Πιο ισχυρός, πιο απαιτητικός ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Νέες, διευρυμένες αρμοδιότητες και εξουσίες αποκτά ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής (European Ombudsman) στην αντιμετώπιση περιστατικών κακοδιοίκησης εις βάρος πολιτών από θεσμικά όργανα της Ε.Ε. και κράτη-μέλη με τον νέο κανονισμό που τέθηκε σε ισχύ την περασμένη εβδομάδα, μετά την υπογραφή του από τον πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου και τη συμφωνία Συμβουλίου και Επιτροπής.

Ο νέος κανονισμός έχει εγκριθεί με ισχυρή πλειοψηφία (623 υπέρ, 9 κατά και 61 αποχές) από την τελευταία Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και εναρμονίζει τα καθήκοντα του Διαμεσολαβητή με τις διατάξεις της Συνθήκης της Λισαβόνας. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες:

● Ο Διαμεσολαβητής έχει ευρεία εντολή και εξουσία αυτεπάγγελτης έρευνας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που εντοπίζει επαναλαμβανόμενα, συστηματικά ή πολύ σοβαρά περιστατικά κακοδιοίκησης.

● Στις αρμοδιότητές του περιλαμβάνονται ιδιαίτερα φαινόμενα «περιστρεφόμενης πόρτας», σύγκρουσης συμφερόντων, αδιαφανείς διαδικασίες προμηθειών ή αμφιλεγόμενοι διορισμοί σε θέσεις δημοσίου ενδιαφέροντος.

● Ο κανονισμός προβλέπει επίσης αυξημένη προστασία στα θύματα παρενόχλησης από τη στιγμή που την καταγγέλλουν και στους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος, από τη στιγμή που εισφέρουν πολύτιμα στοιχεία στην έρευνα μιας υπόθεσης κακοδιοίκησης.

● Ο Διαμεσολαβητής θα έχει πρόσβαση σε όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για την εκτέλεση των καθηκόντων του και το δικαίωμά του αυτό είναι δεσμευτικό τόσο για τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. όσο και για τα κράτη-μέλη. Σε αυτό περιλαμβάνονται ακόμη και έγγραφα που χαρακτηρίζουν διαβαθμισμένα ή ευαίσθητα θεσμικά όργανα και φορείς της Ε.Ε. (χαρακτηριστικό παράδειγμα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που επανειλημμένα έχει διαθέσει έγγραφα στον Διαμεσολαβητή, αλλά και στο Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο).

● Ο Διαμεσολαβητής, ωστόσο, θα συμμορφώνεται και ο ίδιος με τους κανόνες πρόσβασης του κοινού στα δικά του έγγραφα, ενώ η σύνθεση της γραμματείας του θα επιδιώξει την απόλυτη ισότητα των φύλων.

● Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής εκλέγεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην αρχή κάθε νομοθετικής περιόδου. Στο εξής οι υποψήφιοι δεν πρέπει να ήταν μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή της εθνικής κυβέρνησης τα προηγούμενα δύο χρόνια.

Ο νέος Κανονισμός που θεσπίστηκε έχει την επιπλέον συμβολική σημασία ότι στην υιοθέτησή του το Ευρωκοινοβούλιο άσκησε για πρώτη φορά το περιορισμένο δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας που του δίνουν οι Συνθήκες της Ε.Ε. (αυτό αποτελεί ουσιαστικά μονοπώλιο του Συμβουλίου και της Επιτροπής) πετυχαίνοντας εμπλοκή όλων των θεσμικών οργάνων της Ε.Ε. Οι αρμοδιότητες και οι κανόνες λειτουργίας του Ombudsman αποτελούν αποκλειστικό δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας του Ε.Κ. από τότε που υιοθετήθηκε η Συνθήκη της Λισαβόνας, υπό τον όρο της συναίνεσης Συμβουλίου και της θετικής γνώμης της Επιτροπής), ωστόσο αυτή η πρόβλεψη έμεινε ανεφάρμοστη από το 1995, οπότε ανέλαβε καθήκοντα ο πρώτος Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής, λόγω πολιτικής απροθυμίας του Συμβουλίου.

Το άρθρο 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. αναγνωρίζει το δικαίωμα χρηστής διοίκησης ως θεμελιώδες δικαίωμα των Ευρωπαίων πολιτών. Το άρθρο 43 αναγνωρίζει το δικαίωμα παραπομπής σε περιπτώσεις κακής διοίκησης του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή στις δραστηριότητες των θεσμικών οργάνων, οργανισμών και υπηρεσιών της Ενωσης.

Τι είναι

Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής είναι ένας ανεξάρτητος οργανισμός στον οποίον λογοδοτούν τα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της Ε.Ε. στα θέματα χρηστής διοίκησης. Ο Διαμεσολαβητής βοηθά πολίτες, επιχειρήσεις και οργανισμούς που αντιμετωπίζουν προβλήματα με τη διοίκηση της Ε.Ε., εξετάζοντας αναφορές και καταγγελίες τους σχετικά με περιπτώσεις κακοδιοίκησης από την πλευρά των θεσμικών οργάνων και των οργανισμών της Ε.Ε., ενώ διερευνά με δική του πρωτοβουλία και ευρύτερα ζητήματα κακοδιοίκησης, αδιαφάνειας και παραβίασης δικαιωμάτων.

Ποια είναι

Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια, και μάλιστα για τρίτη συνεχή θητεία, είναι η Εμιλι Ο’ Ράιλι. Εξελέγη για πρώτη φορά στη θέση της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας τον Ιούλιο του 2013. Επανεξελέγη για πενταετή θητεία τον Δεκέμβριο του 2014 και, τέλος, ξανά τον Δεκέμβριο του 2019. Στο παρελθόν, υπήρξε η πρώτη γυναίκα Διαμεσολαβήτρια και Επίτροπος Πληροφοριών της Ιρλανδίας (2003) ενώ από το 2007 ανέλαβε Επίτροπος για την Περιβαλλοντική Πληροφόρηση. Η Εμιλι Ο’ Ράιλι είναι συγγραφέας, πρώην δημοσιογράφος και ραδιοτηλεοπτικός παραγωγός.

Το site του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή

https://www.ombudsman.europa.eu/en/home

Και αναλυτικός οδηγός υποβολής καταγγελίας στον Διαμεσολαβητή και στα ελληνικά στη διεύθυνση:

https://www.ombudsman.europa.eu/el/make-a-complaint

Χαρακτηριστικές υποθέσεις

● Frontex: ο Διαμεσολαβητής έχει υποβάλει σειρά προτάσεων στη Frontex για τη βελτίωση της λογοδοσίας των δραστηριοτήτων της και κυρίως για να διασφαλίσει ότι οι πρόσφυγες και μετανάστες γνωρίζουν ότι υπάρχει μηχανισμός καταγγελιών που μπορούν να χρησιμοποιήσουν εάν παραβιαστούν τα θεμελιώδη δικαιώματά τους. Εξάμηνη έρευνα του Διαμεσολαβητή διαπίστωσε η Frontex αντιμετώπισε ελάχιστο αριθμό καταγγελιών (μόλις 22 παραδεκτές καταγγελίες έως τον Ιανουάριο του 2021) από τότε που ιδρύθηκε το 2016 και καμιά δεν αφορούσε τις ενέργειες των υπαλλήλων της. Ο Διαμεσολαβητής αποδίδει το φαινόμενο στον φόβο και στην απροθυμία των αξιωματούχων της Frontex, ζητεί ενίσχυση της λογοδοσίας του οργανισμού και καλεί τη Frontex να εξετάσει και το ενδεχόμενο ανώνυμων καταγγελιών.

● Iberdrola: πρόσφατα ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής έχει ξεκινήσει έρευνα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) χειρίστηκε το αίτημα ενός πρώην αντιπροέδρου και μέλους της Επιτροπής Διαχείρισης να αναλάβει θέση στην ισπανική εταιρεία Iberdrola που είχε λάβει δάνεια από την τράπεζα. Η έρευνα έγινε έπειτα από καταγγελία δύο βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και θα εξετάσει την απόφαση της ΕΤΕπ να εγκρίνει τη νέα θέση του πρώην αντιπροέδρου. Πρόκειται για χαρακτηριστική περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων και «περιστρεφόμενης πόρτας».

Κάθε Δευτέρα η «Eφ.Συν.» ενημερώνει τους αναγνώστες της σταθερά μέσα από αυτήν τη σελίδα για ειδήσεις που «γεννιούνται» στα όργανα της θεσμικής Ευρώπης και δεν βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας.