Οι υπουργοί Άμυνας και Εξωτερικών της ΕΕ που συγκεντρώνονται σήμερα στη Βρέστη (Μπρεστ) όπου θα συζητήσουν την “Στρατηγική Πυξίδα”, την τελευταία προσπάθεια της ΕΕ να διαμορφώσει μια σωστή αμυντική στρατηγική. Πρόκειται για το έγγραφο που περιγράφει τις αμυντικές φιλοδοξίες της ΕΕ και αποτελεί ένα από τα βασικά παραδοτέα της γαλλικής προεδρίας του Συμβουλίου, το οποίο αναμένεται να συμφωνηθεί από τους ηγέτες τον Μάρτιο.
Η επίτευξη πραγματικής προόδου σε έναν νέο χάρτη πορείας για την άμυνα της ΕΕ θα αποτελέσει πρόκληση για τη Γαλλία, όχι μόνο επειδή έξι χώρες της ΕΕ δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ, αλλά και επειδή οι Ανατολικοευρωπαίοι είναι καχύποπτοι απέναντι σε οτιδήποτε θα μπορούσε να αντιγράψει ή να απειλήσει τη στρατιωτική συμμαχία.
Πέρα από τις κοινές αμυντικές προμήθειες, ο στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας στρατός ταχείας ανάπτυξης της ΕΕ έως 5.000 στρατιώτες, με κοινούς κανόνες εμπλοκής που θα μπορούσαν να αποτελέσουν προηγούμενο για πιο φιλόδοξες μονάδες στο μέλλον. Η χαοτική απόσυρση από το Αφγανιστάν και η αδυναμία των ευρωπαϊκών χωρών να απομακρύνουν τους πολίτες τους από τη χώρα λειτούργησαν ως αφυπνιστικό μήνυμα όσον αφορά τους περιορισμούς της Ένωσης στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας.
Το νέο προσχέδιο του οδικού χάρτη, που είδε το POLITICO, έχει ενισχυθεί σε σχέση με τη Ρωσία, την Κίνα, το Ιράν, τη Βοσνία και την τρομοκρατία, σε σύγκριση με μια παλαιότερη έκδοση. Το κείμενο διευκρινίζει τώρα ότι οποιαδήποτε δέσμευση με τη Ρωσία πρέπει να βασίζεται στις πέντε αρχές που συμφώνησε η ΕΕ τον Μάρτιο του 2016, οι οποίες απαιτούν κυρίως από τη Μόσχα να σέβεται τις συμφωνίες του Μινσκ για την ειρήνη στην Ουκρανία, “ενώ παράλληλα να πιέζει τις παράνομες, προκλητικές και διασπαστικές ρωσικές πράξεις”.
Παρόλα αυτά, διπλωμάτες λένε ότι δεν είναι σαφές αν η νέα γλώσσα θα είναι αρκετά σκληρή για τις χώρες στα ανατολικά και τη Βαλτική, οι οποίες είναι πιο εκτεθειμένες στις ρωσικές απειλές. Ένα τρίτο προσχέδιο του εγγράφου είναι πιθανό να εκδοθεί μέχρι τον Μάρτιο.
Η γλώσσα σχετικά με τις ΗΠΑ έχει επίσης ενισχυθεί, καθώς η Ουάσινγκτον δεν περιγράφεται απλώς ως “ο πιο πιστός διεθνής εταίρος της ΕΕ”, αλλά τώρα και ως “ο πιο σημαντικός στρατηγικός εταίρος”. Αυτό φαίνεται να είναι ένα νεύμα προς τους συμμάχους στα ανατολικά που φοβούνται ότι η ώθηση προς μια πιο αυτόνομη ΕΕ θα μπορούσε να αποξενώσει την Ουάσινγκτον.
Το νέο σχέδιο διευκρινίζει τους κινδύνους της πυρηνικής ανάπτυξης σε μια κατάσταση όπου οι συνθήκες ελέγχου των πυραύλων δεν προστατεύουν πλέον την Ήπειρο. “Τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα επεκτείνουν το πυρηνικό τους οπλοστάσιο και αναπτύσσουν νέα οπλικά συστήματα”, αναφέρεται. “Αυτές οι τάσεις συμβαίνουν σε ένα πλαίσιο αποδόμησης της αρχιτεκτονικής ασφάλειας στην Ευρώπη που κληρονομήθηκε από τον Ψυχρό Πόλεμο, από τη Συνθήκη για τις συμβατικές ένοπλες δυνάμεις στην Ευρώπη μέχρι τη Συνθήκη για τον Ανοικτό Ουρανό και τη Συνθήκη για τα πυρηνικά όπλα μέσου βεληνεκούς”. Το κείμενο προειδοποιεί: “Αυτό το κανονιστικό κενό επηρεάζει άμεσα τη σταθερότητα και την ασφάλεια της ΕΕ”.
Στο μεταξύ, η Κίνα εξακολουθεί να περιγράφεται ως εταίρος, ανταγωνιστής και αντίπαλος, αλλά το νέο σχέδιο υπογραμμίζει επίσης την ανησυχία για το γεγονός ότι “έχει αναπτύξει σημαντικά τα στρατιωτικά της μέσα και στοχεύει να έχει τις πιο προηγμένες τεχνολογικά ένοπλες δυνάμεις μέχρι το 2049, επηρεάζοντας την περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια”. Ο δε υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας Γκαμπριέλιους Λάντσμπεργκις παραχωρεί συνέντευξη στους σημερινούς FT, στην οποία υποστηρίζει ότι “η Ευρώπη πρέπει να ορθώσει το ανάστημά της” απέναντι στην Κίνα, υπό το φως των πιέσεων που ασκεί το Πεκίνο στη χώρα του σχετικά με την αναθέρμανση των διπλωματικών της σχέσεων με την Ταϊβάν).
Η έμφαση που δίνεται στο να δοθεί νέα πνοή στη συμφωνία με το Ιράν εξισορροπείται πλέον έναντι άλλων στοιχείων, όπως η σταθερότητα της περιοχής. Αυτό σημαίνει ότι “η επαναφορά της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν (JCPOA) σε τροχιά είναι υψίστης σημασίας”, αναφέρει το κείμενο, πριν προσθέσει: “Το Ιράν είναι πιθανό να παραμείνει σημαντική πηγή περιφερειακής αστάθειας μέσω της άμεσης και έμμεσης υποστήριξής του σε πολιτικούς και στρατιωτικούς πληρεξουσίους και μέσω της διάδοσης και διάδοσης όπλων, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς πυραύλων”.
Υπάρχουν βελτιώσεις και προσθήκες στις αναφορές για την απειλή της τρομοκρατίας και τη διάδοση των όπλων, καθώς και για τον τρόπο λειτουργίας των πολιτικών αποστολών της ΕΕ. Και υπάρχει μια νέα αναφορά στην κατάσταση στη Βοσνία, η οποία δεν υπήρχε στο προηγούμενο σχέδιο. Η νέα εκδοχή αναφέρει: “Είναι βασικό μας συμφέρον να υποστηρίξουμε τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη ως ενιαία, ενωμένη και κυρίαρχη χώρα και να προωθήσουμε τον υπό την ηγεσία της ΕΕ διάλογο Πρίστινα-Βελιγράδι”.
Την ίδια στιγμή, η μερικανική Γερουσία αναμένεται να ψηφίσει σήμερα επί ενός πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας που πρότεινε ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τεντ Κρουζ και το οποίο θα μπλοκάρει τον αμφιλεγόμενο αγωγό από τη Ρωσία προς τη Γερμανία. Ανώτεροι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου στάλθηκαν στο Καπιτώλιο σε μια αγωνιώδη προσπάθεια της κυβέρνησης Μπάιντεν να πιέσει αρκετούς Δημοκρατικούς γερουσιαστές να μην υποστηρίξουν την πρόταση του Κρουζ. Η πολιτική καταιγίδα γύρω από την ψηφοφορία αποτελεί ένδειξη της κεντρικής σημασίας του Nord Stream 2 στη συζήτηση για το πώς θα τιμωρηθεί η Ρωσία σε όλους τους πολιτικούς διαδρόμους των Ηνωμένων Πολιτειών.
