Ηταν μια προαναγγελθείσα αποτυχία. Μέρες τώρα διπλωμάτες άφηναν να διαρρεύσει ότι Ιρανοί και Δύση απέχουν πολύ ακόμα από μια συμφωνία για τα πυρηνικά της Τεχεράνης, ρίχνοντας εμμέσως πλην σαφώς την ευθύνη στην απροθυμία της ιρανικής ηγεσίας να συμβιβαστεί.
Και πράγματι οι συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν χθες στη Βιέννη, μεταξύ του Ιράν και της ομάδας P5+1 (πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας και η Γερμανία) κατέληξαν για δεύτερη φορά φέτος σε αδιέξοδο, με τις δύο πλευρές να δηλώνουν αδυναμία επίλυσης της 12ετούς διαφοράς τους και να δίνουν περιθώριο άλλους επτά μήνες για να βρεθεί συμβιβασμός για όλες τις «σημαντικές τεχνικές λεπτομέρειες», μέχρι τον Ιούνιο του 2015.
Η ελπίδα της Δύσης
Οπως είπε ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών, Φίλιπ Χάμοντ, η ελπίδα της Δύσης είναι αυτό το διάστημα η Τεχεράνη να συνεχίσει να απέχει από ευαίσθητες πυρηνικές δραστηριότητες. Οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν τον επόμενο μήνα, είναι ασαφές ακόμα το μέρος της συνάντησης και αυτό το διάστημα της παράτασης, το Ιράν θα μπορεί να συνεχίσει να επωφελείται από τη χαλάρωση των κυρώσεων, ύψους 700 εκατομμυρίων δολαρίων τον μήνα. «Θα δοθεί χρόνος στο Ιράν», ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος, «προκειμένου να απαντήσει στις ανησυχίες για το πυρηνικό του πρόγραμμα», επισημαίνοντας αφ’ ενός ότι «μια μη συμφωνία είναι καλύτερη από μια κακή συμφωνία» και αφ’ ετέρου ότι η επιβολή νέων κυρώσεων θα είναι σε αυτή τη φάση αντιπαραγωγική.
Στην ουσία ο στόχος είναι να επιτευχθεί μια ευρεία «πολιτική συμφωνία» το πρώτο τετράμηνο και μέχρι το τέλος του επόμενου Ιουνίου να διευθετηθούν τα τεχνικά ζητήματα. «Το διακύβευμα είναι μεγάλο και τα θέματα περίπλοκα», δήλωσε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Τζον Κέρι, που δικαιολόγησε την παράταση υποστηρίζοντας ότι «έχουν προκύψει νέες ιδέες» και ζήτησε από το ανυπόμονο και άκρως εχθρικό Κογκρέσο «να επιδείξει σοφία και να αφήσει την κυβέρνηση να διαχειριστεί τις ισορροπίες για λίγους μήνες». Δεν είναι βέβαιο ότι έχει πείσει τους Ρεπουμπλικανούς, τρία στελέχη των οποίων ήδη πιέζουν η παράταση να συνδυαστεί με αυξημένες κυρώσεις και οποιαδήποτε τελική συμφωνία να σταλεί στο Κογκρέσο για έγκριση.
Αντίστοιχες δυσκολίες συναντά και ο Ιρανός πρόεδρος Ροχανί, με τους σκληροπυρηνικούς στην πατρίδα του. Ετσι, προσπαθώντας να κρατήσει τις ισορροπίες και αφ’ ενός να διατηρήσει τον συμφιλιωτικό του τόνο απέναντι στη Δύση, αφ’ετέρου να φανεί και υπέρμαχος των θέσεων, όπως διατυπώνονται από τους αντιπάλους του στην ηγεσία της χώρας, ο μετριοπαθής Ροχανί έδειχνε να πατάει σε δύο βάρκες: «Υποσχέθηκα στον ιρανικό λαό», είπε, «ότι οι φυγοκεντρωτές [για τον εμπλουτισμό ουρανίου] δεν πρόκειται να σταματήσουν, αλλά… και η ζωή των πολιτών πρέπει να βελτιώνεται μέρα με τη μέρα».
Ενέσεις πατριωτισμού
Ωστόσο φρόντισε να διευκρινίσει ότι «ο ιρανικός λαός θα πετύχει την τελική νίκη… και η διεθνής κοινότητα δεν έχει άλλη επιλογή από το να διαπραγματευτεί με τους εκπροσώπους της Τεχεράνης». Και μετά τηλεφώνησε στον Ρώσο πρόεδρο Πούτιν, ο οποίος συμφώνησε κατά κάποιο τρόπο με αυτή την εκτίμηση. Εχει γίνει «σημαντική πρόοδος», απεφάνθη το Κρεμλίνο, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για περαιτέρω «εποικοδομητική συνεργασία».
Αυτός που σίγουρα ευχαριστήθηκε από την αποτυχία και δεν το έκρυψε ήταν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου. «Το γεγονός ότι δεν επετεύχθη συμφωνία», είπε, «μας δίνει την ευκαιρία να συνεχίσουμε τις οικονομικές πιέσεις, που όπως έχει αποδειχθεί είναι το μοναδικό μέσο το οποίο μπορεί να εξαναγκάσει το Ιράν να διαπραγματευτεί. Πρέπει να τις συνεχίσουμε, να τις εντείνουμε – διότι πιστεύω ότι αυτός είναι ο δρόμος που πρέπει να ακολουθήσουμε».
Σε κάθε περίπτωση, η παράταση των διαπραγματεύσεων αποτελεί δίλημμα για όλους τους ενδιαφερομένους: από τη μια πλευρά οι διαπραγματευτές χρειάζονται τον χρόνο για να διευθετήσουν τις σοβαρές «λεπτομέρειες» και από την άλλη, όσο παρατείνεται η υπογραφή μιας συμφωνία γίνεται πιο εύκολος στόχος στα απανταχού «γεράκια» να την υπονομεύσουν.
Η συνάντηση της Βιέννης επρόκειτο να ολοκληρωθεί χθες λίγο πριν από τα μεσάνυχτα. Αλλά από το Σάββατο το βράδυ, στη διάρκεια δείπνου εργασίας στη βρετανική πρεσβεία, οι υπουργοί Εξωτερικών Γαλλίας, Γερμανίας, Βρετανίας και ΗΠΑ είχαν ήδη βγάλει το συμπέρασμα ότι δεν πρόκειται να καταλήξουν πουθενά, χωρίς η Τεχεράνη να κάνει μια σαφή στροφή στη διαπραγματευτική της στάση. Παρ’ ότι συζητήθηκαν πολλά εκκρεμή ζητήματα από τους διπλωμάτες, οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν να βρουν σημείο επαφής σε δύο κρίσιμα θέματα: του χρονοδιαγράμματος για τη σταδιακή κατάργηση των κυρώσεων και του αριθμού των συσκευών φυγοκέντρισης που θέλει να έχει σε λειτουργία το Ιράν.
