Η συμφωνία Ιταλίας – Λιβύης κινδυνεύει να ναυαγήσει

Η συμφωνία της Ιταλίας με τη Λιβύη, ή μάλλον με την κυβέρνηση της Τρίπολης, η οποία υπεγράφη πρόσφατα, έχει φυσικά κύριο στόχο τον περιορισμό των μεταναστευτικών ροών από τη Βόρεια Αφρική προς τις ακτές τις Απουλίας, της Καλαβρίας και, κυρίως, της Σικελίας.

Η βασική ιδέα είναι ότι η Ρώμη θα βοηθήσει την κυβέρνηση του Αλ Σαράζι να μπλοκάρει τις αναχωρήσεις, να ενισχύσει την ακτοφυλακή της και παράλληλα να μεταφέρει τους μετανάστες που προέρχονται από την υποσαχάρια Αφρική σε «κατάλληλα κέντρα» παραμονής.

Στη συνέχεια, βέβαια, θα πρέπει να οργανωθεί και η δύσκολη φάση του επαναπατρισμού.

Υπάρχει, όμως, μια μακρά σειρά προβλημάτων η οποία αφορά, πρώτα απ’ όλα, το πεδίο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η Υπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες του ΟΗΕ εκτιμά ότι η Λιβύη, στη φάση αυτή, δεν μπορεί να θεωρηθεί «ασφαλής τρίτη χώρα» και πως «δεν μπορούν ούτε και να ξεκινήσουν διαδικασίες για την εξέταση των αιτήσεων ασύλου στη Βόρεια Αφρική».

Εθελοντές μη κυβερνητικών οργανώσεων που έδωσαν συνεντεύξεις σε ιταλικά ραδιόφωνα τόνισαν ότι οι συνθήκες κράτησης των μεταναστών αυτών στις φυλακές της Τρίπολης είναι απάνθρωπες.

Με μετρημένες τουαλέτες και χείριστες συνθήκες υγιεινής, χωρίς τη δυνατότητα τακτικής επαφής με δικηγόρους και χωρίς το δικαίωμα μεταφοράς των ασθενών σε νοσοκομεία.

Χαρακτηριστικά, όπως μετέδωσε το ραδιόφωνο Radio Radicale, ένας νέος από τον Νίγηρα ο οποίος πάσχει από φυματίωση, δεν μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο για να υποβληθεί σε θεραπεία.

Αναγκάστηκε να δωροδοκήσει υποτιθέμενο ιθύνοντα της πρεσβείας του, και παρά τα χρήματα που κατέβαλε, βρίσκεται ακόμη μέσα στη φυλακή.

Δεν πρόκειται, βέβαια, για μεμονωμένη περίπτωση, αφού οι καθημερινές συνθήκες κράτησης είναι εφιαλτικές, με μετανάστες ξεχασμένους από τον Θεό και από τους συνανθρώπους τους.

Καθολικά βέλη

H καθολική εθελοντική οργάνωση Caritas προσθέτει ότι «στις φυλακές αυτές συμβαίνουν ακόμη και όσα δεν μπορεί καν να συλλάβει ο ανθρώπινος νους», ενώ αναφέρεται και στο κρίσιμο, πολιτικό πεδίο.

«Ο Αλ Σαράζι μπορεί να είναι σημείο αναφοράς για την Ευρώπη, αλλά όχι για τον λιβυκό λαό», δήλωσε στον ιταλικό Τύπο ο Ολιβιέρο Φόρτι, της Caritas Italia.

Δεν αποκλείεται, δηλαδή, η πρόσφατη συμφωνία της Ρώμης με την Τρίπολη να έχει αποτέλεσμα την αλλαγή του «επιχειρησιακού κέντρου» των διακινητών: να μεταφέρουν την κύρια δραστηριότητά τους στη Βεγγάζη και να αυξήσουν τα ποσά που ζητούν από τους «απελπισμένους της θάλασσας» για τον επικίνδυνο διάπλου της Μεσογείου.

Στην ίδια λογική, το Κοινοβούλιο του Τομπρούκ απέρριψε τη συγκεκριμένη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την «άκυρη και μη ισχύουσα» και υπογραμμίζοντας ότι «θέματα όπως το μεταναστευτικό πρέπει να τα χειρίζεται ο λιβυκός λαός, μέσω των δημοκρατικά εκλεγμένων βουλευτών του».

Η κατάσταση, δηλαδή, είναι ιδιαίτερα περίπλοκη, από τη στιγμή, μάλιστα, που όλοι οι παρατηρητές αναγνωρίζουν πως ο Αλ Σαράζι είναι σε θέση να ελέγξει μόνον την πόλη της Τρίπολης και ελάχιστα περίχωρα.

Τις τελευταίες δέκα ημέρες, η κυβέρνησή του ανακοίνωσε ότι εντόπισε και μπλόκαρε χίλιους εκατό ανθρώπους οι οποίοι είχαν μόλις ξεκινήσει το «ταξίδι του τρόμου» με προορισμό την Ιταλία.

Είναι πολύ περισσότεροι, όμως, οι μετανάστες που κατάφεραν να φτάσουν στην Κάτω Ιταλία, παρά τις κάκιστες καιρικές συνθήκες.

Εξακόσιοι, μάλιστα, αποβιβάστηκαν στο νησί της Λαμπεντούζα, κινδυνεύοντας να πνιγούν στο ταξίδι, λόγω της φουρτουνιασμένης θάλασσας.

Είναι σαφές ότι η Ιταλία και ο νέος υπουργός Εσωτερικών της, Μάρκο Μινίτι, επιχειρούν να δώσουν μια κάποια απάντηση στην πλειονότητα των πολιτών τους, οι οποίοι δεν καταφέρνουν να καταλάβουν πώς η Ευρώπη εννοεί να χειριστεί, μεσοπρόθεσμα και αμέσως, το μεταναστευτικό.

Είναι όμως άλλο τόσο ξεκάθαρο ότι η λύση δεν περιορίζεται σε τέτοιου είδους ευάλωτες, διακρατικές συμφωνίες.

Ισως, μια συνολική ευρωπαϊκή βοήθεια προς όλες τις χώρες διέλευσης και καταγωγής μεταναστών και προσφύγων να μπορέσει να φέρει πιο απτά και διαρκή αποτελέσματα.