Γεμάτη μέχρι το ταβάνι με είδη πρώτης ανάγκης, η τράπεζα τροφίμων είναι ο βασικός προμηθευτής για τις φιλανθρωπικές οργανώσεις, που φροντίζουν για την καθημερινή σίτιση δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων και έχουν φυτρώσει πλέον σαν μανιτάρια σε όλη την χώρα. Πενήντα χιλιάδες κιλά τρόφιμα φεύγουν από την αποθήκη αυτή κάθε ημέρα. ‘Οπως γράφουν οι Financial Times, οι δωρεές έχουν αυξηθεί σημαντικά από την αρχή της οικονομικής κρίσης, αλλά και η ζήτηση κλιμακώνεται με τους ίδιους γρήγορους ρυθμούς. Τα τελευταία πέντε χρόνια, οι Ισπανοί που βασίζονται στις 55 τράπεζες τροφίμων της χώρας για να ζήσουν, έχουν αυξηθεί από 780.000 σε 1,5 εκατομμύριο, παρά τις αισιόδοξες διακηρύξεις της κυβέρνησης ότι η ανάπτυξη είναι ορατή πλέον στο βάθος του τούνελ.
“Σε μακροοικονομικό επίπεδο μπορεί να πεις κανείς ότι τα πράγματα πάνε καλύτερα, αλλά ο κόσμος δεν βλέπει καμία αλλαγή”, λέει ο Νικολάς Παλάθιος, πρόεδρος της Ομοσπονδίας των Ισπανικών τραπεζών τροφίμων. “Ολο και περισσότεροι πλέον είναι αυτοί που δεν δικαιούνται επιδόματα ανεργίας και των οποίων οι οικονομίες έχουν εξαντληθεί. Ακόμα κι εάν έχουν κάποιο εισόδημα, μερικές εκατοντάδες ευρώ δεν φθάνουν για να ταίσουν μια οικογένεια”.
Η άποψη αυτή είναι ένας αιχμηρός αντίλογος σε όσους πανηγυρίζουν για τις οικονομικές προοπτικές της Ισπανίας. Η χώρα βγήκε από την ύφεση εδώ και ένα χρόνο και προβλέπεται να καταγράψει τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης το 2015. Η ανεργία μειώνεται, ο χρηματοπιστωτικός τομέας βγήκε «καθαρός» από τα τεστ αντοχής της ΕΚΤ, ενώ ακόμα και το ΔΝΤ μόνο καλά λόγια και επαίνους είχε να πει για την «βελτίωση» που παρουσιάζουν στα χαρτιά οι δείκτες της οικονομίας. Αλλο όμως τα νούμερα κι άλλο οι άνθρωποι.
Για τους Ισπανούς, λένε αναλυτές και οικονομολόγοι, η πρόσφατη «ανάκαμψη» δεν έχει κάνει τίποτε για να φρενάρει την κλιμακούμενη κοινωνική κρίση. Είναι μεγάλη η ανησυχία για τον γρήγορα διογκούμενο αριθμό των μακροχρόνια άνεργων, αλλά και για τα περισσότερα από 700.000 νοικοκυριά που δεν παράγουν απολύτως κανένα εισόδημα από εργασία και δεν μπορούν να διεκδικήσουν κανενός είδους επίδομα. Ενας άλλος φόβος είναι ότι πολλοί από τους ανέργους έχουν ελάχιστα προσόντα ή ειδίκευση και έχουν αποκοπεί τελείως από την αγορά εργασίας, πράγμα που σημαίνει ότι θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρουν απασχόληση εφόσον και όταν επιταχυνθεί η ανάπτυξη, τα επόμενα χρόνια. «Είναι εύκολο να μειώσεις την ανεργία στην αρχή» λέει ο Μαρθέλ Γιάνσεν, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης. «Εχουμε ένα τεράστιο στοκ ανθρώπων που έχουν αποκτήσει πρόσφατα εργασιακή εμπειρία και τώρα μπορούν να προσληφθούν με πολύ χαμηλή αμοιβή. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η αγορά έχει απορροφήσει αυτούς, που είναι εύκολο να προσληφθούν».
2,5 εκατομμύρια άνεργοι Ισπανοί χωρίς επιδόματα
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι πιθανότητες ανεύρευσης εργασίας έχουν ήδη βελτιωθεί, για όσους έχασαν πρόσφατα την δουλειά τους. Για όσους, όμως, βρίσκονται ένα χρόνο τουλάχιστον στην ανεργία, οι πιθανότητες είναι οι ίδιες με τις αντίστοιχες την περίοδο της κρίσης, αφού μόνο το 13% εξ αυτών βρήκαν απασχόληση το τελευταίο τρίμηνο. Για αυτούς δε, που βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας από 2-4 χρόνια, η κατάσταση είναι πολύ πιο δύσκολη. Σε αυτή την τελευταία κατηγορία ανήκουν 2,5 εκατομμύρια Ισπανοί, οι οποίοι πλέον δεν δικαιούνται ούτε επίδομα ανεργίας. Με εξαίρεση κάποια ασήμαντα κυβερνητικά προγράμματα, για όλους αυτούς τους ανθρώπους δεν υπάρχει προς το παρόν καμία κρατική στήριξη. «Οι δονήσεις από τον σεισμό μπορεί να σταμάτησαν», λέει ο Φρανθίσκο Λορέντζο στέλεχος στην οργάνωση Caritas.
Οι άνθρωποι που προσφεύγουν στην Caritas για βοήθεια έχουν αυξηθεί δραματικά και από 350.000 που ήταν το 2007 έφθασαν σήμερα το ένα εκατομμύριο. Κάθε χρόνο, από το τέλος της ύφεσης, σύμφωνα με την οργάνωση, δεν καταγράφεται κανένα σημάδι ότι η ανάκαμψη έχει φθάσει στους πλέον ευάλωτους της Ισπανικής κοινωνίας.
«Ακούμε ότι η ανάπτυξη της οικονομίας είναι εδώ», λέει ο Σεμπαστιάν Μόρα, γενικός γραμματέας της Caritas España, «μας λένε ότι οι τράπεζες πάνε καλά. Αλλά ο κόσμος είναι σε απελπισία». Για να στηρίξουν την ανάλυση τους, η Caritas και η ερευνητική της ομάδα, δημοσιοποίησαν την περασμένη εβδομάδα μια λεπτομερή έκθεση για την κοινωνική κρίση στην Ισπανία. Μέσα από 700 σελίδες, η έκθεση είναι κάτι παραπάνω από αποκαλυπτική. Διαπίστωσε ότι 12 εκατομμύρια Ισπανοί βιώνουν τον «κοινωνικό αποκλεισμό», δηλαδή στερούνται πολλών δικαιωμάτων τους και υπηρεσιών, που είναι δεδομένες για την υπόλοιπη κοινωνία.
Στην τράπεζα τροφίμων της Μαδρίτης ο Νικολάς Παλάθιος λέει ότι η φιλοδοξία του είναι να μείνει τελικά χωρίς δουλειά, να κλείσει τις αποθήκες του, να μην είναι απαραίτητος πια στους συμπατριώτες του. Αλλά παρότι η Ισπανία καταγράφει ανάπτυξη για 2η συνεχή χρονιά, δεν βλέπει το όνειρο του να γίνεται γρήγορα πραγματικότητα. «Δυστυχώς», λέει, «οι πελάτες μας θα συνεχίσουν να έρχονται για μεγάλο χρονικό διάστημα ακόμα».
