Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Κλιματικοί πρόσφυγες» ή «περιβαλλοντικοί μετανάστες»;
AP PHOTO / DAR YASIN
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Κλιματικοί πρόσφυγες» ή «περιβαλλοντικοί μετανάστες»;

  • A-
  • A+
Η νέα μορφή μετανάστευσης και η συζήτηση για την ορολογία.

Τα τελευταία χρόνια, έχει εμφανιστεί μια νέα μορφή μετανάστευσης, όπου άνθρωποι, που συνήθως αποκαλούνται «κλιματικοί πρόσφυγες», εξαναγκάζονται να εγκαταλείψουν τη χώρα τους, εξαιτίας της επίδρασης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Ωστόσο, ορισμένοι διεθνείς οργανισμοί, όπως η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης, επέκριναν τη χρήση του όρου «πρόσφυγας» στην περίπτωση των περιβαλλοντικών μεταναστεύσεων.

Πράγματι, η Σύμβαση της Γενεύης του 1951 προβλέπει την αναγνώριση του καθεστώτος πρόσφυγα για όποιον/α βρίσκεται εκτός της χώρας του/της, λόγω φόβου δίωξης.

Στην περίπτωση των περιβαλλοντικών μεταναστών, είναι συχνά δύσκολο να μιλήσουμε για κίνδυνο δίωξης. Ισως να φταίει το γεγονός ότι οι άνθρωποι που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές διασχίζουν εθελοντικά τα σύνορα της χώρας τους. Για τον λόγο αυτό, αντί του όρου «πρόσφυγας», προτιμάται ο όρος «περιβαλλοντικός μετανάστης».

Το Ινστιτούτο για την Οικονομία και την Ειρήνη, μια αυστραλιανή δεξαμενή σκέψης, εκτίμησε πρόσφατα ότι, μόνο το 2017, 18 εκατομμύρια άνθρωποι -το 61,5% των παγκόσμιων μετατοπίσεων- εξαναγκάστηκαν να μετακινηθούν λόγω φυσικών καταστροφών. Σημειώνεται ότι οι φυσικές καταστροφές δεν προκαλούνται καθολικά από την αλλαγή του κλίματος, αλλά η υπερθέρμανση του πλανήτη προβλέπεται να προκαλέσει πιο συχνές και έντονες καταστροφές.

Προϋποθέσεις ασύλου

Και ενώ οι προβλέψεις ποικίλλουν, οι εκτιμήσεις συμφωνούν ότι οι αριθμοί αυτοί θα εκτοξευτούν. Στην ίδια έκθεση διαπιστώθηκε ότι περίπου ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι ζουν σήμερα σε περιοχές με «πολύ υψηλή» ή «υψηλή» έκθεση στο μεταβαλλόμενο κλίμα, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει στην απώλεια της ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων από τις κλιματικές αλλαγές στο μέλλον.

Εκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας του 2018 εκτιμά ότι, μέχρι το 2050, θα υπάρξουν 143 εκατομμύρια περιβαλλοντικοί μετανάστες από περιοχές της Λατινικής Αμερικής, της Αφρικής νοτίως της Σαχάρας και της νοτιοανατολικής Ασίας.

Ωστόσο, για τα κράτη του κόσμου, οι περιβαλλοντικοί μετανάστες εξακολουθούν να ορίζονται ως «πρόσφυγες», μια έννοια που έχει συγκεκριμένο νομικό ορισμό, με βασικά κριτήρια που πρέπει να πληρούνται για να μπορέσει κάποιος να ζητήσει άσυλο σε μια νέα χώρα.

Και οι περισσότεροι νομικοί θα έλεγαν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που μετακινούνται ή αναγκάζονται να μετακινηθούν λόγω κλιματικών καταστροφών δεν είναι κυριολεκτικά «πρόσφυγες», επειδή τα περισσότερα από αυτά τα κριτήρια δεν ισχύουν γι’ αυτούς.

Ενδεικτική είναι η περίπτωση του Ionu Teitiota, ενός άνδρα από τα νησιά του Κιριμπάτι στον κεντρικό Ειρηνικό Ωκεανό, που το 2015 ζήτησε άσυλο ως πρόσφυγας στη Νέα Ζηλανδία, υποστηρίζοντας ότι ο ίδιος και η οικογένειά του απειλούνταν από την άνοδο της θάλασσας που καταπίνει το σπίτι τους.

Ο ισχυρισμός απορρίφθηκε από τα δικαστήρια της Νέας Ζηλανδίας, με την αιτιολογία ότι εξακολουθούσε να είναι δυνατή η διαμονή στη νησιωτική χώρα, ανεξάρτητα από το εάν το σπίτι του είχε καταστεί ακατοίκητο.

Βέβαια, υπάρχει και η θεωρία που υποστηρίζει ότι η κλιματική αλλαγή λειτουργεί ως «πολλαπλασιαστής κινδύνου», που σημαίνει ότι οι φυσικές καταστροφές, όπως η ξηρασία ή οι τυφώνες, μπορούν να αποσταθεροποιήσουν την ειρήνη σε ήδη ασταθείς περιοχές, προκαλώντας πολέμους ή άλλες βίαιες συγκρούσεις.

Με αυτή τη λογική, εκείνοι που εκτοπίζονται από συγκρούσεις, το ξέσπασμα των οποίων προήλθε από την κλιματική αλλαγή, θα μπορούσαν να θεωρηθούν νόμιμα «πρόσφυγες».

Ανθρώπινα δικαιώματα

Οπως διαφαίνεται, αυτή τη στιγμή, όσοι εξαναγκάζονται σε επισφαλείς καταστάσεις, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, δεν εξασφαλίζουν τις τεχνικές προϋποθέσεις για την αναγνώριση του καθεστώτος του πρόσφυγα.

Κάτι που είναι επιεικώς ανόητο, όταν γνωρίζουμε ότι οι κλιματικές καταστροφές και η μετανάστευση συμβαίνουν σήμερα, τώρα. Και ότι η μετανάστευση εξαιτίας του κλίματος συντελείται υπό τις χειρότερες συνθήκες, με τους ανθρώπους να έρχονται αντιμέτωποι με λιμούς, έλλειψη νερού, συγκρούσεις ή με τα σπίτια τους να γίνονται κυριολεκτικά υποβρύχια.

Συν τοις άλλοις, πολλές κοινότητες που επηρεάζονται χειρότερα από την αλλαγή του κλίματος, είχαν τους μικρότερους ρόλους στη δημιουργία του κλιματικού προβλήματος.

Μέχρι να διευκρινιστεί το ποιος μπορεί να τύχει ασύλου, στο επίκεντρο παραμένουν τα ανθρώπινα δικαιώματα με τη διασφάλιση των μέσων διαβίωσης για όσους αναγκάζονται να μετακινηθούν λόγω της αλλαγής του κλίματος και την ανάπτυξη υποδομών για τη διευκόλυνση της ζωής των ατόμων που δεν μπορούν να μετακινηθούν. Αυτά απαιτούν ένα κόστος και το ερώτημα που προκύπτει είναι το ποιος πρέπει να πληρώσει για τη δυσχερή κατάσταση των ευάλωτων στο κλίμα.

Η κλιματική κρίση δεν εμφανίστηκε ξαφνικά, αν και επιταχύνθηκε με εκπληκτική ταχύτητα. Οσοι βρίσκονται σε ισχυρές θέσεις γνωρίζουν από καιρό για τις ανθρώπινες επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, αλλά δεν έκαναν τίποτα γι’ αυτό όταν θα ήταν πολύ καίριο να ενεργήσουν. Τι πρέπει να γίνει;

Οι πλούσιες βιομηχανικές χώρες παράγουν τη μερίδα του λέοντος των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου που οδήγησαν στην παρούσα κρίση. Τα λιγότερο βιομηχανοποιημένα, φτωχότερα έθνη πληρώνουν τώρα το κόστος με τις επιπτώσεις των μεταβολών του κλίματος και της έλλειψης πόρων.

Αν και είναι καταφανές ότι αυτό είναι πραγματικά άδικο, οι πλούσιες χώρες δεν δείχνουν να θεωρούν ότι έχουν κάποια ιστορική υποχρέωση να βοηθήσουν αυτούς που έχουν βλάψει. Ομως, είτε πρόκειται για «κλιματικούς πρόσφυγες» ή «περιβαλλοντικούς μετανάστες» είτε για «θύματα του κλίματος», αυτοί οι άνθρωποι αξίζουν κάποια δικαιοσύνη.ΠΗΓΗ: ιστότοπος Grist

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Η λειψυδρία τσακίζει μητροπόλεις
​Tο Κέιπ Τάουν βρίσκεται στη διόλου αξιοζήλευτη κατάσταση να έχει καταστεί η πρώτη μεγάλη πόλη της σύγχρονης εποχής που βρίσκεται αντιμέτωπη με την απειλή της εξάντλησης του πόσιμου νερού. Ωστόσο, αυτή η...
Η λειψυδρία τσακίζει μητροπόλεις
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Οι ωκεανοί χρειάζονται μιαν ανάσα
Από το 1950, οι στόλοι της βιομηχανικής αλιείας διπλασίασαν τις αποστάσεις των ταξιδιών τους προκειμένου να φτάσουν στα αλιευτικά πεδία, αλλά αλιεύουν μόνο το ένα τρίτο των ψαριών που έπιαναν πριν από 65...
Οι ωκεανοί χρειάζονται μιαν ανάσα
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Μπρος γκρεμός και πίσω εξόρυξη
Τα ισχνά οφέλη που απολάμβαναν οι κάτοικοι της Φρία στη Γουινέα, πόλη-θύλακας εξόρυξης βωξίτη για την παραγωγή αλουμινίου από ξένη εταιρεία, άρχισαν να εξαφανίζονται με το ξέσπασμα της παγκόσμιας οικονομικής...
Μπρος γκρεμός και πίσω εξόρυξη
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Οι εμφύλιοι πόλεμοι φέρνουν πείνα
​Παρά τις διεθνείς προσπάθειες για την αντιμετώπιση της επισιτιστικής ανασφάλειας, περίπου 108 εκατ. άνθρωποι στον κόσμο ήρθαν αντιμέτωποι με την πείνα το 2016. Πρόκειται για μια δραματική αύξηση σε σύγκριση...
Οι εμφύλιοι πόλεμοι φέρνουν πείνα
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Οι φυσικοί πόροι εξαντλούνται
​Η αύξηση της κατανάλωσης που τροφοδοτείται από μία ταχέως αναπτυσσόμενη μεσαία τάξη σε πολλές χώρες του πλανήτη έχει τριπλασιάσει την ποσότητα των πρώτων υλών που προέρχονται από τη γη τις τελευταίες τέσσερις...
Οι φυσικοί πόροι εξαντλούνται
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Το πανάκριβο τίμημα της ξηρασίας
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα προκαλούν μεγάλες απώλειες στις καλλιέργειες και στις σοδειές, αλλά, μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες δεν γνώριζαν ακριβώς πόση από την παγκόσμια παραγωγή χάθηκε εξαιτίας τους και πώς...
Το πανάκριβο τίμημα της ξηρασίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας