Οι Ευρωπαίοι θέλουν, η Ευρώπη δεν τολμά

Η Ευρωπαϊκή Ενωση μπορεί χθες να άναψε το πράσινο φως για κυρώσεις απέναντι σε βίαιους Ισραηλινούς εποίκους της Δυτικής Οχθης, όμως εξακολουθεί να αποφεύγει το πραγματικό πολιτικό διακύβευμα: το αν θα αγγίξει την ίδια τη Συμφωνία Σύνδεσης Ε.Ε. – Ισραήλ, δηλαδή τον θεσμικό και εμπορικό πυρήνα των σχέσεων της Ευρώπης με το Τελ Αβίβ. Εκεί όπου συναντιούνται τα δισεκατομμύρια ευρώ, η πολιτική νομιμοποίηση και η ευρωπαϊκή συνενοχή.

Η εμπορική συμφωνία ανάμεσα σε Ευρωπαϊκή Ενωση και Ισραήλ υπογράφηκε το 2000 και παρέχει στο δεύτερο προνομιακή εμπορική μεταχείριση, όπως και χαμηλότερους δασμούς στις εξαγωγές. Η Ε.Ε. είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ισραήλ, με το συνολικό εμπόριο προϊόντων να φτάνει το 2024 στα 42,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Περίπου το 28% των εξαγωγών του Ισραήλ κατευθύνεται στις 27 χώρες-μέλη της Ε.Ε.

Η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΠΠ) «Δικαιοσύνη για την Παλαιστίνη» ακριβώς για αυτούς τους λόγους έβαλε στο στόχαστρο αυτή τη συμφωνία. Και όχι μόνο ξεπέρασε το όριο του ενός εκατομμυρίου υπογραφών, αλλά το πέτυχε ασυνήθιστα γρήγορα, εντείνοντας την πολιτική πίεση προς τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. Η πρωτοβουλία, που ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2026, έφτασε στο απαιτούμενο όριο σε μόλις τρεις μήνες, αποτελώντας μία από τις ταχύτερες εκστρατείες από την εισαγωγή του μηχανισμού της ΕΠΠ πριν από πάνω από μια δεκαετία.

Με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας της Αριστεράς, μέρους των Πρασίνων και τη στήριξη ομάδων της κοινωνίας των πολιτών, διεθνών οργανώσεων όπως η Διεθνής Αμνηστία και κινήσεων Παλαιστινίων σε ολόκληρη την Ενωση, η Πρωτοβουλία κατάφερε να ξεπεράσει κατά πολύ τα απαιτούμενα εθνικά όρια σε 13 χώρες, πολύ πάνω από το νόμιμο ελάχιστο των επτά, ενισχύοντας τη νομιμότητά της ως πανευρωπαϊκής κινητοποίησης. Οι Γαλλία (434.518 υπογραφές), Ιταλία (264.473) και Ισπανία (145.046) έχουν τις περισσότερες ψήφους αριθμητικά, ενώ η Ελλάδα ξεπέρασε επίσης το όριο, φτάνοντας έως και τις 5 Μαΐου στο 105,36% του απαιτούμενου ποσοστού, με 15.598 υπογραφές.

Συγκριτικά με τον πληθυσμό κάθε χώρας, εντυπωσιακά θετικά είναι τα αποτελέσματα σε Ιρλανδία, Δανία, Ολλανδία και Φινλανδία. Στον αντίποδα, η κυπριακή κοινωνία δείχνει πως βασίζεται στις εμπορικές συμφωνίες με το Ισραήλ, ενώ πενιχρή συμμετοχή κατέγραψαν οι χώρες της Βαλτικής, η Αυστρία, η Τσεχία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Κροατία.

Η Ιταλία είναι ξεκάθαρα η χώρα όπου υπάρχει η μεγαλύτερη απόκλιση ανάμεσα στην κοινωνική διάθεση και στην επίσημη κρατική γραμμή συγκριτικά με πολλές άλλες χώρες της Ε.Ε., ενώ στην ίδια κατηγορία βρίσκεται και η Ελλάδα. Συνολικά δείχνει να αναδύεται ένα μαζικό φιλοπαλαιστινιακό κίνημα στις περισσότερες χώρες της Μεσογείου, που βρίσκει συμπαραστάτες στην Ιρλανδία, τη Σλοβενία και τη Δανία. Χαμηλότερα από όλους οι Ούγγροι.

Υπενθυμίζεται πως τον Σεπτέμβριο του 2025 η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε τη μερική αναστολή των διατάξεων της συμφωνίας που σχετίζονται με το εμπόριο. Οπως όμως επισημαίνουν 21 διευθυντές της Διεθνούς Αμνηστίας στην Ευρώπη σε επιστολή τους, «ακόμη και αυτή η περιορισμένη και απελπιστικά ανεπαρκής πρόταση εξακολουθεί να μπλοκάρεται από τη Γερμανία και την Ιταλία, οι οποίες επηρεάζουν αποφασιστικά την ισορροπία δυνάμεων στο σύστημα πλειοψηφίας της Ε.Ε.».

Τέλος, σημειώνεται ότι στην Ελλάδα, η Νέα Αριστερά είναι το μοναδικό ελληνικό κοινοβουλευτικό κόμμα που έχει τοποθετηθεί ξεκάθαρα υπέρ της αναστολής της συγκεκριμένης συμφωνίας, ενώ το ΚΚΕ καταδικάζει συνολικά τη συνεργασία Ε.Ε.-Ισραήλ.

«Να κλιμακωθεί η πίεση για να ακυρωθεί η συμφωνία»

Μιχιάρ Ικτάμι, πρόεδρος Ενωσης Παλαιστίνιων Εργαζομένων στην Ελλάδα

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση θέλει να συνεχίσει να έχει συνεργασία με το Ισραήλ. Οι κυρώσεις για τους εποικισμούς είναι μια απόφαση μεν προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά δεν λέει και πολλά όσο συνεχίζεται η γενοκτονία.

Οι υπογραφές των πολιτών είναι επίσης μια σημαντική κίνηση γιατί αναγκάζουν την Κομισιόν να το συζητήσει καθώς υπάρχει μαζική πίεση από τη βάση. Αυτή η πίεση πρέπει να κλιμακωθεί για να ακυρωθεί η συμφωνία. Το ζήτημα δεν είναι βέβαια να ακυρωθεί μια συμφωνία που να αφορά, υποτίθεται, μόνο τα εμπορικά προϊόντα που παράγονται στους παράνομους εποικισμούς, γιατί αυτό είναι μια κοροϊδία. Η Ευρωπαϊκή Ενωση προσπαθεί να ξεπεράσει το κίνημα αλληλεγγύης μόνο για τα προϊόντα που παράγονται στους εποικισμούς. Ενώ ξέρει πάρα πολύ καλά πως αυτό μπορεί να ξεπεραστεί βαφτίζοντας τα προϊόντα από τους εποικισμούς ως δήθεν ισραηλινά προϊόντα. Η ειδική συμφωνία επιτρέπει στο Ισραήλ να έχει ειδική μεταχείριση από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Μόνο η πλήρης κατάργηση της συμφωνίας de facto θα απομονώσει το Ισραήλ.

«Σταγόνα στον ωκεανό της συνενοχής της Ευρώπης»

Βαγγελιώ Σωτηροπούλου, μέλος του BDS Greece

Υπάρχει μια τεράστια αντίθεση ανάμεσα στις διαθέσεις του κόσμου, το κίνημα μποϊκοτάζ και σε αυτό που απαντούν οι κυβερνήσεις και η Ε.Ε. Τα ευρωπαϊκά κράτη συνεχίζουν τη στρατιωτική συνεργασία με το Ισραήλ, ειδικά η Γερμανία, ενώ και η Ελλάδα είναι μπλεγμένη όσο δεν πάει. Παραμένουν όλοι απολύτως συνεργοί στη γενοκτονία. Για αυτό εμείς υποστηρίζουμε τόσο το οικονομικό μποϊκοτάζ όσο κυρίως το καθολικό εμπάργκο όπλων. Οι χθεσινές κυρώσεις είναι σταγόνα στον ωκεανό της συνενοχής της Ευρώπης: κυβερνήσεις που εξοπλίζουν το Ισραήλ, που στήριξαν το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ, που συμμετέχουν στην απανθρωποποίηση των Παλαιστινίων μέσα από τα ΜΜΕ.

Το ότι η Ευρώπη θα αναγκαστεί να συζητήσει το θέμα της εμπορικής συμφωνίας είναι αποτέλεσμα της πίεσης του λαϊκού παράγοντα – δεν ένιωσαν κάποια συμπάθεια ξαφνικά για την Παλαιστίνη, αλλά προσπαθούν να ξεπλύνουν και τις ευθύνες τους. Η συνενοχή της ελληνικής κυβέρνησης είναι τεράστια καθώς, πέρα από όλες τις στρατιωτικές συνεργασίες, επέτρεψε πειρατεία και απαγωγές ακτιβιστών σε ελληνικά ύδατα. Η κατάργηση της εμπορικής συμφωνίας είναι πάντως πολύ σημαντική μαζί με το μποϊκοτάζ καθώς κάθε ισραηλινή επιχείρηση δίνει φόρους και αυτοί γίνονται μηχανή θανάτου, γίνονται βόμβες, εποικισμοί, εισβολή στον Λίβανο, συντηρούν δηλαδή τη διαρκή εποικιστική, αποικιοκρατική επιχείρηση που είναι το Ισραήλ.

«Αδύναμοι και απρόθυμοι οι συντηρητικοί ηγέτες»

Λιν Μπόιλαν, ευρωβουλευτρια της Αριστεράς, πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις Σχέσεις με την Παλαιστίνη (Σιν Φέιν, Ιρλανδία)

Ευπρόσδεκτες οι κυρώσεις, αλλά αποτελούν ένα ελάχιστο κλάσμα όσων απαιτούνται για να μπει φρένο στις συνεχείς παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου από το Ισραήλ.

Η σημερινή απόφαση είναι χαρακτηριστική της αδυναμίας και της απροθυμίας των συντηρητικών ηγετών, οι οποίοι μέχρι στιγμής δεν έχουν αναλάβει δράση ενάντια στη γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού. Χρειαζόμαστε μια απαγόρευση σε επίπεδο Ενωσης για τα προϊόντα των παράνομων εποικισμών.

Πρέπει να αναστείλουμε τη Συμφωνία Σύνδεσης Ε.Ε.-Ισραήλ και να υπάρξει αμφίδρομο εμπάργκο όπλων. Χρειαζόμαστε επίσης πολύ πιο ολοκληρωμένες κυρώσεις που να στοχεύουν το ισραηλινό κράτος και τις εταιρείες που συνδράμουν στην παράνομη κατοχή.

●Tο άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE 2, στο οποίο συμμετέχει κατ’ αποκλει­στικότητα η «Εφ.Συν.». Συμμετείχαν οι Flora Mory, Noura Maan (Der Standard – Αυστρία), György Folk (HVG – Βρυξέλλες).