Με… διακριτικό τρόπο χώρες της ανατολικής Ευρώπης έχουν εγκρίνει πωλήσεις όπλων αξίας 1 δισ. ευρώ προς χώρες της Μέσης Ανατολής, με τελικό προορισμό τις περισσότερες φορές τη Συρία, σύμφωνα με έρευνα του δικτύου Balkan Investigative Reporting (BIRN) και του Organised Crime and Corruption Reporting Project (OCCRP).
Χιλιάδες επιθετικά τουφέκια, όπως AK-47, όλμοι, εκτοξευστήρες ρουκετών , αντιαρματικά και πολυβόλα διοχετεύονται από τα Βαλκάνια στην Αραβική χερσόνησο και τις χώρες που συνορεύουν με τη Συρία.
Το συμπέρασμα είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτούς του «εμπορεύματος» καταλήγει στη Συρία, συντηρώντας τον αιματηρό πενταετή εμφύλιο πόλεμο- αναφέρεται στη σχετική έρευνα που διήρκεσε ένα χρόνο, βασίστηκε σε στοιχεία από τις εξαγωγές όπλων, σε εκθέσεις του ΟΗΕ, σε δρομολόγια αεροπλάνων και συμβόλαια αγοράς όπλων.
Το εμπόρευμα έφευγε για την ανατολή από την Βοσνία, την Βουλγαρία, την Κροατία, την Τσεχία, το Μαυροβούνιο, την Σλοβακία, την Σετβία και την Ρουμανία.
Από την κλιμάκωση της αιματοχυσίας στη Συρία το 2012, οι οκτώ χώρες έχουν εγκρίνει πωλήσεις όπλων και πυρομαχικών αξίας 1,2 δισ. ευρώ στη Σαουδική Αραβία, την Ιορδανία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Τουρκία- βασικής αγορές όπλων για την Συρία και την Υεμένη.
Στο παρελθόν αυτές οι χώρες δεν είχαν ιστορικό τέτοιων εμπορικών συναλλαγών με την ανατολική Ευρώπη, αλλά οι αγορές αυξάνονται σταδιακά με τις περισσότερες συμφωνίες να υπογράφονται το 2015.
Το εμπόρευμα από την κεντρική και ανατολική Ευρώπη, ταυτοποιημένο από βίντεο και φωτογραφίες που αναρτήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χρησιμοποιείται τώρα από τους μαχητές του Ελεύθερου Συριακού Στρατού (που υποστηρίζεται από τη Δύση, από ενόπλους ισλαμικών εξτρεμιστικών ομάδων όπως της Ansar al-Sham, της Jabhat al-Nusra (που σχετίζεται με την Αλ Κάιντα) και διαφόρων άλλων που πολεμούν για λογαριασμό του Σύρου προέδρου, αλλά και από τους Σουνίτες στην Υεμένη.
Τα στοιχεία που αναγράφονται πάνω σε ορισμένα πυρομαχικά με την προέλευση και την ημερομηνία κατασκευής δείχνουν ότι σημαντικές ποσότητες είναι από το 2015.
Τα δρομολόγια του θανάτου
Αυτός ο δρόμος «άνοιξε» τον χειμώνα του 2012, όταν δεκάδες μεταγωγικά αεροσκάφη φορτωμένα με όπλα από τις αποθήκες της της πρώην Γιουγκοσλαβίας αγορασμένα από τη Σαουδική Αραβία, άρχισαν να απογειώνονται από το Ζάγκρεμπ με προορισμό την Ιορδανία.
Αμέσως μετά άρχισαν να δημοσιοποιούνται τα πρώτα βίντεο με Κροατικά όπλα από την Συρία. Η κυβέρνηση στο Ζάγκρεμπ συστηματικά αρνείται οποιαδήποτε συμμετοχή στην
Η κυβέρνηση της Κροατίας αρνείται μετ’επιμονής οποιαδήποτε εμπλοκή στην μεταφορά των όπλων στην Συρία, αλλά σύμφωνα με τον Ρόμπερτ Φόρντ, που χρημάτισε πρέσβη των ΗΠΑ στη Δαμασκό από το 2011 μέχρι το 2014, το Ζάγκρεμπ έκλεισε συμφωνία το 2012 με τη χρηματοδότηση της Σαουδικής Αραβίας. Και αυτή ήταν η αρχή.
Εμποροι όπλων στην ανατολική Ευρώπη μεσολάβησαν για την πώληση πυρομαχικών από την Ουκρανία και την Λευκορωσία, προσπαθώντας να διασφαλίσουν ακόμα και Σοβιετικά αντιαρματικά συστήματα που είχαν αγοραστεί από την Βρετανία.
Από το 2012, σύμφωνα με την έρευνα των BIRN και OCCRP, εξαγωγές όπλων και πυρομαχικών αξίας 806 εκατομμυρίων ευρώ εγκρίθηκαν από χώρες της ανατολικής Ευρώπης προς τη Σαουδική Αραβία, με βάση στοιχεία από τις ευρωπαϊκής εκθέσεις και πληροφορίες από κυβερνητικές πηγές.
Την ίδια περίοδο η Ιορδανία εξασφάλισε άδεια για εξαγωγές 155 εκατομμυρίων, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για εξαγωγές 135 εκ. ευρώ και η Τουρκία 87εκ. Συνολικά δηλαδή 1,2 δισ. ευρώ.
Εμπιστευτικό έγγραφο που εξασφάλισαν οι BIRN και OCCRP, από τον Νοέμβριο του 2013, ανώτερος αξιωματούχος στο υπουργείο Αμυνας της Σερβίας εξέφραζε την ανησυχία του ότι οι εξαγωγές στη Σαουδική Αραβία θα κατέληγαν στη Συρία.
«Μεγάλη ζήτηση»
Τα όπλα παραδίδονταν μέσω αεροπορικών και θαλάσσιων δρομολογίων.
Παρακολουθώντας σε πραγματικό χρόνο τις κινήσεις αεροσκαφών και πλοίων, οι ερευνητές δημοσιογράφοι μπορούσαν να παρακολουθούν και την πορεία των εμπορευμάτων. Και η λεπτομερής ανάλυση των χρονοδιαγραμμάτων, των πτήσεων και του ιστορικού των μεταφορών βοήθησε έτσι ώστε να εντοπιστούν 70 πτήσεις που πιθανότατα μετέφεραν όπλα στη Μέση Ανατολή πέρσι.
Το Βελιγράδι, η Σόφια και η Μπρατισλάβα φαίνεται ότι είναι οι βασικές αφετηρίες των πτήσεων.
Η Σερβία δε επιβεβαίωσε ότι 49 από τις εν λόγω πτήσεις πράγματι μετέφεραν όπλα.
Τα στοιχεία από τις στατιστικές της Ε.Ε. παρείχαν περαιτέρω αποδεικτικά στοιχεία για το μέγεθος των συναλλαγών. Αποκαλύπτουν, γράφει ο Guardian, ότι από την Βουλγαρία και την Σλοβακία απογειώθηκαν αεροσκάδη που μετέφεραν χιλιάδες τόνους απροσδιόριστου φορτίου από το καλοκαίρι του 2014 στις ίδιες στρατιωτικές βάσεις στην Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ.
Οπως υποστηρίζει ο Φορντ, τα όπλα που αγόρασαν οι Σαουδάραβες, οι Ιορδανοί και τα Ηνωμ,ένα Αραβικά Εμιράτα διοχετέυτηκαν στη Συρία από δυο μυστικά στρατιωτικά κέντρα- που αποκαλούνται κέντρα στρατιωτικών επιχειρήσεων (MOCs) – στην Ιορδανία και την Τουρκία.
Τα όπλα μεταφέρονται οδικώς στα σύνορα της Συρίας ή προσγειώνονται με ρίψεις από αεροσκάφη. Οι Σαουδάραβες κάνουν το ίδιο και στην Υεμένη.
«Κάθε μια από τις χώρες αυτές που αναμειγνύονται στην αγορά των όπλων αποφασίζει κατά το δοκούν ποια ομάδα θα ενισχύσει στη Συρία» λέει ο Φορντ Οι Σαουδάραβες και οι Τούρκοι για παράδειγμα είθναι γνωστό ότι βοηθούν ένοπλους ισλαμιστές που δεν στηρίζονται από τους Αμερικανούς.
Οπλα από την ανατολική Ευρώπη έχει αγοράσει και η Ουάσιγκτον, με τελικό προορισμό την Συριακή αντιπολίτευση. Από τον Δεκέμβριο του 2015, τρία μεταγωγικά αεροσκάφη που νοίκιασε η Διοίκηση των Ειδικών Επιχειρήσεων των ΗΠΑ (Socom), η οποία έχει αναλάβει τον μυστικό εφοδιασμό με όπλα της αντιπολίτευσης στη Συρίθα, έχουν απογειωθεί από λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας για τη Μέση Ανατολή, όπως φαίνεται από τα επίσημα έγγραφα και τα στοιχεία εντοπισμού των πτήσεων.
Το τελευταίο αμερικανικό φορτίο όπλων και πυρομαχικών 1.700 τόνων αναχώρησε ασπό την Βουλγαρία στις 21 Ιουνίου με προορισμό λιμάνι της Ερυθράς Θάλασσας.
Τα πιστοποιητικά που εκδίδονται όταν κάποιος παίρνει άδεια εξαγωγής όπλων τα οποία έχει εκδώσει το υπουργείο Αμυνας της Σαουδικής Αραβίας σε Σέρβο έμπορο καθώς και τα συμβόλαια που έπεσαν στα χέρια των BIRN και OCCRP είναι αποκαλυπτικά.
Οι συναλλαγές αφορούν από γερασμένα τανκς T-55 και T-72 μέχρι εκατομμύρια σφαίρες, συστοιχίες εκτοξευτήρων ρουκετών και RPGs. Δεν είναι σαφές πόσα από αυτά τα «εμπορεύματα» έχουν παραδοθεί, αλλά οι λίστες περιλαμβάνουν φορτία από τις χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας, την Λευκορωσία, την Ουκρανία και την Τσεχία.
Οπως δήλωσε και ο πρωθυπουργός της Σερβίας Αλεξάντερ Βούσιτς σε συνέντευξη του τον Ιούνιο, η χώρα του προτίθεται να αυξήσει την παραγωγή πέντε φορές, αν και ούτε έτσι καλύπτεται η ζήτηση για όπλα.
«Δυστυχώς» είπε, « σε ορισμένα μέρη του κόσμου γίνεται πόλεμος και ότι και να παράγεις μπορείς να το πουλήσεις».
Οι ειδικοί στο εμπόριο όπλων είπαν στο BIRN και το OCCRP ότι οι πωλήσεις όπλων στη Σαουδική Αραβία και άλλες χώρες που προμηθεύουν Σύρους ενόπλους πιθανότατα παραβιάζουν την Ευρωπαϊκή και την διεθνή νομοθεσία και την Διεθνή Συνθήκη για το Εμπόριο Οπλων.
Ωστόσο ο παραλογισμός είναι ότι παρότι οι νόμοι, οι κανόνες και οι συνθήκες είναι νομικά δεσμευτικές δεν υπάρχει σαφής μηχανισμός επιβολής κυρώσεων για να τιμωρούνται οι χώρες που τις παραβιάζουν.
