Σε πεδίο… ασκήσεων για ρευστές γεωπολιτικές ισορροπίες παγιώνονται τα εδάφη του Ιράκ και της Συρίας, σε μία από τις κρισιμότερες μάλιστα φάσεις του πολέμου κατά του «Ισλαμικού κράτους», με τις σχεδιαζόμενες επιχειρήσεις εκρίζωσής του από τα βασικά του προπύργια: τη Μοσούλη και τη Ράκα αντιστοίχως.
Το πόσο εύθραυστες παραμένουν οι «συμμαχικές» ισορροπίες κατέδειξε εκ νέου χθες η ρήξη μεταξύ Αγκυρας και Βαγδάτης, η δεύτερη ανοιχτή μέσα σε ένα χρόνο, αυτή τη φορά με κλήσεις αμφότερων των πρεσβευτών τους για εξηγήσεις, βιτριολική ρητορική -κυρίως από ιρακινής πλευράς- και αδιερεύνητη τη στάση των Αμερικανών, τουλάχιστον προς ώρας.
Η πολλοστή κλιμάκωση της έντασης στις διμερείς σχέσεις οφείλεται στην πάγια καχυποψία (όχι μόνον της Βαγδάτης) για τις μεθοδεύσεις της Τουρκίας στη γεωπολιτική της περιφέρεια, εν προκειμένω στο Βόρειο Ιράκ, κι ενόσω βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η στρατιωτική της επιχείρηση «Ασπίδα του Ευφράτη» στη βόρεια Συρία.
Προ ημερών, εξάλλου, η τουρκική Εθνοσυνέλευση αποφάσισε την παράταση κατά ένα έτος τόσο της «Ασπίδας», όσο και της -επισήμως εκπαιδευτικού χαρακτήρα- αποστολής τουρκικών στρατευμάτων στη βάση Μπασίκα στο Βόρειο Ιράκ, την ώρα που ο Ταγίπ Ερντογάν πιέζει τις ΗΠΑ για τη συμμετοχή της χώρας του στην επικείμενη επιχείρηση ανακατάληψης της παρακείμενης Μοσούλης.
Κατά την επίσημη εκδοχή της Αγκυρας, η τουρκική αποστολή στην Μπασίκα -η οποία ενισχύθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο, κατά πληροφορίες, από 150 στους 2.000 άνδρες- βασίζεται σε αίτημα του προέδρου του Ιρακινού Κουρδιστάν, Μασούντ Μπαρζανί, φίλα προσκείμενου στην Τουρκία.
Κατά τη Βαγδάτη, ωστόσο, πρόκειται νέτα σκέτα για «κατοχικές δυνάμεις», όπως επανέλαβε χθες ο Ιρακινός σιίτης πρωθυπουργός, Χαϊντέρ αλ Αμπάντι, προειδοποιώντας ανοιχτά την ισλαμοσυντηρητική, σουνιτική ηγεσία της Αγκυρας ότι διακινδυνεύει με τις επιλογές της το ξέσπασμα ενός «περιφερειακού πολέμου».
Κάλεσμα στον ΟΗΕ
Λίγο νωρίτερα, το ιρακινό Κοινοβούλιο είχε απαιτήσει με ψήφισμά του την άμεση αποχώρηση των τουρκικών δυνάμεων από την Μπασίκα, καλώντας την κυβέρνηση της Βαγδάτης «να προσφύγει άμεσα στον ΟΗΕ» και «να αναθεωρήσει τις εμπορικές και οικονομικές σχέσεις με την Τουρκία».
Ουδόλως τυχαίως, η τουρκο-ιρακινή ρήξη συντελείται ενώ βρίσκονται σε τελικό στάδιο οι προετοιμασίες του ιρακινού στρατού -με τη συνδρομή σιιτικών πολιτοφυλακών, Κούρδων Πεσμεργκά και ειδικών δυνάμεων των ΗΠΑ- για την απελευθέρωση της πετρελαιοπαραγωγού Μοσούλης, που βρίσκεται στα χέρια του «Ι.Κ.» από το καλοκαίρι του 2014.
Υπερασπιζόμενη αυτοβούλως την ανάγκη διατήρησης της «καθαρότητας» του σουνιτικού χαρακτήρα της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης του Ιράκ, η Αγκυρα αφήνει τώρα ανοιχτό το ενδεχόμενο να… αυτοπροσκληθεί, εάν χρειαστεί, στην επιχείρηση στη Μοσούλη.
Επικαλούμενος μάλιστα κυβερνητικές πηγές, ο αρθρογράφος της «Habertürk», Μουχαρέμ Σαρίκαγια, αναφέρει ότι αυτό θα μπορούσε να γίνει -όπως και στην περίπτωση της Μπασίκα- «με πρόσκληση του Μπαρζανί».
Στο ίδιο, δε, άρθρο παρατίθενται δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Αμυνας, Φικρί Ισίκ, πως «με δικές μας μεθόδους», όχι μόνον «θα μετάσχουμε οπωσδήποτε στην επιχείρηση στη Μουσούλη», αλλά και ότι η «Ασπίδα του Ευφράτη» θα επεκταθεί νοτιότερα «μέχρι την Αλ Μπαμπ» στην επαρχία Χαλεπίου, σε βάθος περίπου 30 χλμ. στη βόρεια Συρία.
Υπό αυτήν την έννοια, οι χθεσινές δηλώσεις του αντιπροέδρου της τουρκικής κυβέρνησης, Νουμάν Κουρτουλμούς, ότι «ούτε η παρουσία μας στην Μπασίκα, ούτε και στα συριακά εδάφη στοχεύουν σε κατοχή ή ανάμιξη στις εσωτερικές υποθέσεις» του Ιράκ και της Συρίας, περισσότερο έριξαν «λάδι στη φωτιά», παρά διασκέδασαν τις εντυπώσεις.
«Το δίχως άλλο, η αμερικανική κυβέρνηση «βρίσκεται αντιμέτωπη με μία αδύνατη εξισορρόπηση», παρατηρεί στο πρακτορείο AFP o Αντονι Σκίνερ, επικεφαλής της Verisk Maplecroft, βρετανικής εταιρείας παροχής συμβουλών πολιτικού ρίσκου.
Αργά χθες, εν τω μεταξύ, ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρώσο ομόλογό του, Πούτιν.
Κύριο θέμα τους, όπως ανέφεραν ανωνύμως αξιωματούχοι στην Αγκυρα, ήταν -πέρα από την επικείμενη συνάντησή τους στην Κωνσταντινούπολη στις 10 Οκτωβρίου και τις διμερείς συμφωνίες που θα υπογράψουν- η συριακή κρίση, η ανάγκη εντατικοποίησης των προσπαθειών για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και η διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας στη ρημαγμένη χώρα.
