Το ΕΛΑΜ «νικητής χωρίς τρόπαιο»

Στον απόηχο των ευρωεκλογών στην Κύπρο, το ΕΛΑΜ καταγράφει ακόμη μία εκλογική νίκη με το ποσοστό-ρεκόρ στην πολιτική διαδρομή του. Πέτυχε 8,25% και 23.167 ψήφους, διπλασιάζοντας τη δύναμή του σε σχέση με τις βουλευτικές εκλογές του 2016. Μια ματιά στη δεκαετία που πέρασε μπορεί να ρίξει περισσότερο φως στο «φαινόμενο ΕΛΑΜ», αναζητώντας τους βαθύτερους λόγους που το παράρτημα της Χρυσής Αυγής στην Κύπρο συνεχώς γιγαντώνεται.

Με το ποσοστό που εξασφάλισε στις ευρωεκλογές, το ΕΛΑΜ θα μπορούσε να είχε εκλέξει 4-5 έδρες αν διεξάγονταν βουλευτικές εκλογές και με βεβαιότητα θα ήταν 4ο κόμμα. Στις 26 Μαΐου δεν κατάφερε να εκλέξει τον έναν από τους 6 Κύπριους ευρωβουλευτές, που ήταν ο μέγιστος στόχος του, αλλά και χωρίς το «τρόπαιο», η ακροδεξιά φανατική ηγεσία του αισθάνεται απολύτως ικανοποιημένη γιατί εξελίσσεται πια σε μια μονίμως υπολογίσιμη και ανθεκτική δύναμη.

Το 2016, όταν για πρώτη φορά εξέλεξε 2 βουλευτές, το ποσοστό του ΕΛΑΜ ήταν 3,71% με 13.000 ψήφους. Στις προηγούμενες ευρωεκλογές, το 2014, είχε ποσοστό 2,69% και σχεδόν 7.000 υποστηρικτές, ενώ το 2011 περιοριζόταν σε ποσοστό 1% και μόλις 4.300 ψηφοφόρους. Συμπερασματικά, τα συγκριτικά στοιχεία δείχνουν ότι το ΕΛΑΜ ριζώνει στο κυπριακό πολιτικό σύστημα και είναι καθοριστικός ο ρόλος του στις πιο κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις, πρωτίστως δε στις προεδρικές εκλογές.

Η έκτη έδρα

Το ΕΛΑΜ εμφάνισε δημοσκοπικά διψήφιο εκλογικό ποσοστό στις αρχές της άνοιξης και είχε βέβαιη εκλογή ευρωβουλευτή, την 6η έδρα που αναλογούσε στην ΕΔΕΚ. Το ποσοστό του θα εκτόπιζε οριστικά την ΕΔΕΚ από τον πολιτικό χάρτη. Ηταν τόσο υψηλό που θορύβησε και το τρίτο κόμμα, το ΔΗΚΟ του Νικόλα Παπαδόπουλου. Μέχρι εκείνη τη χρονική στιγμή, το ΕΛΑΜ απολάμβανε την ανοχή όλων των κομμάτων του «δημοκρατικού τόξου», με εξαίρεση το ΑΚΕΛ, που συνειδητά και συστηματικά το αντιστρατεύτηκε. Οταν όμως μετατράπηκε σε πραγματική εκλογική απειλή, τα άλλα κόμματα αντέδρασαν για να το αντιμετωπίσουν.

Η διαρροή πληροφοριών στις εφημερίδες για τη φυγοστρατία των ηγετικών στελεχών του ΕΛΑΜ έδωσε το έναυσμα προσπάθεια του ΔΗΚΟ και της ΕΔΕΚ να διαχωρίσουν τη θέση τους από τους Κύπριους «χρυσαυγίτες» και να τους ασκήσουν για πρώτη φορά ουσιώδη κριτική, με σκοπό να περιορίσουν τις εκλογικές διαρροές τους. Το ΔΗΚΟ διαφύλαξε τα νώτα του, ενώ η ΕΔΕΚ κατάφερε να δημιουργήσει ένα οριζόντιο ρεύμα υποστήριξης, από τον φόβο της εκλογής «χρυσαυγίτη» ευρωβουλευτή. Ετσι η ΕΔΕΚ ανέτρεψε όλα τα προγνωστικά σε βάρος της, εξέλεξε ξανά ευρωβουλευτή και ξεπέρασε κάθε εκλογική προσδοκία, σκαρφαλώνοντας στο 10%. Η μετατόπιση αυτή, όμως, μόνο κατ’ ελάχιστον προήλθε από διαρροές του ΕΛΑΜ!

Με τη γνωστοποίηση των αποτελεσμάτων, το ΕΛΑΜ δεν πέτυχε τους μέγιστους στόχους του, αλλά εμφανίστηκε ιδιαίτερα ικανοποιημένο: «Ο αγώνας μας δεν ήταν ποτέ εκλογικός και συνεχίζεται ακόμα πιο δυναμικά για τον λαό και την πατρίδα», ανακοίνωσε. Οι συντάκτες της ανακοίνωσης είχαν κάθε λόγο να είναι ικανοποιημένοι, γιατί μέσα σε 10 χρόνια το ΕΛΑΜ πέτυχε περισσότερα από όσα καταγράφουν η Χρυσή Αυγή στην Ελλάδα και ο καθοδηγητής του ΕΛΑΜ στην Κύπρο, Ηλίας Κασιδιάρης.

Μάλιστα, το ΕΛΑΜ μπορεί να βαυκαλίζεται για τις βέλτιστες πρακτικές που εφαρμόζει, επιτυγχάνοντας σταθερή άνοδο σε κάθε εκλογική αναμέτρηση εδώ και δέκα χρόνια κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Δεν παρουσίασε αξιόλογες διαρροές, παρά το γεγονός ότι ο ΔΗΣΥ, το ΔΗΚΟ και η ΕΔΕΚ περιέλαβαν στα ψηφοδέλτιά τους υποψήφιους ευρωβουλευτές με εθνικολαϊκές και ακροδεξιές περγαμηνές για να αντλήσουν ή να επαναπατρίσουν οπαδούς ανάλογων πεποιθήσεων. Τίποτα από όλα αυτά δεν αποδείχθηκε ικανό να περιορίσει τη νέα σημαντική άνοδο του ΕΛΑΜ.

Πολιτικό παιχνίδι

Το ΕΛΑΜ καταβάλλει μια συστηματική προσπάθεια να μην ταυτιστεί με φανερές βίαιες ή εκρηκτικές πολιτικές συμπεριφορές. Θέλει να βρίσκεται στη σφαίρα του δημόσιου διαλόγου μαζί με τις άλλες κοινοβουλευτικές δυνάμεις και βρίσκει τον τρόπο γιατί στο Κυπριακό κινείται σε παράλληλο δρόμο με την αντι-ομοσπονδιακή και μη συμβιβαστική ρητορεία πολλών κομμάτων. Οι ενέργειές του είναι πολύ πιο στοχευμένες στη μικρή κοινωνία της Κύπρου.

Παραμένει δραστήριο μέσα στο πολιτικό παιχνίδι της χώρας με τη συνεχή αναπαραγωγή της πατριδοκαπηλίας που είναι ευρέως διαδεδομένη, με λεξιλόγιο παρόμοιο με αυτό των περισσότερων κομμάτων. Η εκλογική άνοδος και η ανθεκτικότητά του ευνοούνται πολύ από τη στάση που τηρεί η κυβέρνηση Ν. Αναστασιάδη στο Κυπριακό, ιδίως την τελευταία τριετία. Πολλά στοιχεία της ακραίας εθνικιστικής ρητορείας που δίνουν στο ΕΛΑΜ επιπρόσθετη δύναμη κρύβονται μέσα από την καλλιέργεια φόβου και την απόρριψη κάθε συναινετικού μοντέλου διακυβέρνησης ανάμεσα στους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους, άρα και την απόρριψη κάθε επικοινωνίας με τους Τουρκοκύπριους.

Πιστή «εφεδρεία»

Το ΕΛΑΜ βρίσκει έδαφος και φουντώνει όχι μόνο εξαιτίας της οικονομικής κρίσης και των σκανδάλων. Παρουσιάζεται ως κάτι χρήσιμο και αποδεκτό στην κοινωνία, μια πιο δεξιά κατάσταση πέρα από την εθνικιστική Δεξιά. Τέτοιας υποδοχής έτυχε από τον αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο Β’ μόλις κατάφερε να μπει στη Βουλή, ενώ ορισμένοι μητροπολίτες, όπως ο μητροπολίτης Πάφου Γεώργιος, ακολουθούν στάση ενεργητικής στήριξης σε τοπικό επίπεδο, ένα μείγμα συνεργασίας και αλληλοστήριξης με τα πρότυπα «πατρίς – θρησκεία – οικογένεια».

Οι Κύπριοι «χρυσαυγίτες» ευνοούνται από συγκεκριμένους πολιτικούς κύκλους και την Εκκλησία, που επιθυμούν αναλόγως της συγκυρίας να εκτροχιάσουν ή να ακυρώσουν τις προσπάθειες για την επίλυση του Κυπριακού στο πλαίσιο ενός συμβιβασμού (Διζωνική, Δικοινοτική Ομοσπονδία). Στην πιο κρίσιμη εκλογική στιγμή, στις προεδρικές εκλογές, το ΕΛΑΜ ευνοεί τον πιο «αδιάλλακτο» προεδρικό υποψήφιο και μετατρέπεται σε πιστή εφεδρεία του.

Παράλληλα, οι ακροδεξιές και αντιδραστικές ιδέες του ΕΛΑΜ σε ακατέργαστη μορφή φαίνεται ότι βρίσκουν πρόσφορο έδαφος μέσα από ένα εκπαιδευτικό σύστημα προσκολλημένο σε παρωχημένες αντιλήψεις, που από τη μία πλευρά αναπαράγει την εθνοκεντρική παιδεία και από την άλλη παλεύει να επικοινωνήσει με τον σύγχρονο ευρωπαϊκό κόσμο.