Sofagate: Μπάχαλο πρωτοκόλλων μεταξύ Βρυξελλών και Άγκυρας

Το γνωστό διεθνώς ως «Sofagate» τις τελευταίες ημέρες, δηλαδή η αμήχανη στιγμή που η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν βρέθηκε να κοιτάζει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Σαρλ Μισέλ να κάθονται στις επίσημες καρέκλες, χωρίς να υπάρχει πρόβλεψη για εκείνη, θα μπορούσε να έχει εξελιχθεί και χειρότερα.

Αυτό περιγράφει σε σημερινό του δημοσίευμα το Politico, φέρνοντας στο φως λεπτομέρειες για το γεύμα εργασίας στην Άγκυρα. Το ρεπορτάζ, λοιπόν, αναφέρει ότι η Τουρκία σχεδόν υποβάθμισε την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε απλή βοηθό του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, κατά τη διάρκεια του καθιερωμένου γεύματος εργασίας σε αυτού του επιπέδου τις συναντήσεις, προτού μια παρέμβαση της τελευταίας στιγμής απ’ την πλευρά των Βρυξελλών. αποτρέψει άλλη μια υποτιμητική μεταχείριση για την πρόεδρο της Κομισιόν. 

Οι νέες λεπτομέρειες ανέκυψαν εν μέσω μιας γενικευμένης αντίδρασης για αυτό που πολλοί χαρακτήρισαν «καψώνι» στην ντερ Λάιεν, η οποία βρέθηκε να κάθεται τελικά σε ένα καναπέ, σε απόσταση απ’ τους δύο συνομιλητές της.

Σύμφωνα με μέλη των ευρωπαϊκών αντιπροσωπειών το γεύμα εργασίας των ηγετών της Ε.Ε. με τον Τούρκο πρόεδρο θα μπορούσε επίσης να εξελιχθεί σε διπλωματικό «μπάχαλο». Πριν από το γεύμα οι Τούρκοι οικοδεσπότες έστησαν δύο ψηλές καρέκλες -μία σε κάθε πλευρά- με πλάτες «περίπου διπλάσιες από αυτές των άλλων», όπως είπε άτομο με γνώση των γεγονότων.

Παράλληλα με αυτές, υπήρχαν άλλες οκτώ καρέκλες κανονικού μεγέθους. Η ψηλή καρέκλα στην πλευρά της Ε.Ε. προοριζόταν για τον Σαρλ Μισέλ, τον αρχηγό της αντιπροσωπείας, ενώ οι άλλες τέσσερις για τους βοηθούς του. Σε αυτές είχαν συμπεριλάβει και την πρόεδρο της Κομισιόν. Από την πλευρά του Ερντογάν, υπήρχαν τέσσερις σύμβουλοι, αλλά όχι ομόλογός του για την πρόεδρο της Επιτροπής, ούτε καν ο υπουργός Εξωτερικών.

Αυτή ήταν η πρόβλεψη για το σκηνικό μέχρι που ένα μέλος της αντιπροσωπείας της Ε.Ε. παρενέβη – λίγο πριν ξεκινήσει το γεύμα και η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Κομισιόν υποβιβαστεί στο καθεστώς του βοηθού για σημειώσεις.

Ήταν ο νέος διπλωματικός σύμβουλος της φον ντερ Λάιεν, ο Φερνάρντο Άντρεσεν Γκιμάρες, που τους ζήτησε να τοποθετήσουν άλλη μια ψηλή καρέκλα για την πρόεδρο της Επιτροπής και μια κανονική για τον ίδιο, ώστε και εκείνη να μπορεί να έχει στο πλευρό της ένα βοηθό. Και τα δύο αιτήματα ικανοποιήθηκαν, σύμφωνα με τα μέλη της αντιπροσωπείας της ΕΕ, χωρίς αντιρρήσεις. Στη συνέχεια, ο σύμβουλος της ντερ Λάιεν έβαλε τη σημαία ανάμεσα στις δύο θέσεις των ηγετών της Ε.Ε.

Πάντως απ ‘την πλευρά του Μισέλ λένε ότι με δική τους παρέμβαση «σώθηκε» η εικόνα στο γεύμα.

Η σύγχυση με τους βοηθούς

Το πρωτόκολλο της Κομισιόν «που γενικά είναι υπεύθυνο για τις αποστολές της προέδρου της Κομισιόν απουσίαζε» σημειώνεται σε εσωτερικό σημείωμα του επικεφαλής της υπηρεσίας πρωτοκόλλου του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Σε αυτό αναφέρεται επίσης ότι η Τουρκία ερμήνευσε το διπλωματικό πρωτόκολλο πολύ αυστηρά.  Τεχνικά, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι ανώτερος της προέδρου της Κομισιόν, αλλά στην διπλωματική πρακτική συνήθως τους μεταχειρίζονται ισότιμα.

«Το πρωτόκολλο τρίτων χωρών, γενικά, κάνει σαφή διάκριση μεταξύ του καθεστώτος αρχηγού κράτους, αναγνωρισμένου στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του πρωθυπουργού, το οποίο αναγνωρίζεται στην Πρόεδρο της Επιτροπής», το οποίο θα μπορούσε να ευθύνεται αρχικά για το θέμα, ανέφερε το σημείωμα του Συμβουλίου, κατηγορώντας ξανά τους οικοδεσπότες για την κατάσταση, όπως έκανε και ο ίδιος ο Μισέλ.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, που κατέληξε σε ένα καναπέ απέναντι απ’ την ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε άδικες τις κατηγορίες, επιμένοντας ότι δεν ήταν φταίξιμο της Άγκυρας η άκομψη και υποτιμητική μεταχείριση της προέδρου της Κομισιόν.

Ο Τσαβούσογλου είπε ότι «ένας τέτοιος διακανονισμός θέσεων είχε διευθετηθεί βάσει των προτάσεων της ΕΕ» και πρόσθεσε ότι οι αξιωματούχοι του πρωτοκόλλου «συναντιούνται και συζητούν τη διευθέτηση πριν από κάθε επίσκεψη».

Η Alas, η ευρωπαϊκή ομάδα πρωτοκόλλου στην οποία αναφέρθηκε ο Τσαβούσογλου ήταν η ομάδα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Όπως αναφέρει ο επικεφαλής της υπηρεσίας πρωτοκόλλου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μόνο απ’ την ομάδα του υπήρχε εκπρόσωπος και ότι η Κομισιόν λόγω των περιοριστικών μέτρων για τον κορονοϊό δεν έστειλε ομάδα πρωτοκόλλου, υποθέτοντας ότι θα γινόταν σεβαστή η θέση της κ. ντερ Λάιεν.

Η σύγχυση έγινε ακόμα μεγαλύτερη, ανάμεσα στην ομάδα του συμβουλίου και στην τοπική αντιπροσωπεία της Ε.Ε. στην Τουρκία. Όπως δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ, η μόνιμη αντιπροσωπεία «παραγκωνίστηκε στις προετοιμασίες» μετά την άφιξη των ανθρώπων του Σαρλ Μισέλ. 

Στο μεταξύ, παρότι συνήθως κάθε Δευτέρα ντερ Λάιεν και ο Μισέλ συζητούν τετ α τετ, το Συμβούλιο ανέβαλε τη συνάντηση της επόμενης εβδομάδας χωρίς να εξηγήσουν γιατί, σύμφωνα με αξιωματούχους της Κομισιόν.