Η «θεομηνία» και τα ανθρώπινα λάθη

Περισσότεροι από 95 νεκροί, δεκάδες αγνοούμενοι, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι παγιδευμένοι στις οικίες τους, πολλοί χωρίς ρεύμα ή τηλέφωνο, ανυπολόγιστες ακόμα υλικές καταστροφές και τρεις μέρες εθνικού πένθους μετά τις καταστροφικές πλημμύρες στη νοτιοανατολική Ισπανία, κυρίως στην αυτόνομη περιφέρεια της Βαλένθια και τμήμα της Καστίλης-Λα Μάντσα και της Ανδαλουσίας.

Η πιο θανατηφόρα βροχόπτωση στην Ισπανία τον 21ο αιώνα (η αμέσως χειρότερη ήταν στην πόλη Μπιέσκας το 1996 κοντά στα Πυρηναία με 87 νεκρούς) οφείλεται στο φαινόμενο DANA. Πρόκειται για το ακρωνύμιο των ισπανικών λέξεων Depresión Aislada en Niveles Altos (Μεμονωμένο βαρομετρικό φαινόμενο σε υψηλά επίπεδα) ή «ψυχρή σταγόνα», στην πιο εκλαϊκευμένη του μορφή, ένα μετεωρολογικό φαινόμενο που προκαλεί ισχυρές βροχοπτώσεις και πλημμύρες και σχηματίζεται στη Μεσόγειο, πιο συχνά κοντά στην Ιβηρική και κυρίως το φθινόπωρο. Κάτι που εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής θα γίνεται όλο και πιο συχνό και καταστροφικό. Υπολογίζεται ότι μέσα σε οχτώ ώρες έπεσε στη νοτιοανατολική Ισπανία η ποσότητα νερού που θα έπεφτε κανονικά μέσα σε διάστημα ενός έτους.

Ισως όμως ο αριθμός των νεκρών να μην ήταν τόσο μεγάλος αν οι Αρχές είχαν κάνει σωστά τη δουλειά τους. Εν προκειμένω, στη Βαλένθια, την περιοχή που επλήγη χειρότερα από όλες, παίρνουν κάτω από τη βάση. H AEMET, η ισπανική μετεωρολογική υπηρεσία, είχε ειδοποιήσει έγκαιρα για την έλευση ακραίων και επικίνδυνων καιρικών φαινομένων. Η πολιτική προστασία, ωστόσο, έστειλε μήνυμα ειδοποίησης στους κατοίκους των περιοχών υψηλού κινδύνου (κάτι σαν το δικό μας 112) όταν η βροχή είχε ήδη αρχίσει να υπερχειλίζει δρόμους και φρεάτια. Με αποτέλεσμα, πολλοί οδηγοί να παγιδευτούν μέσα στα αυτοκίνητά τους και άνθρωποι που ζούσαν σε μονοκατοικίες και ισόγεια να μην προλάβουν να μεταφερθούν σε ασφαλέστερα σημεία.

Ο υπουργός Δημοσίων Εργων της Ισπανίας, Ανχελ Βίκτορ Τόρες, ο οποίος από χθες έχει αναλάβει τον ρόλο του εκπροσώπου Τύπου της Επιτροπής Κρίσεων που έστησε επίσης χθες η κυβέρνηση, επισήμανε ότι υπάρχει ένα χρονικό κενό εφτάμισι ωρών από τη στιγμή που η AEMET κήρυξε συναγερμό σε ολόκληρη την περιφέρεια της Βαλένθια στις 7.31 το πρωί της Τρίτης μέχρι τις 3 μ.μ. της ίδιας μέρας, όταν η αυτόνομη κυβέρνηση της περιφέρειας αποφάσισε να ανεβάσει στο 2 το επίπεδο συναγερμού. «Θα έχουμε τον χρόνο να αξιολογήσουμε την όλη κατάσταση», σχολίασε ο Ισπανός υπουργός, χωρίς να προχωρήσει στην επίρριψη πολιτικών ευθυνών, αν και το νόημα των λόγων του ήταν σαφές.

Υπάρχει, ωστόσο, αναντίρρητα πολιτική ευθύνη και αυτή έχει συγκεκριμένο κομματικό πρόσωπο. Στην Ισπανία, οι κυβερνήσεις των αυτόνομων περιφερειών έχουν ιδιαίτερα αυξημένες αρμοδιότητες. Η περιφέρεια της Βαλένθια από πέρυσι κυβερνάται από το δεξιό Λαϊκό Κόμμα (ΡΡ) και το ακροδεξιό Vox. Ενα από τα πρώτα μέτρα της νέας δεξιάς/ακροδεξιάς διοίκησης ήταν να καταργήσει την Unidad Valenciana de Emergencias, τη Μονάδα Εκτακτης Ανάγκης της Βαλένθια την οποία είχε ιδρύσει τον Φεβρουάριο του 2023 η προηγούμενη σοσιαλιστική διοίκηση με στόχο την άμεση αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.

«Η Μονάδα Εκτακτης Ανάγκης της Βαλένθια, ο πρώτος οργανισμός του Σίμο Πουτζ (σ.σ. ο προηγούμενος επικεφαλής της αυτόνομης κυβέρνησης) τον οποίο καταργεί ο Κάρλος Μαθόν (σ.σ. ο νυν επικεφαλής). Είναι το πρώτο βήμα για την επιχειρηματική αναδιάρθρωση του δημόσιου τομέα που αναγγέλλει η κυβέρνηση της Βαλένθια». Με αυτό το προκλητικό μήνυμα στο τουίτερ, το οποίο ξέθαψαν χθες πολλοί χρήστες του μέσου, το ΡΡ της Βαλένθια ανακοίνωνε περιχαρές τη διάλυση της υπηρεσίας. Παρ’ όλα αυτά, ο Κάρλος Μαθόν χθες υπεραμυνόταν της απόφασής του, αποκαλώντας την υπηρεσία «εικονικό οργανισμό». Παράλληλα, τόνισε ότι οι Αρχές έκαναν σωστά τη δουλειά τους, κάνοντας λόγο για μια «απολύτως απρόβλεπτη κατάσταση». Μια δήλωση που θυμίζει απίστευτα Ελλάδα και κάθε κυβέρνηση που προσπαθεί να αποποιηθεί τις ευθύνες της μετατοπίζοντάς τες σε «ανώτερες δυνάμεις».