Φόβοι για… μεταστάσεις από το τουρκικό νόμισμα

Εφιάλτες της ασιατικής κρίσης του 1997-1998 ξυπνά πλέον η οικονομική κρίση στη γειτονική Τουρκία. Η κατάρρευση της τουρκικής λίρας επιταχύνει την απομάκρυνση των επενδυτικών κεφαλαίων χαρτοφυλακίου από τις τοποθετήσεις υψηλού ρίσκου, εντείνοντας τις πιέσεις που εδώ και καιρό δέχονται τα νομίσματα και οι τίτλοι χρέους των αναδυόμενων αγορών.

Ο φόβος μετάστασης της τουρκικής κρίσης και ενός γενικευμένου ξεπουλήματος, που θα τσακίσει ακόμη και αναπτυσσόμενες οικονομίες με ισχυρή μακροοικονομική θέση -όπως ακριβώς συνέβη πριν από 21 χρόνια στην ασιατική κρίση με πρώτο θύμα την Ταϊλάνδη και το εθνικό της νόμισμα, το μπατ-, είναι πλέον μεγάλος και προβληματίζει αρκετούς.

Πόσο μάλλον όταν εδώ και καιρό η ελκυστικότητα των αξιών αυτών των οικονομιών μειώνεται διαρκώς λόγω:

α. της αύξησης των επιτοκίων και του περιορισμού της χαλαρής νομισματικής πολιτικής στις ΗΠΑ και στις ανεπτυγμένες οικονομίες του κόσμου,

β. των επιπτώσεων που έχει σε αυτές η κλιμάκωση των εμπορικών διενέξεων στον πλανήτη.

Την ίδια στιγμή, τα ανοίγματα των ευρωπαϊκών τραπεζών στη γειτονική χώρα εντείνουν τις ανησυχίες για επικείμενες ζημιές, σφυροκοπώντας τις μετοχές τους, τους χρηματιστηριακούς δείκτες, τις αποδόσεις των ομολόγων της ευρωπεριφέρειας και το ευρώ.

Νέο ιστορικό χαμηλό

Η τουρκική λίρα υποχώρησε, χθες το πρωί, στις αγορές της Ασίας σε νέο ιστορικό χαμηλό έναντι του δολαρίου. Η ισοτιμία των δύο νομισμάτων έσπασε το φράγμα των 7 λιρών ανά δολάριο, φθάνοντας έως και τις 7,24 λίρες.

Ανέκαμψε αργότερα, υποχωρώντας κάτω από τις 7 λίρες, αλλά κυμαινόταν περίπου 10% χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα της περασμένης Παρασκευής.

Της ανάκαμψης προηγήθηκε η ανακοίνωση της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας, ότι θα παράσχει ρευστότητα στις τράπεζες και θα μειώσει τα υποχρεωτικά αποθεματικά «μαξιλάρια» τους, αλλά και οι δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών, Μπεράτ Αλμπαϊράκ, ότι προχωρεί στην υλοποίηση νέου οικονομικού σχεδίου δράσης για τη χώρα.

Η τουρκική οικονομία, σε κατάσταση υπερθέρμανσης και υπερβολικής μόχλευσης, είναι ευάλωτη εδώ και καιρό. Αυτό που τάραξε τις αγορές ήταν η αλληλουχία των γεγονότων τον τελευταίο καιρό.

Οι κυρώσεις που εξήγγειλαν οι ΗΠΑ την περασμένη Παρασκευή -οδηγώντας την τουρκική λίρα σε ημερήσια βουτιά 20%- δεν ήταν, σύμφωνα με τον επικεφαλής του γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Ifo του Μονάχου, Κλέμενς Φούεστ, παρά «η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι».

Ο Γερμανός οικονομολόγος υποστηρίζει -όπως και πολλοί άλλοι συνάδελφοί του- ότι οι Τούρκοι πρέπει να ζητήσουν τη βοήθεια του ΔΝΤ και οι Ευρωπαίοι να τους υποστηρίξουν.

«Η κατάσταση στην Ευρώπη είναι εύθραυστη και η σταθεροποίηση της Τουρκίας είναι και προς το δικό μας συμφέρον», λέει.

Το ευρώ, πάντως, χθες, υποχώρησε σε νέο χαμηλό 13μήνου έναντι του δολαρίου, στο 1,1365 δολάριο. Ωστόσο, κάποιοι αναλυτές εκτιμούν ότι η πτώση του κοινού νομίσματος οφείλεται πιο πολύ στην ενίσχυση του δολαρίου, παρά στις ανησυχίες για τη μεγάλη έκθεση των ευρωπαϊκών τραπεζών στην Τουρκία.

Το συνολικό άνοιγμα των τελευταίων στη γειτονική χώρα αγγίζει τα 200 δισ. δολάρια.

Οι ισπανικές τράπεζες έχουν το μεγαλύτερο άνοιγμα σε τουρκικές τράπεζες, 81 δισ. δολάρια. Ακολουθούν οι γαλλικές και οι ιταλικές με 35 και 18,5 δισ. δολάρια αντίστοιχα, ενώ ή έκθεση των βρετανικών ανέρχεται στα 18,1 δισ. δολάρια και των γερμανικών στα 12 δισ. δολάρια.

Οι αναλυτές σημειώνουν ότι το συνολικό άνοιγμα είναι διαχειρίσιμο, παρατηρούν όμως, από την άλλη πλευρά, ότι σε δυσμενέστερη θέση βρίσκονται συστημικοί κολοσσοί του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος, όπως η ισπανική BBVA, η ιταλική Unicredit, η ολλανδική ING, η γαλλική BNP και η σινοβρετανική HSBC.

Υποχώρηση ευρωπαϊκών τραπεζών

Χθες, οι τίτλοι των ευρωπαϊκών τραπεζών υποχώρησαν για δεύτερη συνεχόμενη συνεδρίαση, οδηγώντας τα χρηματιστήρια της γηραιάς ηπείρου στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών εβδομάδων. Θύμα αυτής της εξέλιξης ήταν και το Χρηματιστήριο Αθηνών, που έκλεισε με πτώση 3,10%.

Την ίδια περίπου στιγμή, ο παγκόσμιος δείκτης μετοχών MSCI, που παρακολουθεί μετοχές σε 47 χώρες του κόσμου, υποχωρούσε στο χαμηλότερο επίπεδο του τελευταίου μηνός.

Στις αναδυόμενες αγορές, όπου εστιάζονται οι ανησυχίες των ειδικών, το αργεντίνικο πέσο υποχώρησε σε ιστορικό χαμηλό έναντι του δολαρίου, με αποτέλεσμα η κεντρική τράπεζα της χώρας να προχωρήσει σε αύξηση των επιτοκίων της στο… 45%, το νοτιοαφρικανικό ραντ υποχώρησε έως και 10% πριν ανακάμψει, η ινδική ρουπία 1,5%, σε ιστορικό χαμηλό έναντι του δολαρίου, το μεξικανικό πέσο 2%, ενώ το ρωσικό ρούβλι περίπου 1%.

Από την άλλη πλευρά, δολάριο, γεν και ελβετικό φράγκο κέρδιζαν, εκμεταλλευόμενα την αποφυγή ρίσκου από τους επενδυτές και τη στροφή σε ασφαλή επενδυτικά καταφύγια.

Στις ευρωπαϊκές αγορές χρέους, ιδιαίτερα ευάλωτοι τίτλοι, όπως οι ελληνικοί και οι ιταλικοί, είδαν τις αποδόσεις τους να τσιμπούν για ακόμη μια φορά, λόγω των εξελίξεων στην Τουρκία.

Η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου ξεπέρασε το 4,2%, αγνοώντας την αναβάθμιση του ελληνικού αξιόχρεου από τη Fitch, την περασμένη Παρασκευή.

Στη γειτονική Ιταλία, οι αντίστοιχες αποδόσεις του δεκαετούς τίτλου ανήλθαν στο υψηλότερο επίπεδο από τον περασμένο Μάιο.