Με συντριπτική πλειοψηφία το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο της Τουρκίας (YSK) απέρριψε την Τετάρτη τις προσφυγές των κομμάτων της αντιπολίτευσης για την ακύρωση του δημοψηφίσματος της Κυριακής. Την ίδια ώρα, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου, επικρίνει τους παρατηρητές του ΟΑΣΕ κατηγορώντας τους για μεροληψία.
10-1 κατά των προσφυγών
Σε ρυθμούς δημοψηφίσματος συνεχίζει να κινείται η Τουρκία, τρεις ημέρες μετά τη διεξαγωγή του. Δέκα μέλη του Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο της Τουρκίας ψήφισαν κατά της ακύρωσης των αποτελεσμάτων και ένας ψήφισε υπέρ, σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
«Οι προσφυγές του HDP, του CHP και του κόμματος Vatan αναφορικά με το δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου συζητήθηκαν ξεχωριστά και ως αποτέλεσμα των εκτιμήσεων, απορρίφθηκαν με ψήφους 10 κατά έναν 1 υπέρ» ανέφερε το Συμβούλιο σε ανακοίνωση που εξέδωσε.
Θα πρέπει να σημειώσουμε πως η αντιπολίτευση ζητούσε την ακύρωση του δημοψηφίσματος με αφορμή την απόφαση του YSK να θεωρήσει έγκυρα ψηφοδέλτια που δεν έφεραν την επίσημη σφραγίδα των εφορευτικών επιτροπών.
Προσφυγών συνέχεια
Η απόφαση του Ανώτατου Εκλογικού Συμβουλίου προκάλεσε την αντίδραση του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού κόμματος (CHP), που ανακοίνωσε ότι θα εξαντλήσει όλα τα νομικά μέσα που έχει στη διάθεσή του προκειμένου να επιτύχει την ακύρωση του δημοψηφίσματος.
«Πρόκειται για μια σοβαρή κρίση νομιμότητας. Θα χρησιμοποιήσουμε όλα τα διαθέσιμα νομικά μέσα. Θα εξετάσουμε αύριο αν θα προσφύγουμε στο Συνταγματικό Δικαστήριο ή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων», δήλωσε ο αντιπρόεδρος του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Μπουλέντ Τεζτζάν.
Αιχμές Τσαβούσογλου για του παρατηρητές του ΟΑΣΕ
Με το κλίμα στην Τουρκία να παραμένει πολωμένο, ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου έστρεψε τα βέλη του εναντίον των παρατηρητών του ΟΑΣΕ που έλαβαν μέρος στο κρίσιμης σημασίας δημοψήφισμα για την επέκταση των εξουσιών του προέδρου Ταγίπ Ερντογάν. Ο τούρκος αξιωματούχος υποστήριξε πως η έκθεση των ευρωπαίων παρατηρητών περιέχει αρκετά λάθη, τα οποία πιστεύει πως έγιναν εσκεμμένα.
Παρατηρητές του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) και του Συμβουλίου της Ευρώπης δήλωσαν πως το δημοψήφισμα της Κυριακής ήταν μια αναμέτρηση με άνισους όρους.
«Η έκθεση του ΟΑΣΕ δεν έχει αξιοπιστία καθώς οι παρατηρητές τους στερούνται αντικειμενικότητας και μεροληπτούν σε ακραίο βαθμό», δήλωσε ο Τσαβούσογλου σε συνέντευξη Τύπου στην Άγκυρα.
Ο Τσαβούσογλου αναφέρθηκε σε έναν εκ των παρατηρητών ονομαστικά, υποστηρίζοντας πως εμφανίζεται σε μια φωτογραφία φέροντας τη σημαία του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος (ΡΚΚ).
Ο ευρωπαϊκός οργανισμός «θα πρέπει να είναι αντικειμενικός» και δεν μπορεί να «παρεμβαίνει στην εσωτερική πολιτική» της Τουρκίας, δήλωσε μεταξύ άλλων ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών.
Ο γρίφος με τα… ασφράγιστα ψηφοδέλτια και οι προσφυγές
«Δεν έχει σημασία εάν κερδίζεις με 1-0 ή με 5-0. Ο τελικός στόχος είναι να κερδίσεις το παιχνίδι» δήλωσε ο Ερντογάν μιλώντας χθες βράδυ στο CNN Turk, την ώρα που κόμματα της αντιπολίτευσης και εκατοντάδες πολίτες κατέθεταν προσφυγές κατά της εγκυρότητας του δημοψηφίσματος.
Ολη η επιχειρηματολογία στρέφεται γύρω από τα ασφράγιστα ψηφοδέλτια, που μεσούσης της καταμέτρησης, το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο (YSK) αποφάσισε ότι θα προσμετρηθούν ως έγκυρα.
Τι προβλέπει όμως ο εκλογικός νόμος; Η εφημερίδα Hurriyet παραθέτει μερικές απαντήσεις και διευκρίνσεις σε κρίσιμα σημεία:
► Ποιοί φάκελοι και ψηφοδέλτια θα μπορούσαν να είχαν χαρακτηριστεί άκυρα σύμφωνα με τον Εκλογικό Νόμο;
Το 2010 ο νόμος τροποποιήθηκε προκειμένου να γίνει υποχρεωτικό το σφράγισμα του φακέλου. Σύμφωνα με το άρθρο 98 του νόμου «φάκελοι» που δεν έχουν το σχήμα και το χρώμα που έχουν ορίσει οι αρμόδιες Επιτροπές Κάλπης (BBC) και στους οποίους δεν υπάρχει σφραγίδα από τα Επαρχιακά Εκλογικά Συμβούλια (PEB) και τις Επιτροπές Κάλπης θεωρούνται άκυρα.
► Υπάρχουν σχετικές αποφάσεις;
Στις τοπικές εκλογές του 2014 ο υποψήφιος του κουρδικού κόμματος Ειρήνη και Δημοκρατία (BDP) επικράτησε του αντιπάλου του υποψήφιου του κυβερνώντος AKP με 32 ψήφους. Το AKP κατέθεσε ένσταση και το Επαρχιακό Εκλογικό Συμβούλιο της περιφέρειας απεφάνθη ότι επειδή δεν υπήρχαν σφραγίδες στους φακέλους που χρησιμοποιήθηκαν σε ένα εκλογικό τμήμα, ακύρωσε τις εκλογές και όρισε την επανάλειψη τους.
► Ποιά είναι η επίπτωση από την απόφαση του Ανώτατου Εκλογικού Συμβουλίου να εγκρίνει ως έγκυρα μη σφραγισμένα ψηφοδέλτια, ενώ είχε αρχίσει η διαδικασία καταμέτρησης;
Η απόφαση- κρίνει η Hurriyet- αλλά και η αιτιολόγηση της είναι κρίσιμη. Από τη στιγμή που ελήφθη ενώ είχε αρχίσει η καταμέτρηση, τα Επαρχιακά Εκλογικά Συμβούλια άρχισαν από εκείνη τη στιγμή να προσμετρούν ως έγκυρα αυτά τα ψηφοδέλτια. Επομένως είναι αδύνατο πλέον να εντοπιστεί ο αριθμός των μη σφραγισμένων φακέλων και ψηφοδελτίων στις επίσημες αναφορές.
► Πως δικαιολόγησε την απόφαση του το YSK;
«Το Συμβούλιο δεν παίρνει μια τέτοια απόφαση για πρώτη φορά. Δεκάδες αποφάσεις του- το 1990, 1994, 2004 σε παρόμοιες παριστάσεις- έκριναν ότι δεν μπορούν να ακυρωθούν ψήφοι λόγω της ανικανότητας των Επαρχιακών Εκλογικών Συμβουλίων (να σφραγίσουν φακέλους και ψηφοδέλτια)» δήλωσε ο επικεφαλής του Συμβουλίου. Η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση χειραγώγησε πλήρως την απόφαση.
► Μπορεί η απόφαση να αποτελέσει εμπόδιο στις ενστάσεις;
Ολες οι σχετικές αποφάσεις εκλογικών αναμετρήσεων έχουν ληφθεί αφού τα Επαρχιακά Εκλογικά Συμβούλια είχαν ολοκληρώσει την καταμέτρηση και οι ψήφοι είχαν χαρακτηριστεί είτε έγκυρες είτε άκυρες και είχαν εγγραφεί στα επίσημα πρακτικά. Στη συνέχεια το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο αξιολογούσε τις ψήφους και αποφάσιζε εάν οι αλλαγές «θα μπορούσαν να ανατρέψουν το αποτέλεσμα». Αυτή τη φορά όμως το YSK αποφάσισαν την εγκυρότητα των ασφράγιστων ψηφοδελτίων ενώ η καταμέτρηση ήταν σε εξέλιξη. Εάν αυτό είχε γίνει μετά την ολοκλήρωση της καταμέτρησης τότε θα είχαν καταγραφεί τα έγκυρα και τα άκυρα ψηφοδέλτια και το YSK θα είχε ερωτηθεί αφού είχαν ολοκληρωθεί τα επίσημα πρακτικά.
► Μπορεί να ασκηθεί προσφυγή στο Συνταγματικό Δικαστήριο;
Αυτό ακριβώς το πρόβλημα επεσήμαναν και οι παρατηρητές του ΟΑΣΕ, το κενό που υπάρχει στην εκλογική νομοθεσία, ειδικά σε ό,τι αφορά στα δημοψηφίσματα: οι αποφάσεις του Ανώτατου Εκλογικού Συμβουλίου είναι οριστικές και δεν υπάρχουν νομικές διαδικασίες για να ασκηθούν προσφυγές στο Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο έχει απορρίψει σχετικά αιτήματα στο παρελθόν αναφορικά με αποφάσεις του Εκλογικού Συμβουλίου, με το επιχείρημα ότι δεν είναι στην δικαιοδοσία του να κρίνει αυτές τις διαδικασίες και ότι οι αποφάσεις του YSK δεν ανατρέπονται.
► Ωστόσο σύμφωνα με τον Δικηγορικό Σύλλογο της Αγκυρας στο παρελθόν το Συνταγματικό Δικαστήριο κατά κάποιο τρόπο έχει παρέμβη. Η ανακοίνωση του Συλλόγου παραπέμπει σε απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου τον Φεβρουάριο του 2014 όπου αναφέρεται ότι μη σφραγισμένα ψηφοδέλτια θα χαρακτηρίζονταν άκυρα ακόμα και σε εκλογές συλλόγων. Επομένως, σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό η απόφαση αυτή θεωρείται δικαστικό προηγούμενο και δεν μπορεί να ανγοηθεί από το YSK.
► Μπορεί τελικώς να ακυρωθεί το δημοψήφισμα;
Αυτό είναι 100% στη δικαιοδοσία του Εκλογικού Συμβουλίου. Και όπως εκτιμά η Hurriyet, παρότι πολλοί νομικοί ζητούν την ακύρωση του, είναι μάλλον απίθανο να ληφθεί τέτοια απόφαση.
Εξ ου βεβαίως και η σιγουριά του Ερντογάν ότι και το 1-0 ακόμα κι αν δεν πρόκειται για ποδόσφαιρο αλλά για το μέλλον μιας χώρα κι ενός λαού, είναι ικανό να κρίνει το αποτέλεσμα.
