Πώς ο Πούτιν μπορεί να εκμεταλλευτεί τη νέα αναταραχή

Αγαστές επί δεκαετίες είναι οι σχέσεις της Ρωσίας του Βλαντιμίρ Πούτιν με το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν. Με αφετηρία τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης (1990) η Μόσχα και η Τεχεράνη ανέπτυξαν στενές διακρατικές σχέσεις. Από τότε που ανέλαβε την εξουσία ο Πούτιν (2000) έφτασαν σταδιακά στο σημείο να γίνουν στρατηγικοί σύμμαχοι στον νοητό κάθετο άξονα από τον Κόλπο του Ομάν μέχρι την Αρμενία και, βορειότερα, μέχρι τη ρωσική επικράτεια.

Σύμμαχοι στη σπαρασσόμενη από τον εμφύλιο Συρία στο πλευρό του δικτάτορα Μπασάρ αλ Ασαντ –ο οποίος διέφυγε στη Ρωσία μετά την ανατροπή του τον Δεκέμβριο του 2024– οι δύο χώρες αλληλοστηρίζονται στην Αρμενία, το Ιράκ, την Ουκρανία και το Αφγανιστάν.

Η Ρωσική Ομοσπονδία είναι ο κύριος προμηθευτής οπλικών συστημάτων του Ιράν, ενώ το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου της Τεχεράνης –το μεγάλο «αγκάθι» κατά τον Τραμπ και τον Νετανιάχου- είναι 100% αποτέλεσμα ρωσικής πυρηνικής τεχνολογίας και τεχνογνωσίας.

Λόγω των διεθνών οικονομικών κυρώσεων κατά του Ιράν, η Ρωσία έχει καταστεί βασικός εμπορικός εταίρος του. Τα δύο κράτη διατηρούν στενή οικονομική και στρατιωτική συμμαχία, ενώ υπόκεινται σε αυστηρές κυρώσεις από τα περισσότερα δυτικά κράτη.

Σε στρατιωτικό επίπεδο, το Ιράν είναι η μόνη χώρα της Δυτικής Ασίας που έχει προσκληθεί (το 2007) να ενταχθεί στον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας, τον διεθνή οργανισμό συνθήκης με έδρα τη Ρωσία που λειτουργεί «απέναντι» στο ΝΑΤΟ.

Βραχυπρόθεσμα οφέλη

Είναι προφανές ότι ο Ρώσος πρόεδρος δεν θέλει να τινάξει στον αέρα τη μακροχρόνια προνομιακή σχέση του με τους σιίτες μουλάδες της Τεχεράνης. Ωστόσο, όπως εκτιμά ο Λετονός δημοσιογράφος Λεονίντ Ραγκόζιν σε άρθρο του στο Al Jazeera, «η αμερικανοϊσραηλινή επιχείρηση κατά του Ιράν ωφελεί βραχυπρόθεσμα τη Ρωσία» – φτάνει να μην οδηγήσει σε μακροχρόνιο πόλεμο φθοράς ή, πολύ περισσότερο, σε εμφύλιο σπαραγμό και χάος.

«Ο πόλεμος έχει ήδη προκαλέσει άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, γεγονός που σημαίνει αυξημένα έσοδα στα ρωσικά κρατικά ταμεία. Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας μπορούν επίσης να επηρεάσουν την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, βασικού χρηματοδότη της Ουκρανίας αυτή τη στιγμή, να χρηματοδοτεί την πολεμική της προσπάθεια» γράφει ο Ραγκόζιν. Ενας σχετικά παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα μείωνε τα οπλικά αποθέματα των ΗΠΑ, τα οποία διαφορετικά θα ήταν διαθέσιμα για την Ουκρανία, ιδίως όσον αφορά συστήματα αεράμυνας. Επίσης η Μόσχα θα εξασφάλιζε μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ στις συνεχιζόμενες συνομιλίες με την Ουκρανία.

Σε εσωτερικό επίπεδο, ο Πούτιν ενδέχεται επίσης να ωφεληθεί πουλώντας την εικόνα των αδίστακτων Αμερικανών και δυτικών απέναντι στους οποίους ο ίδιος υψώνει αποφασιστικά ανάχωμα.