Τουρκία: Απόπειρα στρατιωτικής συνεργασίας με Ε.Ε. δια της πλαγίας;

Επιβεβαιώνει η Κομισιόν το αίτημα της Τουρκίας για συμμετοχή στο κοινό ευρωπαϊκό εγχείρημα Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (PESCO).

Πρόκειται για μία πρώτη -και αρκετά θεωρητική ακόμα- προσπάθεια για αμυντική συνεργασία της Ε.Ε. και σκοπό έχει να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη κίνηση στρατιωτικού εξοπλισμού σε ολόκληρη την επικράτειά της για διαχείριση κρίσεων. Με το αίτημά της, η Τουρκία ζητεί να ενταχθεί -το αίτημα δεν την κάνει αυτόματα μέλος. 

Πριν από δύο εβδομάδες, για πρώτη φορά, οι υπουργοί Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν να επιτρέψουν σε ΗΠΑ, Νορβηγία και Καναδά να συμμετάσχουν στο σχέδιο για τη στρατιωτική κινητικότητα της Ε.Ε. Σύμφωνα όμως με τους διπλωμάτες, το σύνολο των πολιτικών προϋποθέσεων αποκλείει αποτελεσματικά τη Ρωσία, την Κίνα και την Τουρκία.

Κατά δήλωση εκπροσώπου της Κομισιόν, «η Τουρκία απέστειλε επιστολή στην Ολλανδία με την οποία ζητά τη συμμετοχή της στο σχέδιο στρατιωτικής κινητικότητας PESCO. Ως χώρα συντονίστρια του έργου, η Ολλανδία ανέφερε ότι το αίτημα θα αξιολογηθεί από τα μέλη της PESCO, σύμφωνα με τις καθιερωμένες διαδικασίες, όπως έγινε και με τα προηγούμενα αιτήματα. Αυτή η εσωτερική διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη».

Ωστόσο, οι όροι και οι διαδικασίες όσον αφορά τη συμμετοχή τρίτων χωρών φαίνεται ότι αποκλείουν την Τουρκία. Η σχετική απόφαση του Συμβουλίου αναφέρει τα εξής:

Στις 5 Νοεμβρίου 2020, το Συμβούλιο ενέκρινε τους γενικούς όρους υπό τους οποίους οι χώρες-εταίροι (τρίτα κράτη) μπορούν να συμμετέχουν σε έργα PESCO. Η απόφαση αυτή αναγνωρίζει ότι, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, οι εταίροι μπορούν να προσδώσουν προστιθέμενη αξία στα έργα PESCO και να συμβάλλουν στην ενίσχυση της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας.

Θα εναπόκειται πρώτα στα μέλη των επιμέρους έργων να εξετάσουν το ενδεχόμενο να προσκαλέσουν ένα τρίτο κράτος που πληροί τους γενικούς όρους.

Αυτές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την ανάγκη το τρίτο κράτος να συμμερίζεται τις αξίες της Ε.Ε., να παρέχει προστιθέμενη αξία σε ένα συγκεκριμένο έργο και να έχει συνάψει συμφωνία ασφάλειας πληροφοριών με την Ε.Ε. για να επιτρέπει την ανταλλαγή διαβαθμισμένων πληροφοριών. Στη συνέχεια, το Συμβούλιο θα αποφασίσει αν ένα τρίτο κράτος πληροί αυτές τις προϋποθέσεις και θα εγκρίνει την πρόσκληση. Μετά τη θετική απόφαση, το έργο μπορεί να συνάψει διοικητική συμφωνία με το προσκεκλημένο τρίτο κράτος.

Η ακριβής διατύπωση των όρων ουσιαστικά επιβεβαιώνει ότι μόνο ως χιούμορ θα μπορούσε να εκληφθεί η αίτηση της Άγκυρας για συμμετοχή, αφού οι αξίες της Ε.Ε. και ο σεβασμός τους είναι ένα από τα βασικά «αγκάθια» στις σχέσεις Ε.Ε.-Τουρκίας. Εξάλλου, κάθε πρότζεκτ άμυνας της Ε.Ε. χρειάζεται ομοφωνία. Ελλάδα και Κύπρος δε θα συναινούσαν ποτέ σε μια υποψηφιότητα της Τουρκίας.