη νέα παραλία της Θεσσαλονίκης που λειτουργούσε κάποτε ένα από τα τρία εργοστάσια Ηλεκτρικής Ενέργειας της ΔΕΗ στη Θεσσαλονίκη.
Σ’ ένα από αυτά τα εργοστάσια (τα άλλα δύο ήταν στην οδό Αγίου Δημητρίου και στο Ντεπώ), υπήρχαν πριν δεκαετίες μηχανές πλοίων που τροφοδοτούσαν με κιλοβατώρες συνεχόμενου αρχικά ρεύματος περιοχές της πόλης.
Μια ιστορία συνεχίζεται…
Από το 2006 στελέχη της Διεύθυνσης Περιφέρειας Μακεδονίας Θράκης (ΔΠΜ-Θ) αναζήτησαν και εντόπισαν σε αποθήκες και παλαιότερα αρχεία της επιχείρησης σημαντικό αρχειακό υλικό που είχε επιβιώσει κάτω από δυσμενείς συνθήκες.
Από τις πρώτες αυτοψίες διαπιστώθηκε πως πρόκειται για σημαντικό υλικό που περιείχε τα αρχεία των πρώτων ηλεκτρικών εταιρειών της Θεσσαλονίκης.
Μετά την αποκατάσταση του υλικού, ακολούθησε η διαμόρφωση της κτιριακής υποδομής για τη μόνιμη εγκατάστασή του. Σήμερα το Ιστορικό Αρχείο της ΔΕΗ ΑΕ/ΔΠΜ-Θ βρίσκεται και λειτουργεί στην οδό Εντισον 2 και μπορεί να το επισκεφθεί όποιος θέλει, κλείνοντας απλώς ένα ραντεβού.
Το αρχειακό υλικό που διασώθηκε εκτείνεται χρονολογικά από το 1918 μέχρι την ίδρυση της ΔΕΗ, τη δεκαετία του ’50.
Περιλαμβάνει έγγραφα, βιβλία και κατάστιχα. Αποτελεί μια αδιάσπαστη συνέχεια που συνδέει ιστορικά τη δραστηριότητα των Ηλεκτρικών Εταιρειών Θεσσαλονίκης με εκείνη της ΔΕΗ, ένα δείγμα της οποίας αποτελούν οι αρχειακές σειρές: «Φύλλα Μητρώου», οι ατομικοί φάκελοι του προσωπικού των Ηλεκτρικών Εταιρειών μέχρι και την ίδρυση της ΔΕΗ (1041 φάκελοι) και «Μητρώα συνταξιούχου» του Ταμείου Συντάξεων Προσωπικού (990 μητρώα).
Στις αρχειακές σειρές περιέχονται η ιστορία της εξαγοράς και η περίοδος της μετάβασης από την ιδιωτική επιχείρηση ηλεκτρικής ενέργειας στην κρατική εκμετάλλευση, οι λειτουργίες της επιχείρησης κατά τη διάρκεια της Κατοχής, η πολιτική του προσωπικού στην μεταπολεμική περίοδο, η ιστορία της Κρατικής Εκμετάλλευσης Τροχιοδρόμων και Ηλεκτροφωτισμού Θεσσαλονίκης (ΚΕΤΗΘ), η ασφάλεια της εργασίας και του ασφαλιστικού συστήματος του κλάδου…
Ιστορικό Αρχείο ΔΕΗ Α.Ε /ΔΠΜ-Θ
Εντισον 2, Θεσσαλονίκη
2310 360 192 κaι 2310 360.257
Email: [email protected]
