Πέντε διαφορετικές χώρες, ένα πύρινο παρόν, ένα δυστοπικό μέλλον. Περισσότεροι από 40.000 άνθρωποι τις τελευταίες ημέρες εγκατέλειψαν τα σπίτια και τα καταλύματά τους για να γλιτώσουν από την πύρινη κόλαση του Καπ Φερέ στη νοτιοδυτική Γαλλία, όπου περισσότερα από 100.000 στρέμματα έγιναν στάχτη, ενώ τουλάχιστον 23.000 πολίτες εκκένωσαν το Μπισκαρός λίγο πιο νότια.
Δραματικές εκκλήσεις για βοήθεια στην Ε.Ε. απηύθυναν και οι αρχές στην Ισπανία, καθώς η χώρα μαστίζεται από ισχυρότατες πυρκαγιές στα δυτικά της Μαδρίτης και στις επαρχίες Αβιλα και Γκουνταλαχάρα. Εδώ και ένα μήνα η χώρα βιώνει έναν πύρινο κλοιό, με τις αρχές να δηλώνουν πως πάνω από 1,1 εκατομμύρια στρέμματα κάηκαν ήδη σε 29 πυρκαγιές το 2026, ενώ τουλάχιστον δώδεκα άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους. Ολο τον Ιούλιο η Ευρώπη φλέγεται.
Η πυρκαγιά που εξαπλώθηκε στη νότια Νορβηγία «καταβρόχθισε» στο πέρασμά της περισσότερα από εκατό σπίτια και δασική έκταση στην πόλη Ντράμεν. Στάχτη έγιναν και 135.000 στρέμματα γης στη νότια Πορτογαλία εξαιτίας της μεγα-πυρκαγιάς που ξεκίνησε στις αρχές Ιουλίου στην πόλη Βουζέλα, αναγκάζοντας την κυβέρνηση να ζητήσει ευρωπαϊκές ενισχύσεις για την κατάσβεσή της.
Στην Ελλάδα, δύο άνθρωποι βρήκαν τραγικό θάνατο στη φωτιά στο Ωραιόκαστρο, ενώ η πυροσβεστική κλήθηκε να καταστείλει και πάλι πυρκαγιές σε περιοχές -Εύβοια, Αττική, Χίο- που σχετικά πρόσφατα έχουν πληγεί από μεγάλες πυρκαγιές.
Οι προαναφερθείσες πυρκαγιές αποτελούν μέρος μιας νέας κανονικότητας που αποτυπώνεται στα ευρήματα της έρευνας που πραγματοποίησε το MIIR σε συνεργασία με επτά δημοσιογραφικές ομάδες του European Data Journalism Network στο πλαίσιο του ChatEurope και η οποία δείχνει ότι οι ακραίες πυρκαγιές ήρθαν για να μείνουν στην Ευρώπη, απειλώντας πολύτιμους οικοτόπους, ανθρώπινες ζωές, τα πιο ευάλωτα είδη και την οικονομία της ηπείρου.
Μέσα από την ανάλυση δεδομένων του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών για τις Δασικές Πυρκαγιές του προγράμματος Copernicus (EFFIS) καταγράψαμε τον αυξανόμενο αντίκτυπο των πυρκαγιών στην ευρωπαϊκή ήπειρο τα τελευταία δέκα χρόνια. Αναλύσαμε σχεδόν 24.000 πυρκαγιές που καταγράφηκαν από το EFFIS σε 26 χώρες από το 2015 έως το 2025 μεταξύ των μηνών Απριλίου και Οκτωβρίου (αντιπυρική περίοδος) και διαπιστώσαμε ότι οι πυρκαγιές άφησαν πίσω τους τουλάχιστον 45 εκατομμύρια στρέμματα καμένης γης σε ολόκληρη την Ευρώπη – μια έκταση μεγαλύτερη από την Εσθονία.
Η έκταση αυτή ενδέχεται να είναι και ευρύτερη, εάν ληφθεί υπόψη πως οι πυρκαγιές που ανιχνεύονται από το EFFIS αντιπροσωπεύουν περίπου το 95% των συνολικών καμένων εκτάσεων που αναφέρονται σε εθνικό επίπεδο, καθώς δεν προσμετρώνται οι μικρότερες πυρκαγιές που δεν ξεπερνούν το δορυφορικό όριο ανίχνευσης.
Από την έρευνα προκύπτει ακόμη πως οι μεγάλες πυρκαγιές έχουν καταστεί πιο συχνές μετά το 2021, καθώς και ότι συγκεντρώνονται σε μικρό αριθμό περιοχών, καίνε κυρίως θαμνώδεις και δασικές εκτάσεις μεταβατικού τύπου, εκδηλώνονται συχνά σε αγροτικές περιοχές και πλήττουν επανειλημμένα προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000.
Η φωτιά αλλάζει κλίμακα
«Μιλάμε για ένα απίστευτο μέγεθος φωτιάς που εξαπλωνόταν και δεν υπήρχε κανένας να το σταματήσει. Η φωτιά έσβησε στη θάλασσα, εκεί είναι και το μαγαζί μου, κάηκε η αποθήκη μου. Είναι θαύμα που δεν πέθαναν άνθρωποι», δηλώνει ο Σωτήρης Θεοδώρου, μόνιμος κάτοικος και ιδιοκτήτης επιχείρησης εστίασης στα Λημνιά της Βολισσού, στη Χίο. Μέσα σε πέντε ημέρες τον περασμένο Αύγουστο κάηκαν στο νησί 79.140 στρέμματα δασικής περιοχής, στην πλειονότητά τους εκτάσεις Natura 2000, αγροτικές καλλιέργειες, ποιμενικές εγκαταστάσεις, σπίτια και επιχειρήσεις.
«Ο ΔΕΔΔΗΕ για αρκετά χρόνια δεν είχε καθαρίσει καθόλου την περιοχή και έτσι δημιουργήθηκε το ηλεκτρικό τόξο που προκάλεσε τη φωτιά. Οταν ξέσπασε η πυρκαγιά, ακολούθησε ένα μπάχαλο. Δεν υπήρχε σχέδιο, κράτος, δήμος, περιφέρεια, τίποτα. Και γι’ αυτό και η φωτιά πήρε τόσο ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Την πρώτη μέρα μάλιστα δεν επιχείρησε κανένα αεροπλάνο», λέει ο Θεοδώρου. Τα όσα περιγράφει στο MIIR για την πυρκαγιά της Αμανής Χίου αντηχούν ένα φαινόμενο με το οποίο οι Ευρωπαίοι βρίσκονται ολοένα και συχνότερα αντιμέτωποι: αυτό των ακραίων και μεγα-πυρκαγιών και της αδυναμίας αντιμετώπισής τους.
Από το 2015 ώς το 2025 η Ευρώπη αντιμετώπισε 134 ακραίες δασικές πυρκαγιές (extreme fires) έκτασης άνω των 50.000 στρεμμάτων εκ των οποίων 61 μεγα-πυρκαγιές (megafires) που ξεπέρασαν τα 100.000 στρέμματα. Οι όροι αφορούν μεν το μέγεθος της καμένης έκτασης αλλά και την ακραία συμπεριφορά (μεγάλη ένταση, ταχύτητα) της φωτιάς κατά την εξάπλωσή της. Σύμφωνα με το EFFIS, οι megafires έχουν εδραιωθεί στη Νότια Ευρώπη: 25 μεγα-πυρκαγιές στην Ισπανία, 24 στην Πορτογαλία, 8 στην Ελλάδα, 2 στη Γαλλία, 1 στην Ιταλία και 1 στην Κύπρο. Πυρκαγιές αυτής της έκτασης ήταν πιο σπάνιες ώς το 2020, με εξαίρεση το 2017 των καταστροφικών πυρκαγιών στην Πορτογαλία – μία από τις χειρότερες χρονιές για την Ευρώπη με 26 ακραίες πυρκαγιές. Η εικόνα έπειτα άλλαξε: 13 ακραίες πυρκαγιές το 2021, 22 το 2022, 9 το 2023, 11 το 2024 και 18 το 2025.
Τρεις από τις πιο καταστροφικές μεγα-πυρκαγιές σημειώθηκαν την τελευταία πενταετία στην Εύβοια, όπου 518.810 στρέμματα έγιναν στάχτη το 2021, στην επαρχία Ζαμόρα της Ισπανίας, όπου κάηκαν πάνω από 600.000 στρέμματα το 2022, και στην περιφέρεια του Εβρου στη βόρεια Ελλάδα το 2023, που παραμένει η μεγαλύτερη δασική πυρκαγιά που έχει καταγραφεί ποτέ από το EFFIS στην Ευρώπη.
«Η περιοχή του Εβρου πριν από την πυρκαγιά ήταν σε συνθήκες πολύ έντονης ξηρασίας, τόσο ατμοσφαιρικής όσο και εδαφικής, δηλαδή δεν υπήρχε υγρασία στο έδαφος. Ως αποτέλεσμα, η καύσιμη ύλη ήταν σε τέτοια κατάσταση, που η ταχύτητα με την οποία εξαπλωνόταν η φωτιά εξαιτίας και των βορειοανατολικών ανέμων ήταν πάρα πολύ μεγάλη. Το δάσος ήταν πολύ πυκνό και όλο αυτό οδήγησε σε μια εκρηκτική εξάπλωση», εξηγεί στο MIIR ο Θοδωρής Γιάνναρος, κύριος ερευνητής με εξειδίκευση στην πυρομετεωρολογία, στο Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Προσθέτει ότι θα μπορούσε ίσως να είχε τύχει διαφορετικής διαχείρισης η πυρκαγιά κατά την προέλασή της και να «χτυπηθεί» πλευρικά, ωστόσο εξηγεί πως «ειδικά στο κομμάτι της Δαδιάς δεν σταματιόταν».
Είκοσι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη μεγα-πυρκαγιά, οι περισσότεροι μετανάστες και πρόσφυγες που παγιδεύτηκαν διασχίζοντας το δάσος. Ο οικολογικός απολογισμός της πυρκαγιάς ήταν και αυτός εξαιρετικά βαρύς: Από τα συνολικά 966.100 στρέμματα που κάηκαν, το 65% βρισκόταν εντός περιοχών Natura 2000, συμπεριλαμβανομένου του 58% του Εθνικού Πάρκου της Δαδιάς, ενός εκ των σημαντικότερων φυσικών καταφυγίων γυπών και αρπακτικών πτηνών στην Ευρώπη.
Το κλίμα γράφει το νέο σενάριο της καταστροφής
Το 2025 ήταν το τρίτο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ευρώπη, σύμφωνα με στοιχεία του Copernicus, ξεπερνώντας κατά 1,17°C τη μέση τιμή της περιόδου 1991-2020. Παγκοσμίως οι θερμοκρασίες ήταν μόλις 0,01°C κάτω από τα επίπεδα του 2023 και 0,13°C χαμηλότερα από το 2024, που παραμένει το θερμότερο έτος στην Ιστορία. Οι επιπτώσεις της ανόδου της θερμοκρασίας και τα έντονα καιρικά φαινόμενα επηρεάζουν ουσιαστικά την εξέλιξη των πυρκαγιών: το 2025 ήταν η δεύτερη πιο καταστροφική περίοδος δασικών πυρκαγιών στην ιστορία της Ευρώπης, με περισσότερα από 9 εκατ. στρέμματα καμένα. Σχεδόν 4 εκατ. στρέμματα κάηκαν πέρυσι μόνο στην Ισπανία, που αντιμετώπισε τη χειρότερη περίοδο δασικών πυρκαγιών των τελευταίων 30 ετών. Σχεδόν το 89% των καμένων εκτάσεων βρίσκεται σε τρεις περιφέρειες -Καστίλη και Λεόν, Γαλικία, Εξτρεμαδούρα- όπου επλήγησαν μερικοί από τους πιο αγροτικούς και αραιοκατοικημένους δήμους. Οκτώ άνθρωποι πέθαναν, ενώ περισσότεροι από 42.000 κάτοικοι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους.
9.260.000 στρέμματα καμένων γεωργικών εκτάσεων
Για τον Ιωάννη Μητσόπουλο, επίκουρο καθηγητή στη Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), υπάρχει ακόμη ένας κρίσιμος παράγοντας πίσω από την εξάπλωση των μεγάλων πυρκαγιών: η εγκατάλειψη της υπαίθρου. «Ο κόσμος έχει φύγει από τα χωριά και τα δάση έχουν σταματήσει να τα διαχειρίζονται οι τοπικές κοινωνίες: μειώθηκαν η βόσκηση, η ρητινοπαραγωγή, οι υλοτομίες κ.λπ., με αποτέλεσμα να αυξηθεί η δασική καύσιμη ύλη. Σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή, έχουν δημιουργηθεί ιδανικές συνθήκες για να έχουμε πολλές πυρκαγιές που, αν ξεφύγουν, μπορούν να γίνουν μεγάλες. Στην Ελλάδα τα τελευταία 40 χρόνια το 4-5% των πυρκαγιών ήταν υπεύθυνο για το 70-80% των καμένων εκτάσεων».
Η διαπίστωση αυτή εξηγεί το γεγονός ότι η πλειονότητα των καμένων εκτάσεων στο διάστημα που αναλύσαμε -περισσότερα από 26 εκατομμύρια στρέμματα, εύρος τριπλάσιο από αυτό των καμένων πυκνών δασών- αποτελείται από θαμνώδεις, χορτολιβαδικές εκτάσεις, δασικές εκτάσεις υπό αναγέννηση και εγκαταλελειμμένες γεωργικές εκτάσεις που επανέρχονταν στη φυσική βλάστηση. Ο ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών κ. Γιάνναρος διευκρινίζει ότι αυτές οι εκτάσεις συγκαταλέγονται στις δασικές, ενώ η καύση τους έχει σημαντικό οικολογικό αντίκτυπο, όπως και η καύση ψηλών δέντρων.
Η ανάλυση ανέδειξε ακόμη το σημαντικό πλήγμα που υφίσταται ο αγροτικός τομέας εξαιτίας των πυρκαγιών, αφού εντοπίζονται συνολικά 9.260.000 στρέμματα καμένων γεωργικών εκτάσεων – πάνω από το ένα πέμπτο της καμένης γης.
Η έκταση των πληττόμενων αγροτικών περιοχών αυξήθηκε σημαντικά μετά το 2020 και έφτασε σε ιστορικό υψηλό το 2025. Η Ιταλία είχε τα «πρωτεία», με σχεδόν 2,6 εκατ. στρέμματα την τελευταία δεκαετία, ακολουθούμενη από την Πορτογαλία (2,32 εκατ.), την Ισπανία (1,79 εκατ.) και την Ελλάδα (1,28 εκατ.). Σημαντικές αγροτικές απώλειες υπέστησαν και η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Κροατία.
Προστατευόμενες περιοχές
Ενα από τα σημαντικότερα ευρήματα της έρευνας προέκυψε κατά τον συσχετισμό των ορίων των πυρκαγιών με το επίσημο σύνολο δεδομένων του δικτύου Natura 2000: Από τα συνολικά 45 εκατ. στρέμματα που κάηκαν μεταξύ 2015-2025, σχεδόν 13 εκατ. στρέμματα επικαλύπτονται με προστατευόμενες περιοχές Natura 2000. Μάλιστα, κάποια έτη (2018, 2022, 2023), πάνω από το ένα τρίτο του συνόλου των καμένων εκτάσεων βρισκόταν εντός προστατευόμενων ζωνών.
Η ανάλυση εντόπισε ακόμη 147 περιοχές του δικτύου Natura 2000 που επλήγησαν από μεγάλες πυρκαγιές σε τουλάχιστον δύο διαφορετικά έτη μεταξύ 2015 και 2025. Το μοτίβο αυτό συναντάται περισσότερο στην Πορτογαλία (Serra da Estrela) και την Ισπανία, ενώ ακόμη και η Ιρλανδία έχει καταγράψει μικρό αριθμό μεγάλων πυρκαγιών σε περιοχές Natura 2000.
Στην Ελλάδα η έρευνα του MIIR δείχνει πως τα πλέον πολύτιμα οικοσυστήματα βρίσκονται υπό διαρκή πίεση από επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές, οι οποίες δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά.
Συγκριτικά με Ισπανία-Πορτογαλία, ο αριθμός των πυρκαγιών σε προστατευόμενες περιοχές είναι μικρότερος, ωστόσο πλήττονται σημαντικές εκτάσεις τόσο στην ηπειρωτική χώρα όσο και σε νησιωτικά οικοσυστήματα. Οι πυρκαγιές του 2022 και του 2023 στο δάσος της Δαδιάς και την ευρύτερη περιοχή του Εβρου επηρέασαν 633.360 στρέμματα προστατευόμενου οικοσυστήματος. Περιοχές Natura κάηκαν επανειλημμένα σε τουλάχιστον δύο πυρκαγιές μεταξύ 2015 και 2025 στην Πάρνηθα, τα Γεράνεια όρη, τη βόρεια Χίο, τη νότια Μάνη, το όρος Καντήλι στην Εύβοια και μέρη της Ζακύνθου.
Τα όμορφα δάση όμορφα ξανακαίγονται
«Η επαναληψιμότητα των πυρκαγιών στις ίδιες περιοχές είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα που έχουμε αυτή τη στιγμή. Ενα ώριμο μεσογειακό οικοσύστημα θα ανακάμψει με φυσικό τρόπο από μια πυρκαγιά. Αν καεί όμως δυο-τρεις φορές μέσα σε μια χρονική περίοδο περίπου είκοσι ετών, εκεί θα οδηγηθεί προς την υποβάθμιση και την ερημοποίηση», υπογραμμίζει ο Ηλίας Τζηρίτης, συντονιστής Δράσεων για τις Δασικές Πυρκαγιές στο WWF Ελλάς. «Οταν κάηκε το 2024 η βορειοανατολική Αττική, που είχε ξανακαεί το 2009, κάηκαν θάμνοι, δέντρα σε φάση που βρίσκονταν στην πολύ σημαντική φάση της αναγέννησης, η οποία δυστυχώς σε κάποιες περιοχές χάθηκε και ήταν σημαντική».
Σύμφωνα με στοιχεία του EFFIS που επεξεργάστηκε το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, από το 2017 μέχρι και το 2025 στην Περιφέρεια Αττικής κάηκαν σε 13 μεγάλες πυρκαγιές τουλάχιστον 465.000 στρέμματα δάσους, δηλαδή το 38% της συνολικής δασικής επιφάνειας που περιβάλλει την ελληνική πρωτεύουσα. Απομένει ένα 62% διά πάσα μελλοντική χρήση…
Η Αττική συγκαταλέγεται και στις 20 περιφέρειες ιδιαίτερα «υψηλού κινδύνου» που ξεχώρισαν κατά την ανάλυση του MIIR. Πρόκειται για τις ευρωπαϊκές περιφέρειες με τη μεγαλύτερη καμένη έκταση, οι οποίες αντιπροσωπεύουν πάνω από τα τρία τέταρτα της συνολικής έκτασης που κάηκε την περίοδο 2015-2025 – και πιθανώς κινδυνεύει να ξανακαεί από ακραίες ή μεγα-πυρκαγιές.
Αυτές οι περιοχές υψηλού κινδύνου συγκεντρώνονται σε λίγες χώρες: Ελλάδα (Ανατολική Μακεδονία-Θράκη, Στερεά Ελλάδα, Αττική, Πελοπόννησος), Πορτογαλία (Κέντρο, Βορράς, Οέστε και Βάλε ντο Τέχο, Αλγκάρβε), Ισπανία (Καστίλη και Λεόν, Γαλικία, Ανδαλουσία, Εξτρεμαδούρα, Αραγκόν, Καστίλη-Λα Μάντσα, Κοινότητα της Βαλένθια), Ιταλία (Σικελία, Καλαβρία, Σαρδηνία, Καμπανία) και Κροατία (Αδριατική Κροατία).
Η ζωή μετά τη φωτιά: Αγώνας επιβίωσης, δικαστικές μάχες και ψυχικά αποθέματα
Στη Χίο ο Σωτήρης Θεοδώρου και οι κάτοικοι που επλήγησαν από τη μεγάλη πυρκαγιά του περασμένου Αυγούστου διεκδικούν ακόμη, μέσω της Επιτροπής Υπεράσπισης Αμανής και του Συλλόγου Πυροπλήκτων, τις αποζημιώσεις που υποσχέθηκε το κράτος. Καταγγέλλουν ότι αφέθηκαν μόνοι τους, με ελάχιστες πυροσβεστικές δυνάμεις, να αντιμετωπίσουν μια πυρκαγιά που από την πρώτη μέρα πήρε ανεξέλεγκτες διαστάσεις.
Το νησί έχει δει από το 2016 το 22% της επιφάνειάς του να καίγεται σε δασικές πυρκαγιές – τα 100.000 από τα 180.000 στρέμματα κάηκαν στις δύο μεγάλες πυρκαγιές του 2025, με σοβαρότατες επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον και στην τοπική οικονομία. Για εκείνους που καλούνται να ζήσουν μετά τις πυρκαγιές, η απόφαση να μείνουν στον τόπο όπου έχασαν τα πάντα δεν είναι εύκολη. Είναι ένα μέλλον με αγώνα επιβίωσης, δικαστικές μάχες και ψυχικά αποθέματα… «Προσπαθούμε να διεκδικήσουμε αυτά που μας ανήκουν, τις κρατικές αποζημιώσεις, τις αστικές και ποινικές ευθύνες», λέει ο κ. Θεοδώρου. «Δεν υπάρχει περίπτωση να φύγουμε από τον τόπο μας, όσο και αν αυτό θέλουμε να κάνουμε. Θα μείνουμε στην Αμανή, θα αγωνιστούμε και θα ζήσουμε εδώ. Είναι ένας τόπος που μπορεί να ξαναφτιαχτεί».
Οι πυρκαγιές στην Ευρώπη, που επλήγη από τρεις ακραίους καύσωνες το 2026, έχουν ήδη κάψει συνολική έκταση μεγαλύτερη από τον ετήσιο μέσο όρο των προηγούμενων ετών, όπως δείχνουν δεδομένα του EFFIS. Οι ειδικοί επιστήμονες λένε πως οι πυρκαγιές σβήνουν τους χειμώνες που προηγήθηκαν. Η Ευρώπη και η Ελλάδα πρέπει να συνειδητοποιήσουν -έστω και τώρα- πως και για τις μεγα-πυρκαγιές ισχύει το γνωστό ρητό: «Αν αποτύχεις να προετοιμαστείς, τότε προετοιμάζεσαι να αποτύχεις».
Η μάχη που χάνεται πριν ακόμα αρχίσει
«Οι δασικές πυρκαγιές γίνονται όλο και πιο άγριες και καταστροφικές σε ολόκληρη την Ευρώπη, με ολέθριες συνέπειες για τη ζωή, το περιβάλλον και τις οικονομίες μας», δήλωσε τον Μάρτιο η Γέσικα Ρούσβαλ, Ευρωπαία επίτροπος Περιβάλλοντος. Η Κομισιόν ανακοίνωσε τον Ιούνιο την ανάπτυξη της «μεγαλύτερης δύναμης αντίδρασης» για τις δασικές πυρκαγιές: 777 πυροσβέστες, 22 πυροσβεστικά αεροσκάφη και 5 ελικόπτερα από τον στόλο της Ε.Ε. σε ετοιμότητα. Αρκούν όμως αυτά τα κατασταλτικά μέτρα;
«Πρέπει να καταλάβουμε κάποια στιγμή ότι τα αεροπλάνα δεν αρκούν. Αν παίρνουμε 10 ευρώ, τα 3 πηγαίνουν στην πρόληψη και τα 7 στην καταστολή. Πρέπει να αλλάξει η αναλογία, τουλάχιστον να πάμε στο 50-50. Η Πορτογαλία κατάφερε το 60-40 υπέρ της πρόληψης και έχει καλύτερα αποτελέσματα. Και να βελτιωθεί ο προκατασταλτικός σχεδιασμός, ώστε να φτάνουμε στις εστίες πυρκαγιών την πρώτη κρίσιμη μισή ώρα από την αναγγελία τους», τονίζει ο επίκ. καθηγητής του ΑΠΘ, Ιωάννης Μητσόπουλος.
Κατά τον Ηλία Τζηρίτη του WWF Ελλάς, το στοίχημα στη Μεσόγειο είναι να γίνουν οι πυρκαγιές λιγότερο καταστροφικές. «Δεν έχουμε περισσότερες φωτιές. Εχουμε χειρότερες συνθήκες και μεγαλύτερες πυρκαγιές με ισχυρότερη ένταση. Οταν καίγεται ο Φενεός όπως κάηκε, με τέτοια ένταση, αυτό σημαίνει κάτι. Πληρώνουμε την απουσία διαχείρισης τόσων χρόνων», λέει.
Στην Ελλάδα βρίσκεται από φέτος σε ισχύ η «Ενεργή Μάχη» (ν. 5281/2026), ένας νέος νόμος που εστιάζει στην πρόληψη. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Ηλίας Τζηρίτης, τα μέτρα αυτά απαιτούν χρόνια για να φέρουν αποτελέσματα. «Η πρόληψη θέλει χρόνο, υπομονή και επιμονή. Χρειάζεται συστηματική δουλειά για την ορθή εφαρμογή του νέου νόμου».
Κλειδί στην πορεία αυτή αποτελεί η χρηματοδότηση. Πριν από έναν χρόνο το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) κατέγραψε σε έκθεσή του κενά διαφάνειας στον τρόπο με τον οποίο η Κομισιόν και τα ευρωπαϊκά κράτη χρησιμοποιούν κοινοτικούς πόρους -κυρίως του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF)- για την πρόληψη, ετοιμότητα και αποκατάσταση δασικών πυρκαγιών. Επισήμανε ακόμη ότι αρκετά χρηματοδοτούμενα πρότζεκτ βασίζονταν σε ξεπερασμένες πληροφορίες και δεν είχαν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Συνολικά τουλάχιστον 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ προορίζονταν για την αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών στην Ε.Ε. το 2021-2027. Για την Ελλάδα που είχε αιτηθεί 837 εκατομμύρια, το ΕΕΣ ανέφερε πως υπήρξαν καθυστερήσεις στην απορρόφηση των χρημάτων και κάποιες ανακατευθύνσεις πόρων που ήδη κόστισαν ακριβά. Το Παρατηρητήριο για τις Δασικές Πυρκαγιές FireWatch, που δημιούργησε ο δημοσιογράφος δεδομένων Θανάσης Τρομπούκης, έχει αναλύσει 6.247 δημοσιευμένες συμβάσεις που καλύπτουν τα έτη 2024-2026 (δεν προσμετρώνται συμβάσεις που προέκυψαν από διεθνείς διαγωνισμούς) -μεταξύ αυτών και 1.008 απευθείας αναθέσεις φέτος- και έχει υπολογίσει τη συνολική δαπάνη ώς τώρα για υπηρεσίες καθαρισμού, προμήθειες εξοπλισμού και έργα υποδομής στα 810 εκατομμύρια ευρώ. Δεν υπάρχει τρόπος να γνωρίζουμε, όμως, ποιες συμβάσεις έχουν εκτελεστεί ή καθυστερήσει.
*Συλλογή και ανάλυση δεδομένων: Κωνσταντίνα Μαλτεπιώτη
*Το κείμενο δημοσιεύεται σε συνεργασία με το European Data Journalism Network στο πλαίσιο του ChatEurope, με δικαίωμα χρήσης CC BY-SA 4.0. Στην έρευνα συμμετείχαν: MIIR (Ελλάδα), Openpolis (Ιταλία), Civio (Ισπανία), Voxeurop (Γαλλία), European Correspondent (Βέλγιο), The Journal (Ιρλανδία), Eurologus (Ουγγαρία).
![Σοκ στο Βερολίνο από την επίθεση σε Pride: Ανθρωποκυνηγητό για τη σύλληψη του δράστη [εικόνες – βίντεο]](https://www.efsyn.gr/wp-content/uploads/2026/07/germany-320x213.jpg)
