Στα κοινωνικά δίκτυα επέστρεψαν τα σκίτσα με τον Χριστό Λυτρωτή, το εμβληματικό άγαλμα που δεσπόζει στο Ρίο ντε Τζανέιρο, αλλά αντί να έχει τα χέρια ανοιχτά σαν να αγκαλιάζει την πόλη, τα έχει στο κεφάλι του σαν να την αποστρέφεται.
Αυτή τη φορά όχι για την κακή εμφάνιση της «γηπεδούχου» Εθνικής ποδοσφαίρου στο Μουντιάλ του 2014 που έγινε στη Βραζιλία, αλλά σαν δείγμα δυσφορίας για μια πόλη και μια Πολιτεία που μαστίζονται από τη γενικευμένη θεσμική διαφθορά, τη βία εγκληματικών συμμοριών, παραστρατιωτικών και δυνάμεων ασφάλειας και τη διαπλοκή τους με πολιτικούς.
«Καλώς ήρθατε στο άλλο Ρίο ντε Τζανέιρο: μια αστική ζούγκλα γεμάτη με τα πλοκάμια του εγκλήματος και της διαφθοράς», έγραφε ρεπορτάζ του Economist στις 16 Απριλίου μιλώντας για την αντίθεση ανάμεσα στη συνθήκη του ως «καρτ ποστάλ» και προορισμού 12,5 εκατ. τουριστών ετησίως και στην πραγματικότητα της πολιτικής και οικονομικής του κατάρρευσης και της αδυναμίας της τοπικής κυβέρνησης ακόμη και να ελέγχει τα εδάφη του. Κάτι που θα μπορούσε, όπως γράφει η βρετανική εφημερίδα, να είναι «καμπανάκι» για την κατάσταση της δημοκρατίας σε πολλές ακόμη Πολιτείες όπου έγκλημα και πολιτική συμβιώνουν νοσηρά.
Το πιο πρόσφατο δείγμα αυτής της ώσμωσης ήταν η παραίτηση του μπολσοναριστή κυβερνήτη της, του ακροδεξιού Κλάουντιο Κάστρο, και η μετέπειτα καταδίκη του σε απαγόρευση άσκησης δημόσιου αξιώματος για μια οκταετία για αθέμιτη πολιτική και οικονομική επιρροή στη διάρκεια της εκστρατείας του για κυβερνήτης. Η Πολιτεία είναι τώρα ακυβέρνητη, αφού ο αναπληρωτής του παραιτήθηκε για να αναλάβει μια πιο «επιδραστική» θέση στο Ελεγκτικό Συνέδριο και ο πρόεδρος του τοπικού Κογκρέσου (τρίτος στη σειρά διαδοχής) αποπέμφθηκε κατηγορούμενος για σχέσεις με ναρκεμπόρους.
Οι κερδισμένοι
Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά. Σε αυτή την Πολιτεία των 17,4 εκατ. κατοίκων οι πέντε τελευταίοι κυβερνήτες (και κάποιοι αντικαταστάτες τους) είτε κατέληξαν στη φυλακή είτε παραιτήθηκαν είτε «εκπαραθυρώθηκαν» ιδίως για σκάνδαλα διαφθοράς που εντάθηκαν με την ανάληψη του Μουντιάλ του 2014 και των Ολυμπιακών του 2016 από το Ρίο, δύο διοργανώσεων που οδήγησαν σε κατάσταση «οικονομικής καταστροφής» την Πολιτεία.
Τα τελευταία χρόνια καθαιρούνται ή καταδικάζονται για διαφθορά εισαγγελείς, αξιωματούχοι, βουλευτές και σχεδόν όλα τα μέλη του Ελεγκτικού Συνεδρίου της Πολιτείας. Προ ετών ειδική επιτροπή του τοπικού Κογκρέσου ζήτησε τη διερεύνηση 266 βουλευτών για σχέσεις με παραστρατιωτικούς και ναρκεμπόρους. Σήμερα, δεκάδες λαμβάνουν μηνιαίο «επίδομα» από τον παράνομο τζόγο των μαφιών.
Το πιο κραυγαλέο δείγμα της πολιτικής διαπλοκής με το οργανωμένο έγκλημα είναι οι καταδίκες του Ντομίνγκο Μπραζάο, μέλους του Ελεγκτικού Συνεδρίου της Πολιτείας, και του αδελφού του, του ομοσπονδιακού βουλευτή Τσικίνιο Μπραζάο, σε κάθειρξη 76 ετών, γιατί διέταξαν τη δολοφονία της δημοτικής συμβούλου του Ρίο, Μαριέλε Φράνκο, για να διασφαλίσουν μαζί με τους παραστρατιωτικούς την κατασκευή οικιστικών συγκροτημάτων σε δημόσιες εκτάσεις.
Ετσι η Πολιτεία του Ρίο ντε Τζανέιρο, δεύτερη οικονομία και μεγαλύτερη παραγωγός πετρελαίου της Βραζιλίας, κατέληξε να είναι η πιο υπερχρεωμένη της χώρας. Η δε ακραία ένοπλη βία που ασκείται για να διασφαλιστεί η λεηλασία των δημόσιων ταμείων και η διατήρηση του status quo των εγκληματιών έχει φτάσει να προκαλέσει ζημιές ίσες με το 0,9% του ΑΕΠ της Πολιτείας, σχεδόν 2 δισ. δολάρια.
Τα κράτη εν κράτει
Εγκληματικές οργανώσεις όπως η CV (Κόκκινη Διοίκηση, η ισχυρότερη ναρκομαφία του Ρίο με δράση πλέον και σε άλλες 17 Πολιτείες της χώρας) και αντίπαλές τους όπως η Πρώτη Διοίκηση της Πρωτεύουσας (PCC) μάχονται μεταξύ τους για την επικράτηση στο ναρκεμπόριο, τις ληστείες φορτίων, τους εκβιασμούς ακόμη και την «παροχή υπηρεσιών». Και έχουν κηρύξει πόλεμο για τον έλεγχο ολόκληρων περιοχών με τις ομάδες των παραστρατιωτικών: πρώην και εν ενεργεία αστυνομικοί και στρατιωτικοί που χάρη στην πολιτική διαπλοκή επεκτάθηκαν και εδραιώθηκαν όχι μόνο πουλώντας προστασία και μπαίνοντας στην αγορά ναρκωτικών αλλά και ασκώντας μονοπώλιο ακόμη και στην προμήθεια νερού, αερίου, άτυπων μεταφορών, παράνομου δορυφορικού σήματος στις φαβέλες (φτωχογειτονιές) του Ρίο.
Ερευνα του Πανεπιστημίου Φλουμινένσε έδειξε πως το 20% της μητροπολιτικής περιφέρειας και περισσότεροι από τέσσερα εκατομμύρια κάτοικοι ελέγχονται από παραστρατιωτικούς και ναρκεμπόρους. Το Ρίο σήμερα χωρίζεται σε φέουδα: στο 52% αυτών των εδαφών κυριαρχούν οι ναρκομαφίες και στο 48% οι ένοπλες πολιτοφυλακές επιβάλλοντας τους δικούς τους νόμους.
Δεν είναι ένα περιθωριακό φαινόμενο αλλά μια κανονικότητα που έχει δραματικές συνέπειες για τη δημοκρατία. Οταν μια Πολιτεία επιτρέπει την εδραίωση παράλληλων άνομων εξουσιών στερείται στην ουσία νομιμότητα και οι εκλογές, η πολιτική εκπροσώπηση και η διαμόρφωση δημόσιων πολιτικών αρχίζουν να λειτουργούν υπό μόνιμη πίεση και με τεράστιες υποχωρήσεις. Μια κρίσιμη υπενθύμιση εν όψει του προσεχούς Οκτωβρίου, όταν μαζί με τις προεδρικές θα διεξαχθούν και εκλογές για την ανάδειξη των κυβερνητών Πολιτειών και τοπικών Κοινοβουλίων.
.jpg)
