Επικράτηση των σκληρών στο προσφυγικό

Σε μια Ευρώπη-φρούριο με σφραγισμένα σύνορα και αυστηρούς ελέγχους συμφώνησαν χθες οι ηγέτες στη σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες. Την ώρα που ο σεισμός σε Τουρκία και Συρία αναμένεται να πυροδοτήσει νέα προσφυγικά κύματα, οι 27 ηγέτες συμφώνησαν στην ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε., αν και διαφώνησαν στο ποιος θα χρηματοδοτήσει τους νέους φράχτες.

Στο κείμενο των συμπερασμάτων αναφέρεται για πρώτη φορά η χρηματοδότηση υποδομών επιτήρησης στα σύνορα. Και είναι σαφές ότι η γραμμή των «σκληρών» έχει επικρατήσει – εν πολλοίς χωρίς αντίλογο.

Οι 27 δεν παρέλειψαν βέβαια να χύσουν κροκοδείλια δάκρυα για τους πληγέντες από τους σεισμούς στις δύο χώρες, υποσχόμενοι αλληλεγγύη, βοήθεια και ένα συνέδριο δωρητών για την ενίσχυσή τους. Υποσχέθηκαν δε και ένα συνέδριο δωρητών τον Μάρτιο, για να κινητοποιήσει κεφάλαια προς υποστήριξη των σεισμοπαθών – προκειμένου να μείνουν εκεί που βρίσκονται, θα έλεγε ένας κακεντρεχής…

Ηταν η πρώτη αναλυτική συζήτηση για το μεταναστευτικό σε επίπεδο ηγετών από τον Ιούνιο του 2018. Το θέμα ήταν να συζητηθεί κατά την τελευταία τακτική σύνοδο το 2022, ύστερα και από αίτημα πολλών χωρών αλλά και μετά την εκλογή κυβερνήσεων με αντιμεταναστευτική ρητορική σε πολλές χώρες στην Ευρώπη. Ωστόσο, λόγω αυξημένου αριθμού θεμάτων τότε, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υποσχέθηκε να οργανώσει μια ξεχωριστή σύνοδο τον Φεβρουάριο. Και πάλι χθες, η σύνοδος «επισκιάστηκε» από την επίσκεψη του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Οταν τελικά ξεκίνησαν τη συζήτηση οι Ευρωπαίοι ηγέτες, ήταν ήδη πολύ αργά. Επιλογή του Σαρλ Μισέλ ήταν να συζητηθούν ζητήματα που «ενώνουν» τους Ευρωπαίους: ενίσχυση εξωτερικών συνόρων, περισσότερες επιστροφές, συνεργασία με χώρες καταγωγής. Το θέμα του Συμφώνου Μετανάστευσης της Ε.Ε., το οποίο προβλέπει υποχρεώσεις για τους 27, όπως για παράδειγμα κατανομή μεταναστών ανάμεσα στα κράτη-μέλη, απλώς… μετατέθηκε για αργότερα.

Τον λόγο πήρε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία παρουσίασε μια σειρά στοιχείων για να ενισχύσει την επιχειρηματολογία υπέρ της Ευρώπης-φρούριο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το 61% των αιτούντων άσυλο δεν είναι πρόσφυγες. Τα στοιχεία καταγράφουν αύξηση στις ροές της τάξης του 135% από τα Βαλκάνια και 108% από την Ανατολική Μεσόγειο. Το ποσοστό επιστροφών βρίσκεται μόλις στο 21%. Παρουσίασε επίσης το σχέδιο χρηματοδότησης επιτήρησης και ουσιαστικά στρατιωτικοποίησης των συνόρων με περίπου 30 δισ. ευρώ τα επόμενα 4-5 χρόνια.

Η γλώσσα στο κείμενο των συμπερασμάτων ήταν πολύ σκληρή. Η μόνη διαφωνία των ηγετών αφορούσε το αν τελικά η Κομισιόν θα μπορεί να χρηματοδοτεί τους φράχτες στα εξωτερικά σύνορα. Οπως όλα δείχνουν, η Επιτροπή δεν έκανε πίσω, αλλά άνοιξε ένα παραθυράκι με αναφορές σε χρηματοδότηση υποδομών στα σύνορα.

Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα για τη Frontex. «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη-μέλη προς αυτή την κατεύθυνση και επιβεβαιώνει την πλήρη υποστήριξή του προς τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Συνοροφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex) για την εκπλήρωση της βασικής του αποστολής, η οποία συνίσταται στην υποστήριξη των κρατών-μελών για την προστασία των εξωτερικών συνόρων, την καταπολέμηση του διασυνοριακού εγκλήματος και την εντατικοποίηση των επιστροφών. Επίσης, επαναλαμβάνει τη σημασία του συστήματος εισόδου/εξόδου και του Ευρωπαϊκού Συστήματος Ταξιδιωτικών Πληροφοριών και Αδειών να καταστούν γρήγορα λειτουργικά,. Τέλος, ζητεί την ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για νέες και αναθεωρημένες συμφωνίες καθεστώτος μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ενωσης και τρίτων χωρών σχετικά με την ανάπτυξη της Frontex στο πλαίσιο της προσπάθειας».

«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει τις προσπάθειες εργαλειοποίησης των μεταναστών για πολιτικούς σκοπούς, ιδίως όταν χρησιμοποιούνται ως μοχλός πίεσης ή ως μέρος υβριδικών αποσταθεροποιητικών ενεργειών. Καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να προωθήσουν τις εργασίες για τα σχετικά εργαλεία, συμπεριλαμβανομένων πιθανών μέτρων (σ.σ. κυρώσεων) κατά των μεταφορέων που συμμετέχουν ή διευκολύνουν την εμπορία ανθρώπων ή τη λαθραία διακίνηση μεταναστών», αναφέρεται.

Το μόνο «παρήγορο» στα συμπεράσματα είναι ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζήτησε τη μεταναστευτική κατάσταση, η οποία αποτελεί ευρωπαϊκή πρόκληση που απαιτεί ευρωπαϊκή απάντηση».