Την Πέμπτη και την Παρασκευή διοργανώθηκε διημερίδα από το Μορφωτικό Ιδρυμα της ΕΣΗΕΑ με θέμα τη στήριξη του ημερήσιου και περιοδικού Τύπου. Συμμετείχαν εκπρόσωποι όλων των κομμάτων του συνταγματικού τόξου, στελέχη ελληνικών εφημερίδων και του Αθηναϊκού Πρακτορείου και εκπρόσωποι διεθνών ενώσεων του Τύπου. Η «Εφ.Συν.» μίλησε με τρεις από αυτούς για το διεθνές τοπίο στον Τύπο και ποιο μπορεί να είναι το μέλλον.
Τζιμ Μπουμέλα (Ηνωμένο Βασίλειο), επίτιμος ταμίας και πρώην πρόεδρος Διεθνούς Οργανισμού Δημοσιογράφων
Οι πιο σημαντικές εφημερίδες του κόσμου βρίσκονται σε ολοένα και λιγότερα χέρια
• Θα συνεχίσουν να υπάρχουν εφημερίδες ή θα αντικατασταθούν από τα ΜΜΕ του διαδικτύου;
Θα εξαφανιστούν ίσως όταν δεν υπάρχουν πια δέντρα. Αστειεύομαι! Φυσικά και υπάρχει κρίση στις εφημερίδες και στο επιχειρηματικό μοντέλο των εφημερίδων. Αυτό έγινε ιδιαίτερα τα τελευταία 10-15 χρόνια και με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με τη χώρα. Σε άλλες χώρες, όπως οι σκανδιναβικές, τα πάνε καλύτερα. Δεν είναι εύκολο να συνδέσουμε την κρίση που ξεκίνησε από τις τράπεζες του 2008 με την κρίση στον Τύπο, αλλά κάποιες πολυεθνικές τη χρησιμοποίησαν για να αυξήσουν τα κέρδη τους.
Η εκδοτική βιομηχανία και η βιομηχανία των εφημερίδων έχει κέρδη, πάντα είχε. Πλέον οι πιο σημαντικές εφημερίδες του κόσμου βρίσκονται σε ολοένα και λιγότερα χέρια, κάτι που μπορεί να επηρεάσει το σύνολο του κλάδου και το πώς δουλεύουν οι δημοσιογράφοι.
Για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο οι περισσότερες τοπικές-περιφερειακές εφημερίες ανήκουν σε μεγάλες αμερικανικές πολυεθνικές και πρέπει να είναι κερδοφόρες για τους μετόχους τους. Αλλοι τρόποι ιδιοκτησίας ΜΜΕ άλλαξαν ή εξαφανίστηκαν. Δύσκολα βλέπουμε πια εφημερίδες που ανήκουν σε πολιτικά κόμματα-οργανώσεις ή έναν πολύ πλούσιο ιδιοκτήτη. Αρα, η συγκέντρωση στην ιδιοκτησία και η έλευση του ίντερνετ άλλαξαν τον τρόπο που παράγονται οι ειδήσεις.
Ραφαέλ Λαρούσο (Ιταλία), γενικός γραμματέας της Ιταλικής Ομοσπονδίας Τύπου FNSI
Η δημοσιογραφία είναι το αντίδοτο στα fake news
• Πώς μπορούν τα ΜΜΕ και ειδικά οι εφημερίδες να αντιμετωπίσουν την έλλειψη εμπιστοσύνης από το κοινό που βλέπουμε όλο και σε περισσότερες έρευνες;
Οι εφημερίδες είναι σε κρίση παγκοσμίως. Δεν πιστεύω ότι θα πεθάνουν αλλά θα γίνουν διαφορετικές. Πολύ διαφορετικές απ’ ό,τι είναι σήμερα. Θα πρέπει να ερευνούν περισσότερο, να βοηθούν τους ανθρώπους να αντιλαμβάνονται μεγάλα θέματα και λιγότερο να τους δίνουν απλώς κάποιες ειδήσεις. Στο μέλλον θα μαθαίνουμε τις ειδήσεις από κινητό ή την ταμπλέτα μας ή την τηλεόραση, αλλά θα είναι δύσκολο να τις μάθουμε από τις εφημερίδες.
Εάν απλώς έχουν ειδήσεις, αυτές θα είναι ξεπερασμένες. Η κατάσταση είναι διαφορετική στις τοπικές ειδήσεις και τον τοπικό Τύπο. Εκεί χρειάζονται περισσότερο. Στις εφημερίδες θα υπάρχει έρευνα, συζήτηση και προσπάθεια κατανόησης μεγάλων συμβάντων. Θα είναι περισσότερο συμπληρωματικές.
• Πόσο σοβαρή απειλή είναι τα fake news για τη δημοσιογραφία και τις εφημερίδες. Είναι πράγματι ένα νέο φαινόμενο ή σήμερα λόγω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης βλέπουμε περισσότερα;
Η δημοσιογραφία και τα fake news είναι δύο διαφορετικοί κόσμοι. Η δημοσιογραφία είναι το αντίδοτο στα fake news. Εάν θέλεις να τους κηρύξεις πόλεμο, πρέπει να επενδύσεις στην επαγγελματική δημοσιογραφία. Οι άνθρωποι πάντα χρειάζεται να ενημερωθούν και αυτό πρέπει να γίνεται από έναν επαγγελματία δημοσιογράφο και όχι το facebook ή το Google.
Πατρίκ Καμενκά (Γαλλία), εκπρόσωπος του γαλλικού δημοσιογραφικού συνδικαλιστικού οργανισμού SNJ CGT στην Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων
Οι δημοσιογράφοι να αναλάβουν τον έλεγχο των Μέσων τους και ας είναι δύσκολο οικονομικά
• Θεωρείτε ότι τα εναλλακτικά και συνεταιριστικά ΜΜΕ μπορούν να αποτελέσουν μια απάντηση στο κυρίαρχο μοντέλο ιδιοκτησίας και να δώσουν ανεξαρτησία στους δημοσιογράφους;
Πιστεύω ότι είναι εφικτό. Στη Γαλλία νέα μέσα προσπαθούν να εξασφαλίσουν την ανεξαρτησία τους αλλά είναι δύσκολο. Είναι όμως μία λύση και μία επιλογή. Αρκετοί εργαζόμενοι στον κλάδο βλέπουν τα ΜΜΕ να καταρρέουν και λένε ότι εμείς ως δημοσιογράφοι και εργαζόμενοι πρέπει να τα πάρουμε στα χέρια μας. Ενα τέτοιο παράδειγμα είναι το mediapart.
Η ιδέα είναι τέλεια αλλά η υλοποίησή της είναι πραγματικά δύσκολη. Το δύσκολο είναι η χρηματοδότηση. Τα μεγάλα ΜΜΕ ανήκουν σε μεγάλες εταιρείες και πολυεθνικές και δεν αφήνουν πολύ χώρο στα ανεξάρτητα ΜΜΕ. Αυτά πρέπει όμως να ανταγωνιστούν με το σύστημα, γιατί αλλιώς υπάρχει μόνο μία φωνή και όχι πλουραλισμός.
Δεν μπορεί σε 2 λεπτά στην τηλεόραση κάποιος να εξηγήσει στον κόσμο πολύπλοκα ζητήματα όπως η κατάσταση στη Γαλλία, την Ελλάδα, τη Συρία. Υπάρχουν αρκετές λύσεις αλλά σίγουρα μία από τις λύσεις είναι οι δημοσιογράφοι να αναλάβουν τον έλεγχο των Μέσων τους και ας είναι δύσκολο οικονομικά. Εάν δεν είσαι τραπεζίτης ή κάποιος ισχυρός ή ακόμα και ένα πολιτικό κόμμα, δεν μπορείς να βρεις τα χρήματα που απαιτούνται ειδικά για την τηλεόραση. Δεν είναι μόνο οικονομικό, είναι και πολιτικό το ζήτημα.
• Πώς αντιμετωπίζουν τα γαλλικά ΜΜΕ και τα συνδικάτα όπως το CGT τις μεταρρυθμίσεις Μακρόν, ειδικά στα εργασιακά;
Οι μεταρρυθμίσεις που πέρασε είναι επικίνδυνες γιατί καταστρέφουν κεκτημένα από την εποχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Αφορά όλους τους εργαζομένους και τους δημοσιογράφους. Οι δημοσιογράφοι δεν παράγουν ένα προϊόν που πωλείται στα ράφια των σουπερ μάρκετ. Παράγουν ιδέες. Προσπαθούν να εξηγήσουν στους ανθρώπους τι συμβαίνει.
Είναι επισφαλώς εργαζόμενοι και οι νέοι νόμοι Μακρόν τούς κόβουν πολλά επιδόματα. Επίσης, αλλάζει ο τρόπος εκπροσώπησης των σωματείων και οι Γάλλοι εργαζόμενοι δεν θα μπορούν να υπερασπιστούν τόσο αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους. Συνδικάτα όπως το CGT και το F.O. αντιπαλεύουν αυτές τις μεταρρυθμίσεις, όμως άλλες Ενώσεις συμφωνούν με την κυβέρνηση και το πρόβλημα είναι ότι αμφισβητείται η ενότητα του κινήματος.
Επομένως, ο Μακρόν πέρασε τους νόμους του χωρίς δυσκολίες. Οι πολίτες στη Γαλλία είναι απογοητευμένοι. Η Αριστερά είναι διχασμένη και είναι δύσκολο να πει στον Μακρόν «Σταματήστε γιατί καταστρέφετε τη χώρα, καταστρέφετε τον δημόσιο τομέα, καταστρέφετε κοινωνικά κεκτημένα». Πάντα αναφέρει το παράδειγμα της Γερμανίας, αλλά ξέρουμε ότι στη Γερμανία αρκετοί εργαζόμενοι δυσκολεύονται στην καθημερινή επιβίωσή τους.
Στη Γαλλία το 20%-25% των δημοσιογράφων εργάζονται εκ περιτροπής και λαμβάνουν επιδόματα, κάτι που με τις νέες μεταρρυθμίσεις καταργείται. Με αυτή την ανασφάλεια οι δημοσιογράφοι δεν θα μπορούν να κάνουν σωστά τη δουλειά τους και η ανεργία στον κλάδο είναι ήδη υψηλή.
