Άνοιξαν σήμερα το πρωί οι κάλπες στη Συρία για τις προεδρικές εκλογές, με την επανεκλογή για τέταρτη θητεία του Μπασάρ αλ Άσαντ να θεωρείται βέβαιη, σε μια χώρα που έχει καταστραφεί από τον πόλεμο και είναι αντιμέτωπη με οικονομική κρίση.
Τα περισσότερα από 12.000 εκλογικά κέντρα, που έχουν δημιουργηθεί στις περιοχές της Συρίας οι οποίες ελέγχονται από τη Δαμασκό, θα κλείσουν στις 19:00 και τα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν μέσα σε 48 ώρες.
«Σκηνοθετημένες» εκλογές, «ούτε ελεύθερες ούτε δίκαιες»: οι Δυτικοί έχουν ήδη απορρίψει την ψηφοφορία, τη δεύτερη που πραγματοποιείται από το 2011, όταν ξέσπασε ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία.
Από εκλογικό κέντρο της Ντούμα, πρώην προπύργιο των ανταρτών, όπου ψήφισε, ο Μπασάρ αλ Άσαντ δήλωσε ότι δε δίνει σημασία στις απόψεις της Δύσης. «Η αξία αυτών των απόψεων είναι μηδενική», είπε χαρακτηριστικά σε δημοσιογράφους.
Στη Ντούμα σημειώθηκαν μερικές από τις πιο σφοδρές μάχες στη διάρκεια του εμφυλίου στη Συρία και πλέον βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Δαμασκού.
Η πόλη βρίσκεται στην περιοχή της Ανατολικής Γούτα, στα περίχωρα της συριακής πρωτεύουσας, όπου τον Απρίλιο του 2018 εξαπολύθηκε επίθεση με χημικά όπλα, η οποία ώθησε τη Δύση να πραγματοποιήσει επιδρομές εναντίον αρκετών εγκαταστάσεων του καθεστώτος, όπου πιστεύεται ότι παρασκευάζονταν χημικά όπλα.
Διεκδικώντας μια νέα επταετή θητεία σε μια χώρα η οικονομία και οι υποδομές της οποίας έχουν καταστραφεί, ο Άσαντ παρουσιάζει τον εαυτό του ως τον άνθρωπο της ανοικοδόμησης, αφού κέρδισε στο πεδίο της μάχης με τη στήριξη της Ρωσίας και του Ιράν.
Επί πολλές εβδομάδες πορτρέτα του 55χρονου προέδρου είναι αναρτημένα σε περίοπτες θέσεις σε πόλεις σε όλη τη Συρία και κυρίως στη Δαμασκό.
Αντίπαλοι του Άσαντ είναι δύο άνδρες, άγνωστοι στο ευρύ κοινό που θεωρείται ότι έθεσαν υποψηφιότητα απλώς για τους τύπους: ο πρώην υπουργός και βουλευτής Αμπντάλα Σάλουμ Αμπντάλα και ένα μέλος της αντιπολίτευσης ο Μαχμούντ Μαρέι.
Βάσει του εκλογικού νόμου, οι υποψήφιοι στις προεδρικές εκλογές θα πρέπει να έχουν ζήσει στη Συρία για 10 χρόνια συνεχόμενα, ένας όρος που αποκλείει προσωπικότητες της συριακής αντιπολίτευσης που ζουν αυτοεξόριστες στο εξωτερικό.
Ελπίδα καμιά
Ο Μπασάρ, ο οποίος βρέθηκε αιφνιδιαστικά το 2000 στην εξουσία, πήρε τη θέση του πατέρα του Χαφέζ αλ Άσαντ, ο οποίος πέθανε έπειτα από 30 χρόνια διακυβέρνησης.
Ο απερχόμενος πρόεδρος δε χρειάστηκε να πραγματοποιήσει προεκλογική εκστρατεία ή να δώσει συνεντεύξεις. Πριν την ψηφοφορία όμως, ο Άσαντ έδωσε χάρη σε χιλιάδες κρατούμενους.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, οι ψηφοφόροι είναι λίγοι περισσότεροι από 18 εκατομμύρια, όμως στην πραγματικότητα ο αριθμός αναμένεται να είναι μικρότερος λόγω του πολέμου που έχει κατακερματίσει τη χώρα και των πολλών Σύρων που έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό.
Σε μια χώρα πολωμένη λόγω του πολέμου, οι αυτόνομες περιοχές των Κούρδων στα βορειοανατολικά αγνοούν τις προεδρικές εκλογές. Το ίδιο συμβαίνει και στο τελευταίο προπύργιο των τζιχανιστών και των Σύρων ανταρτών, στην επαρχία Ιντλίμπ, όπου ζουν περίπου 3 εκατομμύρια άνθρωποι.
Αν και οι συγκρούσεις έχουν περιοριστεί, οι εκλογές του 2021 βρίσκουν στη Συρία σε οικονομικό μαρασμό, με μια ιστορική υποτίμηση του νομίσματός της, έναν πληθωρισμό που καλπάζει και περισσότερο από το 80% του πληθυσμού της να ζει στη φτώχεια, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.
Πρόσφατη έκθεση της μη κυβερνητικής οργάνωσης World Vision εκτίμησε σε περισσότερο από ένα τρισεκατομμύριο ευρώ το οικονομικό κόστος του πολέμου.
Στις προεδρικές εκλογές του 2014, ο Άσαντ συγκέντρωσε περισσότερο από το 88% των ψήφων, σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα. Το ποσοστό συμμετοχής ξεπέρασε το 73%. Εκείνες ήταν οι πρώτες εκλογές στις οποίες συμμετείχαν πολλοί υποψήφιοι. Μέχρι το 2014, ο Μπασάρ αλ Άσαντ και ο πατέρας του Χαφέζ εκλέγονταν μέσω δημοψηφίσματος, συχνά συγκεντρώνοντας περισσότερο από το 97% των ψήφων.
Τύραννος, εγκληματίας πολέμου, αρχηγός μαφίας ή σωτήρας;
Μετά την ήττα των αντιπάλων του στον εμφύλιο, ο Μπασάρ αλ Άσαντ και η σύζυγός του, Άσμα, κατάφεραν να αποδυναμώσουν τον πλουσιότερο άνδρα της Συρίας, τον Ραμί Μακλούφ, πρώτο ξάδερφο του Άσαντ.
Στις αρχές του 2020, η Άσμα ανέλαβε το φιλανθρωπικό ίδρυμα που είχε συστήσει ο Μακλούφ για τις οικογένειες των οπαδών του καθεστώτος που σκοτώθηκαν στον πόλεμο. Εξόριστος Σύρος επιχειρηματίας υποστηρίζει ότι το προεδρικό ζεύγος ελέγχει πλέον όλες τις εισροές χρημάτων: «Υπήρχε το σύστημα και τα φιλανθρωπικά ιδρύματα του ΟΗΕ. Η Άσμα ενοποίησε όλες τις φιλανθρωπικές οργανώσεις υπό την αιγίδα της και ο Ραμί έχασε πολύ γρήγορα τον ρόλο του. Τα υπόλοιπα ήταν εύκολα».
Στη συνέχεια, ο Μακλούφ έχασε τις μετοχές του στο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας Syriatel – μία από τις λίγες πηγές μετρητών που απέμειναν σε μια οικονομία που πλήττεται από κυρώσεις, κατάρρευση στον γειτονικό Λίβανο, πτώση της συναλλαγματικής ισοτιμίας και αύξηση του πληθωρισμού. Η κοινοπραξία που είχε ιδρύσει ως το μεγαλύτερο επενδυτικό όχημα στη Συρία αποσύρθηκε επίσης. Οι Άσαντ ελέγχουν πλέον πλήρως τα οικονομικά, με τον Μακλούφ να εκλιπαρεί μέσω Facebook για μια καλύτερη μεταχείριση από το καθεστώς και να θρηνεί για την αλλαγή επί το δυσμενέστερον της τύχης του.
Η ευκολία με την οποία εξουδετέρωσε τον Μακλούφ και η συγκέντρωση του ελέγχου επί των εσόδων της χώρας από τον Άσαντ, οδηγούν σε συγκρίσεις – επισημαίνει ο Γκάρντιαν – με μαφιόζικες τακτικές και συστήματα διαχείρισης της εξουσίας, όπου χρησιμοποιούνται οι αδύναμες κρατικές δομές για την εδραίωση της κυριαρχίας.
«Το κομβικό σημείο για τον Μπασάρ ήταν όταν η μητέρα του, Άνισα, πέθανε [το 2016]», σημειώνει ο εξόριστος επιχειρηματίας. «Άνοιξε τις πύλες για την Άσμα και ο Μπασάρ αισθάνθηκε πιο ελεύθερος να κάνει ό,τι ήθελε. Η Ανίσα ήταν σκληροπυρηνική και επέμενε στην καταστολή των διαδηλώσεων το 2011».
Τέσσερις Σύροι επιχειρηματίες που μίλησαν στον Guardian, αποκάλυψαν ότι κρατικοί αξιωματούχοι τους εκβιάζουν τους τελευταίους μήνες, απαιτώντας οικονομικά ανταλλάγματα.
Η εμφάνιση της Συρίας ως κράτους μαφίας εξέπληξε πολλούς που είχαν συναντήσει τον Άσαντ κατά τα πρώτα χρόνια της προεδρίας του, αλλά άλλοι που τον γνώρισαν εκτενώς, δήλωσαν ότι ήταν θέμα χρόνου να συμβεί.
Πρώην αξιωματικός της CIA που δραστηριοποιείτο στην Ανατολή και γνωρίζει τον Σύρο ηγέτη είπε ότι ήταν πάντα πρόθυμος να επιβάλει τη βία για να επιτύχει τους στόχους του: «Ωστόσο, έχει επίσης μια γοητευτική πλευρά, όπως ο χαρακτήρας της HBO, ο οποίος έχει ξεγελάσει αρκετούς Αμερικανούς και Ευρωπαίους ηγέτες.
Είναι ξεκάθαρο ότι η ιδέα του προοδευτικού Μπασάρ, που προωθήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 – ο ορμητικός νεαρός οφθαλμίατρος που εκπαιδεύτηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, ερωτευμένος με τη δυτική τεχνολογία, παντρεμένος με μια όμορφη πρώην τραπεζίτη – ήταν μια φάρσα. Και πολλοί από εμάς τους παρατηρητές της Συρίας, υποστηρίξαμε μάταια ότι ο Μπασάρ δεν ήταν παρά μαφιόζος.
Ίσως ήταν η απλή ελπίδα ότι η αραβική άνοιξη θα επικρατούσε στη Συρία, που θόλωσε τη συλλογική κρίση, ίσως ακόμη κι ότι η δύναμη ενός πληθυσμού υψηλού μορφωτικού επιπέδου θα μπορούσε να ανυψωθεί και να αποτελέσει πρότυπο για τη Μέση Ανατολή. Η ουσία, ωστόσο, είναι ότι ο Μπασάρ ήταν καθαρό προϊόν του πατέρα του και η Συρία επρόκειτο να υποφέρει μαζί του στο θρόνο. Δεν θα άφηνε ποτέ την καρέκλα, παρά μόνο με τον θάνατό του», επιμένει ο πρώην πράκτορας.
