Ο πρόσφατα εισαχθείς νόμος της Τουρκίας για την πρόληψη της χρηματοδότησης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής (νόμος αριθ. 7262) υπερβαίνει τις διεθνείς απαιτήσεις και ενδέχεται να έχει εκτεταμένες συνέπειες για τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, σύμφωνα με γνωμοδότηση της Επιτροπής Βενετίας των νομικών εμπειρογνωμόνων του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Αναγνωρίζοντας τη δύσκολη κατάσταση ασφαλείας που αντιμετωπίζει η Τουρκία, η Επιτροπή της Βενετίας υπογράμμισε ότι τα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης πρέπει να συμμορφώνονται με όλες τις διεθνείς νομικές υποχρεώσεις τους, συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όταν λαμβάνουν μέτρα για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.
Η Επιτροπή της Βενετίας σημείωσε με ανησυχία ότι – με την εφαρμογή του σε όλες τις ενώσεις, ανεξάρτητα από τους στόχους και τις δραστηριότητές τους – ο νόμος 7262 υπερβαίνει το πεδίο εφαρμογής των συστάσεων της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (FATF) και των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της διάδοσης των όπλων μαζικής καταστροφής.
Η γνωμοδότηση, η οποία δημοσιεύθηκε αργά στις 6 Ιουλίου, αναφέρει ότι οι διατάξεις του νόμου οδηγούν σε εκτεταμένες συνέπειες για τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, ιδίως την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και την ελευθερία της έκφρασης, καθώς και το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη.
Οι συγκεκριμένες ανησυχίες που επισημαίνονται από την Επιτροπή της Βενετίας περιλαμβάνουν τις αδιάκριτες νέες διατάξεις σχετικά με την είσπραξη ενισχύσεων, την έλλειψη διαφάνειας για την αξιολόγηση των κινδύνων των ΜΚΟ και τη δυνατότητα των αρχών να απομακρύνουν τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου μιας ένωσης και να τα αντικαταστήσουν με διαχειριστές χωρίς διαβούλευση με τα μέλη της ενδιαφερόμενης ΜΚΟ ή του διοικητικού συμβουλίου της, πριν από έναν τέτοιο διορισμό, ως εγγύηση ότι οι διαχειριστές λαμβάνουν υπόψη τα συμφέροντα της ΜΚΟ. Επιπλέον, η Επιτροπή της Βενετίας υπογράμμισε τους κινδύνους δυσανάλογων κυρώσεων λόγω της σημαντικής αύξησης των προστίμων και των ποινών για την παραβίαση των ελεγκτικών υποχρεώσεων. Επιπλέον, η παρατήρησε ότι η εξουσία των επιθεωρητών να ζητούν πληροφορίες εμφανίζεται ως πολύ ευρεία και θα πρέπει ιδίως να ασκείται σύμφωνα με το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή των ενδιαφερομένων.
Η Επιτροπή εκφράζει επίσης τη λύπη της για το γεγονός ότι ο νόμος εγκρίθηκε εσπευσμένα, χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς, γεγονός που χαρακτηρίζεται προβληματικό από δημοκρατικής άποψης.
Ο νόμος 7262 για την πρόληψη της χρηματοδότησης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής, ο οποίος τροποποιεί, μεταξύ άλλων, τους νόμους για την είσπραξη βοήθειας και τις ενώσεις, εγκρίθηκε από τη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση στις 27 Δεκεμβρίου 2020. Τέθηκε σε ισχύ τέσσερις ημέρες αργότερα.
Τον Φεβρουάριο του 2021, η Επιτροπή Νομικών Υποθέσεων και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης ζήτησε από την Επιτροπή της Βενετίας να γνωμοδοτήσει σχετικά με τη συμβατότητα του νέου νόμου με τα διεθνή πρότυπα για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
