Εφιάλτης για την Ε.Ε. μια «νέα Συρία»

Αν κάτι φώτισε η Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια, είναι η αδυναμία της Γερμανίας να προσεγγίσει τη δύσκολη και επώδυνη διαδικασία διαμόρφωσης των νέων διεθνών ισορροπιών, με ένα συνεκτικό σχέδιο για τη θέση της Ευρώπης. Τον ρόλο αυτό έχει αναλάβει ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ορίζοντας με σαφήνεια τους στόχους που πρέπει να θέσει η Ε.Ε., προσπερνώντας αδιάφορα τα ευχολόγια των Γερμανών υπουργών Εξωτερικών και Αμυνας, Χάικο Μάας και Ανεγκρετ Κραμπ-Καρενμπάουερ, αλλά και τις γενικές θέσεις αρχών που διατύπωσε ο πρόεδρος της γερμανικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας Φρανκ Βάλτερ Στάινμαγερ.

Οσο για το κεντρικό θέμα της διάσκεψης, γύρω από την αδυναμία της Δύσης, αυτό το ανέλαβαν οι Αμερικανοί, με επικεφαλής τον υπουργό Εξωτερικών Μάικ Πομπέο, χαρακτηρίζοντάς το με τον τίτλο «Westlessness», ανόητο.

Ο Μακρόν μίλησε και στο Μόναχο για την προοπτική της ισχυρής Ευρώπης, «σε δέκα χρόνια», όπως είπε, οπότε αναμένει «μια Ε.Ε. αποφασισμένη να ακολουθήσει μία κοινή πορεία που θα είναι πειστική στον υπόλοιπο κόσμο», μια Ε.Ε. «με τη δική της πολιτική προς τη Ρωσία και προς την Κίνα και συγχρόνως περισσότερο ανεξάρτητη από τις ΗΠΑ».

Η Ανγκελα Μέρκελ απουσίαζε από τη διάσκεψη και για λογαριασμό της ανέλαβαν να απαντήσουν ο Μάας και η Κραμπ-Καρενμπάουερ, αλλά όχι επί της κεντρικής ιδέας του Γάλλου προέδρου. Προτίμησαν να κάνουν αναφορές σε ορισμένα θέματα περιφερειακής ασφάλειας, στη συνεργασία για τις χώρες του Σαχέλ και στη γερμανική πρόταση για κοινή επιτήρηση των στενών του Ορμούζ από τη Γερμανία, τη Γαλλία και τη Μ. Βρετανία.

Η Κραμπ-Καρενμπάουερ αποπειράθηκε, μάλιστα, να κάνει και μια μικρή παρερμηνεία των προτάσεων Μακρόν, λέγοντας ότι δεν θέλει να υπερβάλει ως προς τη στρατηγική ανεξαρτησίας από την Ουάσινγκτον, προσθέτοντας ότι η πυρηνική ασπίδα των ΗΠΑ στην Ευρώπη εξακολουθεί να είναι απαραίτητη. Ο Μακρόν δεν είπε το αντίθετο, ενώ παράλληλα ξεκαθάρισε ότι δεν είναι στη συλλογιστική του αυτή η ασπίδα να τεθεί υπό ευρωπαϊκή διοίκηση.

Οι Αμερικανοί δεν ακολούθησαν αυτό το γαλλο-γερμανικό παιχνίδι των λεκτικών αποχρώσεων. Ο Πομπέο απάντησε στις επικρίσεις που διατυπώθηκαν για την πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ και τα παράπονα περί εγκατάλειψης του ηγετικού ρόλου της Αμερικής στην ασφάλεια, λέγοντας ότι «αυτές οι δηλώσεις δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα», ενώ στη συνέχεια αντέστρεψε τον τίτλο της διάσκεψης περί ήττας της Δύσης, αντιτείνοντας ότι «η Δύση κερδίζει και κερδίζουμε όλοι συλλογικά».

Και στο περιθώριο της διάσκεψης, όμως, στα δύο μείζονα θέματα που απασχόλησαν τις αντιπροσωπείες, το μέτωπο της Συρίας και το μέτωπο της Λιβύης, οι προσδοκίες ότι μπορεί να επιτυγχάνονταν βήματα αποκλιμάκωσης στο Μόναχο πήγαν περίπατο. Για τη Συρία όλα τα νεότερα θα προκύψουν από τις διπλωματικές συζητήσεις μεταξύ Μόσχας και Αγκυρας. Και στη Λιβύη, το follow up του Μονάχου ως συνέχεια της Διάσκεψης του Βερολίνου ήταν άλλο ένα βήμα σημειωτόν.

Ο ίδιος ο Μάας έδωσε το στίγμα, λέγοντας ότι «το ζητούμενο είναι να εφαρμοστούν σιγά σιγά όσα αποφασίστηκαν στο Βερολίνο», εγκωμιάζοντας πότε την Τουρκία και πότε τη Ρωσία για την εποικοδομητική στάση τους, ενώ από την άλλη εξέφραζε φόβους μη γίνει η Λιβύη δεύτερη Συρία, όπου η Ρωσία και η Τουρκία πυροδοτούν μια νέα ανθρωπιστική και προσφυγική κρίση, προκαλώντας κρύο ιδρώτα στην Ε.Ε.