Πέρασε ο νόμος που σκοτώνει τον Αμαζόνιο

Το κυριαρχούμενο από την (ακρο)δεξιά αντιπολίτευση Κογκρέσο της Βραζιλίας υπερψήφισε νόμο που καταργεί στην πράξη σχεδόν κάθε φραγμό για την ανηλεή οικονομική εκμετάλλευση του Αμαζονίου, των δασών, των νερών, των καλλιεργήσιμων εκτάσεων, των λατομείων και άλλων φυσικών πόρων στην αχανή λατινοαμερικανική χώρα των 200 εκατομμυρίων κατοίκων.

«Ο νόμος της ερημοποίησης», όπως τον αποκαλούν επιστήμονες και ακτιβιστές για την προστασία του περιβάλλοντος, εκτιμάται ότι θα παραδώσει σε εταιρικά συμφέροντα (και) περιοχές που ανήκουν σε κοινότητες ιθαγενών της Βραζιλίας.

Ο πρόεδρος Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα έχει περιθώριο 15 ημερών για να τον αναπέμψει στο Κογκρέσο, αλλά πολλοί πιστεύουν ότι όσοι βουλευτές και γερουσιαστές λειτουργούν σαν υπάλληλοι των μεγάλων (και μικρών, π.χ. κτηνοτρόφοι και μικροκαλλιεργητές) εκμεταλλευτών, θα τον ξαναψηφίσουν με την απαραίτητη από τον κανονισμό αυξημένη πλειοψηφία.

Τραγική ειρωνεία: Τον Νοέμβριο η Βραζιλία θα φιλοξενήσει σύνοδο του G30 με θέμα την… προστασία του Αμαζονίου.

Μάχη στο Ανώτατο Δικαστήριο

Μετά την πιθανή επαναψήφισή του ο περιβαλλοντοκτόνος νόμος είναι πιθανό να τεθεί υπό την κρίση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Βραζιλίας, στο οποίο ετοιμάζονται να προσφύγουν περισσότερες από 150 οργανώσεις και κοινωνικά κινήματα, ζητώντας να κριθεί αντισυνταγματικός.

«Σε κάθε περίπτωση, η έγκρισή του είναι μια τραγωδία», δήλωσε η πανεπιστημιακός Σουέλι Αραούχο, συντονίστρια δημόσιας πολιτικής δράσης στην ομάδα Climate Observatory. «Αν εφαρμοστεί θα οδηγήσει, μεταξύ άλλων, σε μεγάλης κλίμακας αποψίλωση των δασών και θα αυξήσει τον κίνδυνο ανθρωπογενών κλιματικών κρίσεων όπως τα ακραία καιρικά φαινόμενα», τόνισε.

Μία από τις σκανδαλώδεις διατάξεις του νόμου είναι ότι επιτρέπει σε έργα που ταξινομούνται ως έχοντα «μέτριες» ρυπογόνες συνέπειες να λάβουν περιβαλλοντική άδεια fast track μέσω μιας απλής ηλεκτρονικής φόρμας.

Δηλαδή χωρίς ενδελεχείς μελέτες επιπτώσεων και χωρίς αυστηρό έλεγχο από δημόσιες υπηρεσίες. Μέχρι τώρα αυτή η «ταχεία διαδικασία» περιοριζόταν σε επιχειρηματικές δραστηριότητες με «χαμηλή» ρύπανση.

«Αυτό θα επηρεάσει περίπου το 90% των διαδικασιών αδειοδότησης στη Βραζιλία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων για τις εταιρείες εξόρυξης και τη συντριπτική πλειονότητα των γεωργικών δραστηριοτήτων οποιασδήποτε κλίμακας», είπε η Αραούχο.

Πρόκειται για σχεδιασμένη και «εξυπηρετική» κατάρρευση του συστήματος περιβαλλοντικής αδειοδότησης, η οποία θα γίνει πλήρης αυτο-αδειοδότηση. Ενας υπάλληλος εταιρείας απλώς θα κάνει κλικ σε ένα κουμπί και η άδεια θα εκτυπώνεται.

Ο νόμος ορίζει επίσης ότι οι υπηρεσίες που είναι υπεύθυνες για την προστασία των δικαιωμάτων των ιθαγενών θα έχουν λόγο «μόνο στις διαδικασίες αδειοδότησης για έργα που βρίσκονται σε επίσημα αναγνωρισμένα εδάφη». Συνεπώς θα εξαιρεθεί περισσότερο από το 30% των γαιών των ιθαγενών και πάνω από το 80% των «κιλόμπο», δηλαδή αγροτοκτηνοτροφικών περιοχών που έχουν τις ιστορικές ρίζες τους σε ομάδες σκλάβων που δραπέτευσαν κατά την αποικιοκρατία και έφτιαξαν αυτοδιαχειριζόμενες κοινότητες σε δυσπρόσιτες δασικές και ορεινές περιοχές. Ιθαγενείς και κάτοικοι κιλόμπο περιμένουν επίσημη έκδοση τίτλου ιδιοκτησίας εδώ και δεκαετίες.

«Τεράστιες εκτάσεις βρίσκονται ήδη υπό αμφισβήτηση ή στοχοποιούνται από εταιρείες», λέει ο Ντιναμάμ Τούξα, δικηγόρος και γνωστός ιθαγενής ακτιβιστής. «Νομιμοποιείται μια διαδικασία εξόντωσης των αυτοχθόνων», τόνισε χαρακτηριστικά.

Ο Τούξα, εκτελεστικός συντονιστής της οργάνωσης «Λόγος των Αυτοχθόνων Λαών της Βραζιλίας» (Apib), λέει ότι ο πρόεδρος Λούλα οφείλει να ασκήσει βέτο στον «νόμο της ερημοποίησης». Αλλά γνωρίζει ότι σε ένα νομοθετικό σώμα όπου την πλειοψηφία έχει η συντηρητική αντιπολίτευση, η πρωτοβουλία του κεντροαριστερού προέδρου της χώρας μπορεί να ανατραπεί.

«Γι’ αυτόν τον λόγο η κοινωνία των πολιτών πρέπει να παραμείνει οργανωμένη και να πιέσει δυναμικά τους βουλευτές και τους γερουσιαστές να μην ανατρέψουν το προεδρικό βέτο», κατέληξε.

Πολλοί επικρίνουν τον 79χρονο Λούλα επειδή δεν έκανε αρκετά για να αποτρέψει την έγκριση του νομοσχεδίου. Στο κυβερνητικό στρατόπεδο την αντίσταση ενάντια στο νομοσχέδιο ανέλαβε σχεδόν αποκλειστικά η υπουργός Περιβάλλοντος, Μαρίνα Σίλβα, η οποία το χαρακτήρισε «ταφόπλακα για τις περιβαλλοντικές άδειες».

Η 67χρονη Σίλβα, μιγάδα με πορτογαλικές και αφρικανικές ρίζες, είναι έγκυρη περιβαλλοντολόγος και έχει θέσει υποψηφιότητα στο παρελθόν για πρόεδρος της Βραζιλίας. Δεν εξελέγη αλλά τηρεί αποστάσεις από τον Λούλα διατηρώντας τις προεδρικές της φιλοδοξίες.