Ανθρώπινες οχλήσεις στις παραλίες ωοτοκίας της Caretta caretta

Η Ελλάδα διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη διατήρηση της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta φιλοξενώντας περίπου το 50% των φωλιών αυτού του εμβληματικού είδους. Ιδιαίτερης σημασίας είναι ο Κόλπος του Λαγανά στη Ζάκυνθο και ο Νότιος Κυπαρισσιακός Κόλπος, καθώς συγκεντρώνουν πάνω από το 60% των φωλιών της Caretta caretta στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Αυτό είναι ένα από τα συμπεράσματα της αξιολόγησης των παραλιών ωοτοκίας της Caretta caretta σε όλη την Ελλάδα που πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2024-2025, από το WWF Ελλάς και τον ΑΡΧΕΛΩΝ στο πλαίσιο της «Συμμαχίας για την Αγρια Ζωή», της συλλογικής πρωτοβουλίας 11 περιβαλλοντικών οργανώσεων που έχει ως στόχο την αποτελεσματική προστασία των εμβληματικών ειδών της Ελλάδας.

Συνολικά αξιολογήθηκαν 167 παραλίες ωοτοκίας σε όλη την Ελλάδα καλύπτοντας περίπου 270 χιλιόμετρα ακτογραμμής, ενώ η έρευνα περιέλαβε παραλίες στα νησιά του Ιονίου, στην Κρήτη, την Πελοπόννησο, την Ηπειρο, τις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα με ιδιαίτερη έμφαση σε προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000.

Αλλοίωση

Η πλειονότητα των παραλιών ωοτοκίας επηρεάζεται από πολλαπλές ανθρωπογενείς πιέσεις, οι οποίες κυμαίνονται από μέτρια όχληση έως έντονη αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος. Η τουριστική χρήση αναδείχτηκε ως ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες πίεσης, καθώς οι συχνότερες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, beach bars και εστιατόρια. Ενδεικτικά το 77% των παραλιών φιλοξενούσαν έπιπλα παραλίας που μπορεί να δυσκολέψουν τη διαδικασία της ωοτοκίας, στο 71% των παραλιών καταγράφηκε νυχτερινή φωτορύπανση και στο 68% των παραλιών υπήρχε έντονη ανθρώπινη παρουσία κατά τις βραδινές ώρες, οπότε και γίνεται η ωοτοκία.

Μόνο το 12% των παραλιών βρίσκεται σε καλή κατάσταση διατήρησης, ενώ το 50% αξιολογήθηκαν ως μέτριας και το 38% ως χαμηλής ποιότητας. Τέλος, από τη σύγκριση των παραλιών εντός και εκτός του δικτύου Natura 2000 φαίνεται ότι οι προστατευόμενες περιοχές εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερο ποσοστό παραλιών με καλή αξιολόγηση (19% εντός έναντι 5% εκτός). Αυτό το γεγονός επιβεβαιώνει ότι το καθεστώς προστασίας συμβάλλει θετικά, χωρίς ωστόσο να εξαλείφει τις πιέσεις που εξακολουθούν να καταγράφονται.

Με βάση τα ευρήματα της αξιολόγησης το WWF Ελλάς και ο ΑΡΧΕΛΩΝ προτείνουν μια σειρά μέτρων και δράσεων, οι οποίες αφορούν τόσο τη διαχείριση των παραλιών όσο και τη βελτίωση του θεσμικού και διοικητικού πλαισίου προστασίας που αφορούν την αξιοποίηση και εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Caretta caretta, τη διατήρηση ελεύθερης ζώνης σε απόσταση 5 μέτρων από τη γραμμή του κύματος, ώστε να εξασφαλίζεται επαρκής χώρος για την έξοδο των χελωνών στην παραλία, και τη δημιουργία φωλιών και την απομάκρυνση του εξοπλισμού της παραλίας (ομπρέλες, ξαπλώστρες, αθλητικός εξοπλισμός) κατά τις νυχτερινές ώρες.

Κι ακόμα την απομάκρυνση αυθαίρετων/ παράνομων υποδομών που αλλοιώνουν το φυσικό περιβάλλον της παραλίας και την ενημέρωση των επισκεπτών σε συνεργασία με επαγγελματίες του τουρισμού.