«Καταπέλτης» ήταν η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ιταλίδας πρωθυπουργού, Τζόρτζια Μελόνι, και των αντιμεταναστευτικών της σχεδίων, καθώς σε μια απόφαση ορόσημο, το δικαστήριο έκρινε πως τον τελευταίο λόγο για να κριθεί μια χώρα «ασφαλής» τον έχει η δικαιοσύνη.
Υπενθυμίζεται ότι τα απανωτά δικαστικά χαστούκια της ιταλικής δικαιοσύνης, τα οποία έχουν εξαναγκάσει τις ιταλικές αρχές να γυρίσουν πίσω στην Ιταλία τους μετανάστες που είχαν στείλει στην Αλβανία, έχουν καταστήσει το εγχείρημα της Μελόνι σε φιάσκο, καθώς τα κέντρα είναι σχεδόν άδεια.
Μπροστά στα δικαστικά μπλόκα, η Μελόνι προσπάθησε να παίξει και τα ρέστα της για να υλοποιήσει τις μισαλλόδοξες πολιτικές της, αλλά από ότι φαίνεται έχασε τη μάχη με τη δικαιοσύνη.
Στην σημερινή του απόφαση το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν αμφισβητεί το δικαίωμα ενός κράτους να χαρακτηρίσει «με νομική πράξη ασφαλή μία τρίτη χώρα καταγωγής», όπως έκανε η Ιταλία.
Ομως, το ευρωπαϊκό δικαστήριο σημειώνει ότι ο χαρακτηρισμός αυτός μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο δικαστικού ελέγχου, δηλαδή η τελευταία λέξη ανήκει στον δικαστή που θα κληθεί να αποφανθεί επί συγκεκριμένης περίπτωσης.
«Οι πηγές πληροφόρησης στις οποίες βασίζεται ένας τέτοιος χαρακτηρισμός θα πρέπει να είναι επαρκώς προβάσιμες, τόσο για τον αιτούντα όσο και για την αρμόδια δικαστική αρχή», σύμφωνα με την απόφαση, καθώς οι λόγοι που ώθησαν την Ρώμη να χαρακτηρίσει «ασφαλείς» ορισμένες χώρες δεν είναι πάντα σαφείς. Ετσι, στην λίστα των «ασφαλών χωρών» που έχει καταρτίσει η Ιταλία περιλαμβάνονται χώρες όπως το Μπανγκλαντές, η Τυνησία και η Αίγυπτος, όπου η θέση των μειονοτήτων και των αντιφρονούντων είναι επισφαλής.
«Ενα κράτος μέλος δεν δύναται να χαρακτηρίζει ασφαλή χώρα καταγωγής μία τρίτη χώρα που δεν πληροί, για ορισμένες κατηγορίες προσώπων, τις ουσιαστικές προϋποθέσεις για τον χαρακτηρισμό αυτόν», διευκρινίζεται στην σημερινή απόφαση.
Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης αναγνωρίζει πάντως ότι η σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία θα αλλάξει τον Ιούνιο 2026 και θα επιτρέψει «εξαιρέσεις για τέτοιες σαφώς αναγνωρίσιμες κατηγορίες προσώπων» και ότι είναι ανοικτό το ενδεχόμενο για τον νομοθέτη να επισπεύσει αυτήν την ημερομηνία.
Για την ιστορία, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι υπέγραψε τον Νοέμβριο 2023 συμφωνία με τον πρωθυπουργό της Αλβανίας Εντι Ράμα για την εγκατάσταση στην Αλβανία δύο κέντρων υπό ιταλική διαχείριση για την μεταφορά μεταναστών που διασώζονται στην κεντρική Μεσόγειο.
Αλλά η υλοποίηση του σχεδίου εμποδίσθηκε από τους ιταλούς δικαστές που επικαλέσθηκαν το ευρωπαϊκό δίκαιο για να διατάξουν την επιστροφή στην Ιταλία των μεταναστών που είχαν μεταφερθεί στην Αλβανία.
Οι δικαστές επικαλέσθηκαν την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, σύμφωνα με την οποία οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν μπορούν να χαρακτηρίζουν «ασφαλή» μία χώρα στο σύνολό της από την στιγμή που ορισμένες περιοχές της χώρας αυτής ή ορισμένες κατηγορίες ανθρώπων δεν είναι ασφαλείς.
