Η Τυνησία δεν πρόκειται να γίνει συνοροφύλακας της Ευρώπης, ξεκαθάρισε προκαταβολικά ο αυταρχικός πρόεδρός της, Κάις Σάιεντ, προτού υποδεχτεί την Κυριακή ηγετικό κλιμάκιο της Ε.Ε. -την επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον Ολλανδό πρωθυπουργό Μαρκ Ρούτε και την Ιταλίδα ομόλογό του Τζόρτζια Μελόνι- που έφερνε μαζί του πανάκριβο… τυράκι, ύψους άνω του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ, με «εκβιαστικές» όμως προϋποθέσεις.
Η… φάκα ουσιαστικά αφορά το να συναινέσει σε μια «ενισχυμένη σύμπραξη» με το ευρωπαϊκό μπλοκ η βορειοαφρικανική χώρα, που βρίσκεται πλέον στα πρόθυρα χρεοκοπίας και διαπραγματεύεται επώδυνο πακέτο «διάσωσης» μέσω δανεισμού σχεδόν 2 δισ. ευρώ από το ΔΝΤ, έχοντας ταυτόχρονα πάρει από τη γειτονική της Λιβύη τα «σκήπτρα» της βασικής αφετηρίας σκαφών προσφύγων και μεταναστών με προορισμό την Ιταλία στη φονική δίοδο της κεντρικής Μεσογείου. Μέχρι λίγα χρόνια πριν η Τυνησία θεωρούνταν το μοναδικό πετυχημένο παράδειγμα εκδημοκρατισμού ως γενέτειρα της λεγόμενης Αραβικής Ανοιξης, έχοντας πισωγυρίσει όμως μετά το θεσμικό πραξικόπημα του Σάιεντ και τη δικτατορική συγκέντρωση εξουσίας στο πρόσωπό του. Συνολικά η Ε.Ε. και ειδικά η ακροδεξιά Ιταλίδα πρωθυπουργός -που έσπευσε για δεύτερη φορά στην κλυδωνιζόμενη χώρα μέσα σε λίγα 24ωρα- έχουν θορυβηθεί από τον κίνδυνο αποσταθεροποίησής της, τρέμοντας τυχόν γιγάντωση του προσφυγικού και μεταναστευτικού κύματος με μαζική φυγή και Τυνήσιων πολιτών πλέον, ιδίως νέων, που υποφέρουν από φτώχεια και ανεργία χωρίς ορατή προοπτική ευημερίας. Από μια τέτοια κοινωνική σπίθα άλλωστε άναψε η πρώτη επαναστατική φωτιά της Αραβικής Ανοιξης στα τυνησιακά εδάφη το 2011, ασχέτως της άδοξης κατάσβεσής της στη συνέχεια.
Η Ε.Ε. είναι έτοιμη να στηρίξει την Τυνησία με κεφάλαια άνω του ενός δισ. ευρώ με αντάλλαγμα τον καλύτερο έλεγχο των θαλάσσιων συνόρων της και την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ανθρώπων «μόλις βρεθεί η απαραίτητη συμφωνία», διακήρυξε σιβυλλικά η Φον ντερ Λάιεν σε συνέντευξη Τύπου με τον Ρούτε και τη Μελόνι μετά τη συνάντησή τους με τον Σάιεντ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να χορηγήσει έως και 900 εκατ. ευρώ σε μακροοικονομική χρηματοδοτική βοήθεια και «ως άμεσο βήμα θα μπορούσαμε να παράσχουμε τώρα έως και 150 εκατ. ευρώ σε δημοσιονομική στήριξη». Μπαίνοντας στο ψητό η πρόεδρος της Κομισιόν υπογράμμισε πως η Ε.Ε. προτίθεται επίσης να χορηγήσει φέτος 100 εκατ. ευρώ για τη φύλαξη των συνόρων, τις επιχειρήσεις κατά των διακινητών και τις απελάσεις.
Σύμφωνα με διευκρινιστικό έγγραφο που δημοσιοποίησε κατόπιν η Ε.Ε., οι Βρυξέλλες προτίθενται να δανείσουν έως και 900 εκατ. ευρώ στην Τύνιδα αν ολοκληρωθεί η προκαταρκτική συμφωνία που έκλεισε ο Σάιεντ με το ΔΝΤ, αρνείται όμως να την εφαρμόσει φοβούμενος νέα κοινωνική έκρηξη που θα απειλήσει τη δική του πλέον εξουσία. Πρακτικά διεκδικεί τροποποίηση των δυσβάστακτων όρων, που προβλέπουν μεταξύ άλλων την κλασική συνταγή περικοπών σε κρατικές επιδοτήσεις βασικών αγαθών (π.χ. καύσιμα και αλεύρι) και ιδιωτικοποιήσεων ζημιογόνων επιχειρήσεων του Δημοσίου. Η Μελόνι τόνισε ότι υπάρχει «σημαντικό παράθυρο ευκαιρίας» να κλειστεί συμφωνία ανάμεσα στο ευρωπαϊκό μπλοκ και τη χώρα της βόρειας Αφρικής πριν από την ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής στα τέλη Ιουνίου. Η ίδια πάντως πέτυχε εν μέρει τους στόχους της, εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα να απελαύνει η Ιταλία πρόσφυγες και μετανάστες πίσω σε «ασφαλείς» τρίτες χώρες, με πρώτη πια την Τυνησία, στο πλαίσιο της σκληρής συμφωνίας για το προσφυγικό/μεταναστευτικό στην οποία κατέληξαν την προηγούμενη βδομάδα οι υπουργοί Εσωτερικών της Ε.Ε.
Ο Σάιεντ από την πλευρά του απέρριψε την πιθανότητα να συναινέσει σε μια αντιμεταναστευτική συμφωνία στο πρότυπο της ευρωτουρκικής. «Η λύση δεν θα είναι σε βάρος της Τυνησίας… Δεν μπορούμε να γίνουμε φύλακας για τις χώρες τους» είχε διαμηνύσει στους Ευρωπαίους το Σάββατο από το λιμάνι της Σφαξ, που έχει μετατραπεί σε κόμβο διακίνησης ανθρώπων. Τον Φεβρουάριο ο Τυνήσιος πρόεδρος είχε πυροδοτήσει εγχώριο κύμα βίας και διώξεων ενάντια σε πρόσφυγες και μετανάστες από την υποσαχάρια Αφρική, με ρατσιστική ομιλία στην οποία έκανε λόγο για «ορδές» που ευθύνονται για την άνοδο της εγκληματικότητας και συνιστούν «δημογραφική» απειλή για τον αραβικό πληθυσμό.
«Η Ευρώπη δεν έχει δει την Τυνησία ως μια χώρα η οποία χρειάζεται συνεργασία βασισμένη στη γνήσια δημοκρατία που εγγυάται δικαιώματα και ελευθερίες, αλλά απλώς ως ένα προκεχωρημένο συνοριακό σημείο που χρήζει περισσότερου εξοπλισμού για την περιστολή της μετανάστευσης, με σκοπό να μην μπορεί κανείς να φτάσει στην Ευρώπη» κατήγγειλε το Τυνησιακό Φόρουμ για τα Οικονομικά και Κοινωνικά Δικαιώματα. «Οι επισκέψεις [των Ευρωπαίων ηγετών] κρύβουν εκβιασμό και απόπειρα παζαρέματος: λεφτά και βοήθεια, με αντάλλαγμα τον ρόλο του συνοροφύλακα».
