Brexit: Η δύσκολη μοιρασιά μετά το διαζύγιο

Από χθες τα μεσάνυχτα, το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται εκτός της ευρωπαϊκής οικογένειας και θεωρείται πλέον τρίτη χώρα. Τα δάκρυα όσων λυπήθηκαν στέρεψαν και οι πανηγυρισμοί όσων χάρηκαν μεταφέρθηκαν στο Λονδίνο, μετά την ψηφοφορία της Πέμπτης στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το Brexit αποτελεί γεγονός ακόμη και από πλευράς νομικής διαδικασίας, με την απόφαση αποχώρησης που εξέδωσε χθες το Συμβούλιο της Ε.Ε.

Ποιος έχασε και ποιος κέρδισε από το Brexit; Είναι νωρίς ακόμη για τέτοιου είδους συμπεράσματα. Πάντως, για την Ε.Ε., το διαζύγιο με το Η.Β. θεωρείται μεγάλη αποτυχία. Επειτα από αλλεπάλληλες διευρύνσεις, για πρώτη φορά ένα κράτος-μέλος ζητεί και παίρνει διαζύγιο από τους Ευρωπαίους εταίρους… Κάτι δεν πάει καλά ή μάλλον πολλά στην υποτίθεται Ενωμένη Ευρώπη.

Η απόφαση εύτακτης αποχώρησης του Η.Β. που υπέγραψαν την Πέμπτη οι «27» καλύπτει μεταξύ άλλων τα δικαιώματα των πολιτών, τον δημοσιονομικό κανονισμό, τα πρωτόκολλα για τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας και τη Βόρεια Ιρλανδία, την Κύπρο (βρετανικές βάσεις) και το Γιβραλτάρ, καθώς και τη μεταβατική περίοδο.

Με την έναρξη ισχύος της μεταβατικής περιόδου που κανονικά λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2020, ανοίγει μία νέα παρένθεση στις σχέσεις μεταξύ Λονδίνου και Βρυξελλών που αναμένεται να είναι εξίσου επεισοδιακή με την παρένθεση που έκλεισε με την υπογραφή της εύτακτης αποχώρησης. Κατά τη μεταβατική περίοδο θα πρέπει να καθοριστεί η μελλοντική σχέση μεταξύ της Ευρώπης των «27» και του Η.Β. και ιδίως η μορφή των εμπορικών σχέσεων.

Ασκηση πιέσεων

Το Λονδίνο έσπευσε να δηλώσει για λόγους τακτικής (άσκηση πίεσης στους «27») ότι η ισχύς της εν λόγω περιόδου θα πρέπει οπωσδήποτε να λήξει στα τέλη του 2020. Από την πλευρά των Βρυξελλών, όμως, εκτιμάται ότι πολύ δύσκολα θα επιτευχθούν οι στόχοι σε χρονικό διάστημα 11 μηνών. Και επιθυμούν περισσότερο χρόνο προκειμένου να προσαρμοστούν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις με τη νέα κατάσταση. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον, όμως, επιμένει ότι η μεταβατική περίοδος δεν πρέπει να επεκταθεί πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 2020.

Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, το Η.Β. θα συνεχίζει να εφαρμόζει το κοινοτικό δίκαιο και θα έχει δικαίωμα πρόσβασης στην ενιαία αγορά. Στις διαπραγματεύσεις, όμως, τα πράγματα μπορεί να εξελιχθούν διαφορετικά… Το Λονδίνο έχει γνωστοποιήσει στους «27» ότι δεν επιθυμεί να έχει πρόσβαση στην ενιαία αγορά, με το επιχείρημα ότι αυτό προϋποθέτει δεσμεύσεις, όπως είναι η ελεύθερη διακίνηση και εγκατάσταση των Ευρωπαίων πολιτών στο Η.Β. Βλέπει, επίσης, με καχυποψία την ένταξη στην τελωνειακή ένωση, διότι αυτό δεν θα του επιτρέπει να συνάπτει εμπορικές συμφωνίες με άλλες τρίτες χώρες χωρίς το «πράσινο φως» των Βρυξελλών…

Αποκλείοντας, λοιπόν, την πρόσβαση στην ενιαία αγορά και την ένταξη στην τελωνειακή ένωση, το Η.Β. φαίνεται ότι θα επιζητήσει να συνάψει με την Ε.Ε. μια προωθημένη εμπορική συμφωνία, όπως αυτή των «27» με τον Καναδά. Η πολυσυζητημένη εμπορική συμφωνία Ε.Ε.-Καναδά επιτρέπει τη διακίνηση προϊόντων χωρίς δασμούς, αλλά περιλαμβάνει πολλούς περιορισμούς, ιδίως στην παροχή υπηρεσιών.

Προς το παρόν, λοιπόν, τα πράγματα είναι ρευστά όσον αφορά την πορεία των διαπραγματεύσεων για την εμπορική συμφωνία. Ο «απρόβλεπτος» Μπόρις Τζόνσον αναμένεται να εντείνει τις πιέσεις στις Βρυξέλλες και τους «27» για να πετύχει την καλύτερη δυνατή εμπορική συμφωνία. Δεν αποκλείεται να χρησιμοποιήσει την απειλή επιβολής υψηλών δασμών, γνωρίζοντας π.χ. την ευαισθησία της Γερμανίας και της Γαλλίας για τις εξαγωγές αυτοκινήτων και αγροτικών προϊόντων. Ο καθένας με τα όπλα του.

Αλλωστε, στις διαπραγματεύσεις για την εμπορική συμφωνία Ε.Ε.-Η.Β. θα παίξει ρόλο και ο δάκτυλος των ΗΠΑ προς τις δύο πλευρές… Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υποσχέθηκε στο Λονδίνο μια «τεράστια» εμπορική συμφωνία και δεν είναι τυχαίο ότι έστειλε αυτές τις ημέρες στη βρετανική πρωτεύουσα τον ΥΠΕΞ του, Μάικ Πομπέο.

Από την πλευρά της Ε.Ε., ο διαπραγματευτής με το Η.Β. Μισέλ Μπαρνιέ προειδοποίησε τους εταίρους πως είναι «απολύτως σαφές ότι θα υπάρξουν αρνητικές συνέπειες». Και για τις δύο πλευρές. Η κατάσταση της οικονομίας στο Η.Β. μπορεί να μην είναι μαύρη, αλλά δεν παύει να είναι προβληματική, αν όχι παράδοξη…

Αυξήσεις μισθών

Τέσσερα χρόνια μετά το δημοψήφισμα που οδήγησε στο Brexit, η ανάπτυξη παρουσιάζει πτωτική τάση (1,8% το 2017, 1,4% το 2018 και 1,1% το 2019) και οι επενδύσεις παραμένουν στάσιμες, αλλά η ανεργία βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των 45 τελευταίων ετών (3,8%), η απασχόληση κυμαίνεται στο 76,3% και οι μισθοί αυξήθηκαν κατά 3,2% μέσα σε έναν χρόνο, σε σχέση με τον πληθωρισμό που κυμαίνεται στο 1,5 %. Ο Μπόρις Τζόνσον υποσχέθηκε αύξηση 6,2% του ελάχιστου μισθού από την 1η Απριλίου για τους πάνω από 25 ετών. Βέβαια, οι ανισότητες είναι τεράστιες, αλλά πού δεν είναι;

Στο μεταξύ, ο αριθμός των Βρετανών που υποβάλλουν αίτηση σε χώρες της Ε.Ε. για την απόκτηση υπηκοότητας συνεχώς αυξάνεται. Ιδίως στο Βέλγιο, ένας μεγάλος αριθμός Βρετανών ζητεί να αποκτήσει τη βελγική υπηκοότητα και το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται στην Ολλανδία, τη Γερμανία και τη Γαλλία. Ακόμη και στην Ιρλανδία, χώρα που οι Βρετανοί έβλεπαν ανέκαθεν με υπεροπτικό ύφος. Τώρα, όμως, επιζητούν την ιρλανδική υπηκοότητα!